S Bürgerlige Wäisehuus Basel

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Zur Navigation springen Zur Suche springen
Blick vo dr Terrasse vom Münster us, im Vordergrund s Bürgerlige Waisehuus in dr Kartause an dr Rhiigass, im Hindergrund dr Färnseedurm St. Chrischona
Dialäkt: Baseldütsch

S Bürgerlige Wäisehuus Basel isch en Instituzioon vo dr Bürgergmäind vo dr Stadt Basel, wo Chinder und Juugendligi, wo in ere schwiirige soziale oder familiäre Laag si, uffnimmt, understützt und förderet.

S Wäisehuus isch e sälbständigi öffentligi Stifdig, wo vo dr öffentlige Hand (Bund, Kanton, Gmäind) understützt wird und au Spände aanimmt. Es het si Sitz am Theodorskirchplatz 7, Basel.

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Vo 1667 aa si d Baasler Wäise im Stäinekloster underbrocht worde, wo au e Gfängnis gsi isch. D Kinder häi dört zämme mit de Häftling gläbt und häi für e Bandfabrikant müesse schaffe.[1]

S Wäisehuus in dr ehemoolige Kartause im Glaibasel, wo 1401 as letschts Kloster z Basel gründet worden isch und sit 1564 leer gstande isch, isch 1669 ufdoo worde und isch äins vo de erste Wäisehüüser in Öiropa gsi. Es het Zucht- und Waisenhaus Basel ghäisse[2] . In dr Gründigsurkunde si drei Zwäck aagee: Müssiggang bei Jugendlichen Einhalt zu thun. Die Erziehung verlassener Waisen. Lasterhafte Buben zu züchtigen.[2] S Züchtige isch mänggisch au überdriibe worde. Im 18. Joorhundert isch zum Bischbil e Wäisevater entloo worde, wil er e Mäitli z hert gstrooft het.[3]

D Finanzierig vo dr Iirichdig het sich under anderem au uf freiwilligi Goobe gstützt. Bi dr Gründig häi sich fast alli Zümft erbote, jeedes Joor e Gäldbiidraag z mache und d Schifflüt häi au no versproche, Waisebuebe, wo uf d Wanderschaft gienge, bis uf Stroossburg aabe mitznee. Au Brivatpersone häi em Waisehuus immer wider Legat gmacht, so 1823 dr Johannes Brunner, wo de Waisekinder e jöörligs Mööli vermacht het, oder acht Joor spööter dr Kaufmaa Emanuel Frei, wo em Huus e grösseri Gäldsumme gschänggt het.[3]

Lang isch s Waisehuus e Häim für Waisekinder ooni Familie gsi, wo in dr Stadt umegstrüünt si, es het sich aber langsam zum hütige Kinder- und Juugendhäim entwicklet, wo noch modärne sozialpedagogische Grundsetz gläitet wird. Die erste Schritt in dere Richdig si in dr Helvetik gmacht worde, wo ufkläärerischi Ideä sich wit verbräitet häi. Bis 1887 het s Wäisehuus si äigeni Schuel ghaa, wo aber denn ufghoobe worden isch, und d Zöögling si uf öffentligi Schuele gschiggt worde, so dass si besser in d Gsellschaft integriert wurde. Sit 1928 läbe d Kinder in Woongrubbe.

Woongrubbe[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Es git d Durchgangsgrubbe in dr Kartause, wo für churzfristigi Ufenthalt doo isch und die intärne Woongrubbe für en Ufenthalt vo bis zu zwäi Joor: Excelsior und Basilisk für Fümf- bis Drizääjöörigi, Orion und Sirius für Drizää- bis Sächzääjöörigi. D Ussewoongrubbe Schoore und Wettstäi si für die Eltere. Für Juugendligi vo öbbe sibzää aa, wo gnueg Sälbstverantwordig häi, hilft s Wäisehuus mit em Woonexternat. Do lääbe si eläi in ere Äizimmerwoonig oder z zwäit in ere Dreizimmerwoonig. Bim begläitete Woone si die Juugendlige sälbständig, wärde aber no vo Sozialpedagooge bedröit.

Kwelle[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • D Website vom Bürgerlige Wäisehuus Basel
  • Konzept Pädagigisches Verbundnetz, Bürgerliches Waisenhaus, pdf Datei
  • Hans-Siegfried Fiedler, Heimerziehung im Fortschritt- Vom RJWG(Reichsjugendwohlfahrtsamt 1923) bis zur Gegenwart, GRIN Verlag 2009
  • Ludwig August Burckhardt: Der Kanton Basel: Historisch, geographisch, statistisch geschildert: Beschreibung seiner Lage, natürlichen Beschaffenheit, seiner Bewohner, politischen und kirchlichen Verhältnisse und Ortschaften; ein Hand- und Hausbuch für Kantonsbürger und Reisende. Basel-Stadttheil, 1. Band, Huber, 1841 , S.239

Fuessnoote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Das Bürgerliche Waisenhaus uf altbasel.ch
  2. 2,0 2,1 Fiedler 2009, S. 63
  3. 3,0 3,1 Heinrich Weiss: Versuch einer kleinen und schwachen Beschreibung der Kirchen und Klöster in der Stadt und Landschaft Basel: nebst derselben Lehrer und Vorsteher, druckt by Schneider 1834 , S. 15

47.5580555555567.5963888888889Koordinate 47° 33′ 29″ N, 7° 35′ 47″ O; CH1903: 611874 / 267494