Hochdeutsch
Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
| Dialäkt: Markgräflerisch (Lörrach) |
Under Hochdütsch verstoht mer nit dialäktgfärbts Dütsch. Offiziell wird s Standarddütsch gnännt. Sprochgschichtlig ßin alli Dialäkt südlig vo de Benrather Linie (machen/maken-Gränze) Hochdütsch. Zwüschem 5. und 14. Johrhundert hät s im dütsche Sprochruum e Lutverschiebig ge, wo sich im 14. Johrhundert bis ins Gebiet vo de Benrather Linie ußbreitet hät. D Dialäkt nördlich devo werde als Nyderdütsch bezeichnet, die südlich devo als Hochdütsch.
Wyl de Süde vom dütsche Sprochgebiet wirtschaftlig stärker gßi isch wie de Norde, hät de Martin Luther d Bible uff eine vo denne Dialäkt übersetzt, wo hütt Hochdütsch gnännnt werre. S Hochdütsch isch also nöcher an de südlige Mundarte gßi; d Lyt uss denne Gebiet hän s drum eifacher gha, d Schriftsproch z erlerne. Während dem hän aber die Norddütsche Hochdütsch als Fremdsproch lerne mieße und ßin nöcher an dem dra gßi, was de Luther als Schriftsproch gnoh hät. In de Grammatik git s aber größeri Underschyd. Dodezüe ghört d Verwändig vo de Zite; s Hochdütsch hät do die latynische Regle übernoh. In Norddütschland wird oft s Plusquamperfekt anstell vom Perfekt/Präteritum brucht. Wit verbreitet isch d Ufffassig, dass s Hochdütsch, wo mer in de Region Hannover schwätzt, Standard isch. Säll trifft aber numme uff d Ussproch züe.
Nochdem de Martin Luther d Bible übersetzt hät, isch sälli ball im ganze dütsche Sprochgebiet gläse worre. D Standardsproch vom Luther hän au Zitige und Biecher übernoh. De Theodor Siebs hät 1898 e Büech über di Bühnedütschi Ussproch verfasst, wo di norddütschi Ussproch als Basis gha hät. Grund dodefür isch gßi, dass ab 1800 vyli dütschi Theater e eiheitligi Sproch verlangt hän.
