Domat/Ems

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Domat/Ems
Wappe vo Domat/Ems
Basisdate
Staat: Schwiiz
Kanton: Graubünde (GR)
Region: Imbodew
BFS-Nr.: 3722i1f3f4
Poschtleitzahl: 7013
UN/LOCODE: CH DMT
Koordinate: 753436 / 18887646.8333299.449999586Koordinaten: 46° 50′ 0″ N, 9° 27′ 0″ O; CH1903: 753436 / 188876
Höchi: 586 m ü. M.
Flächi: 24,22 km²
Iiwohner: 7880 (31. Dezämber 2015)[1]
Website: www.domat-ems.ch
Domat/Ems

Domat/Ems

Charte
Gigerwaldsee Heidsee Caumasee Crestasee Mapraggsee Kanton Glarus Kanton Sanggalle Region Albula Region Viamala Region Landquart Region Plessur Region Surselva Bonaduz Domat/Ems Felsberg GR Flims Rhäzüns Tamins TrinCharte vo Domat/Ems
Iber des Bild
w

Domat/Ems (rätoromanisch Domat [ˈdomɐt]?/i, dytsch und bis 1943 offiziell Ems) isch e Gmeind und dr Houptort i dr Region Imbode im Kanton Graubünden.

Name[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Domat/Ems isch e dopplete Name, wo zämegsetzt isch us em rätoromanische und em düütsche Name vom Dorf.

Geografii[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Domat/Ems liit am Rhy, und zwar im Weschte uf dr rächte Syte vom Hinderrhy, wisawi vo Bonaduz, und denn vo dere Stell a, wo dr Hinderrhy und dr Vorderrhy zämechöme, am Alperhy und wisawi vo Tamins mit Riichenau.

Uf em Gmeindbiet het s zwölf markanti Hügel, wo als Räschte vom ene grosse Bärgsturz übrig blibe sind. Die Hügel träge der rätoromanisch Name Tuma.

Im Süde goot s Gmeindpiet steil dr Bärg uf zu de Mejesäss, uf d Alp Urticla und uf e Bärg Furggabüel, wo dr Dreibündeschtei stoot, en alte Gränzschtei vo de Drei Bünd, wo de Träffpunkt vo de Piet vom Graue Bund, vom Gottshuusbund und vom Zähgrichtpund zeigt het.

Sprooch[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bis im 19. Joorhundert het me z Domat en rätoromanischi Mundart gredt, s Sutselvisch. Wäret es baar Joorhundert isch es s romanische Dorf am wytischte im Rhytaal unde gsi, ganz a dr Sproochgränze vom rätoromanische Ruum. Denn het s Dorf sid sm spoote 19. Joorhundert immer mee dütschsproochige Lüt übercho, und sid öpe dr Mitti vom 20. Joorhundert redt d Meerheit i dr Gmeind Dütsch.

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

S Dorf isch ane 765 s erschte Mol mid em Name Amedes im Testamänt vom Bischof Tello vo Chur erwäänt.

Gebäu[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Chile Sankt Peter
  • Pfarrchile Himelfaart vo dr Maria
  • Chile Sankt Johann
  • Antonschappele
  • Verenechappele
  • Reformierti Chile vo Domat/Ems
  • Fabrigg vo dr Ems Chemii
  • Baanhof Riichenau
  • Chraftwärch Riichenau

Lüt[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Commons: Domat/Ems – Sammlig vo Multimediadateie

Fuessnoote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Statistik Schweiz – STAT-TAB: Ständige und Nichtständige Wohnbevölkerung nach Region, Geschlecht, Nationalität und Alter (Ständige Wohnbevölkerung)