Pisa

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Disambig.svg Dä Artikel befasst sich mit dr Stadt Pisa, witteri Bedütige under Pisa (Begriffschlärig)
Pisa
Vorlage:Infobox Gemeinde in Italien/Wartung/Wappen fehlt
Pisa (Italien)
Pisa
Staat: Italie
Region: Toskana
Provinz: Pisa (PI)
Koordinate 43° 43′ N, 10° 24′ O43.71666666666710.44Koordinaten: 43° 43′ 0″ N, 10° 24′ 0″ O
Hechi: m s.l.m.
Flechi: 185 km²
Yywohner: 88.627 (31. Dez. 2013)[1]
Bevelkerigsdichti: 479 Yyw./km²
Poschtleitzahl: 56100
Vorwahl: 050
ISTAT-Nummer: 050026
Demonym: Pisani
Schutzpatron: San Ranieri da Pisa
Website: www.comune.pisa.it
Dialäkt: Markgräflerisch (Ebringe)

Pisa isch e Stadt in Italie, gläge in dr Toskana in dr Nächi vu dr Mündig vum Arno ins Ligurisch Meer. Im Middelalder un in dr früehe Nöizitt isch es zuedem e Stadtstaat (Republik) gsi.

Pisa isch Hauptstadt vu dr Provinz Pisa und het circa 90.000 Iwohner. Wohrzeiche isch dr Campanile, wo als schiefer Turm vu Pisa bechannt isch. Näbe ere grosse Universität het au d'Scuola Normale Superiore, d'Elitehochschuel vum italienische Staat, ihr Sitz in Pisa. D'Atmosphäri un Lebendigkeit vu dr Stadt wird vu ca. 40.000 Studente, wo fast d'Hälfti vu dr Iwohner vu Pisa usmache, prägt. Uf dr andere Site füehrt säll dezue, dass d'Stadt wenn dr Unibetrib rueht, wie usgstorbe wirkt, wil dr grösst Deil vu dr Studente nit iheimisch isch.

S'Stadtzentrum erstreckt sich yber vier historischi Stadtviertel, vum Bahnhof im Süde bis zue dr Piazza dei Miracoli (Platz vu dr Wunder) mit em schiefe Turm im Norde. Middelpunkt vu dr historische Viertel San Martino, Santa Maria, San Francesco un Sant'Antonio isch dr Ponte di Mezzo, die zentral Arno-Bruck.

Wil sich die meiste Touriste nit witt vum schiefe Turm entferne, findet mer in Pisa eini vu dr Städt vu dr Toskana, wo rächt ursprünglich un echt blibe isch. Entfernt mer sich numme wänigi hundert Meter vum Turm siht mer verwinkelti Gässli, Studente, Bars un die typische Hüser, wo im pisaner Gäl gstriche si und dr verbliche Riichtum vu dr Stadt leider numme no erahne len.

Gschichte[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Im Middelalder isch Pisa eini vu dr vier Seefahrer-Republike vu Italie gsi (näbe Genua, Amalfi un Venedig). Zuedem isch d'Stadt in Konkurrenz mit dr toskanische Noochberrepublike Lucca, Florenz un Siena gstande. Schliesslich het d'Republik Pisa 1406 ihri Uabhängigkeit an Florenz verlore. In sällere Zitt het sich s' Pisanisch, e bsunderi Stadtsproch entwicklet, wo bis hüt gesproche wird un wo au yber e noch lebendigi Schribtradition (Scripta) verfüegt.
Bechannt worre isch Pisa au dur s'Konzil vu Pisa anno 1409, wo dur d'Wahl vum Alexander V. un sinem Noochfolger Johannes XXIII. versuecht het, s'Abendländisch Schisma z'beende, es aber numme verschlimmeret het, so dass es plötzlich dri Päpst, ein z'Rom, ein z'Avignon und ebe ein z'Pisa, gliichzittig gä het.

Berüehmti Söhn vu dr Stadt sin Galileo Galilei, wo nooch em dr Flueghafe vu Pisa benennt isch, un Fibonacci (Leonardo vu Pisa), ein vu dr bedütendste Mathematiker vum Middelalder gsi.

Aluegenswürdigkeite[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Wichtigi Fester[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Scho sit em End vum 14. Johrhundert isch belegt, dass am ledschde Sunndig im Juni s' Gioco del Ponte gfirt wird. Debi versueche bsunders starchi Mannevölcher us dr Viertel nördlich vum Arno ( Tramontana, umfasst d'Viertel Santa Maria, San Francesco, San Michele-Mattaccini (Porta a Lucca), Satiri (Portanuova-Cep) un Calcesana) e sibe Tonne schwere Wage yber dr Ponte di Mezzo uf die südlich Hälfti z'schiebe. Die südliche Stadtviertel vum Mezzogiorno (Sant'Antonio, San Martino, San Marco, Delfini (Marina di Pisa), Leoni (Porta Fiorentina) un Dragoni (Porta a Mare, San Piero) versueche säll z'verhindere un dr Wage in dr Norde z'befördere. Säll Spektakel in historische Kostüme isch wirkli aluegenswert.

Im Stadtheilige San Ranieri, dem sini Yberreste im Dom ufbewahrt werre, sin gli zwei Fester gwidmet. Am 16. Juni, im Vorobend vum Nammensdag vum San Ranieri, findet alljohr die Luminaria statt. Alli elektrische Liechter entlang vum Arno werre glöscht, un Tusendi vu Cherze in un um d'Fenster, sowie in grosse Gsteller, tuuche dr Arno un die umgäbbende Promenade in e zuberhafts Liecht. Am 17. Juni findet d' Regatta di San Ranieri statt. Jedes Stadtviertel sendet e Rudermannschaft us, wo uf dr zwei Kilometer lange Strecki mit Zil im Stadtzentrum versuecht, die andere Stadtviertel hinder sich z'lo.

Verchehr[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Pisa het e Floghafe nome 2 km südlich vo de Innestadt entfärnt.

Städtpartnerschafte[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Pisa unterhaldet mit folgende Städte Städtpartnerschafte:

Söhn un Döchter vu dr Stadt[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bezirke[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Marina di Pisa
  • Tirrenia
  • Calambrone
  • Barbaricina
  • Riglione
  • Oratoio
  • Putignano
  • San Piero a Grado
  • Coltano
  • Sant'Ermete

Fueßnote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Statistiche demografiche ISTAT. Monatliche Bevölkerungsstatistiken des Istituto Nazionale di Statistica, Stand 31. Dezember 2013.

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Allmänd (Commons): Pisa – Sammlig vo witere Multimediadateie



Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vum Artikel „Pisa“ vu de dütsche Wikipedia.

E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde.