Akkon

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Akkon
Basisdate
hebräisch: עכו
arabisch: عكّا
Staat: Israel Israel
Bezirk: Nord
Koordinate 32° 56′ N, 35° 5′ O32.92611111111135.08388888888910Koordinaten: 32° 55′ 34″ N, 35° 5′ 2″ O
Höchi: 10 m
Flechi: 13,533 km²
 
Iiwohner: 46.300 (2008)
Bevölkerigsdichti: 3.421 Iiwohner pro km²
 
Art vo dr Gmeind: Stadt
Webpresänz:
Akkon (Israel)
Akkon
Akkon
Chrüzfahrerfestig
S Refektorium im Innere vo dr Festig
Karawanserei
Basar
Hafe
Dr Innehof vom Huus Abud, wo s Kitab-i-Aqdas entstande isch.

Akkon oder Akko, im Alterdum au Ptolemais (au: Akers, Acre, Accho, Acco, Hacco und St. Jean d’Acre), griechisch Ἄκη, hebräisch עכו ‘Akkô, arabisch عكّا Akka, isch en alti Stadt in Galiläa im Nordbezirk vo Israel. Ändi 2008 het si öbbe 46'300 Iiwohner gha.

D Altstadt lit uf ere Landzunge am Nordrand vo dr Bucht vo Haifa und isch von ere Festigsaalag umgge, wo bis zu 150 m stark isch. Uf dr Landsite isch d Altstadt vo dr Neustadt umschlosse. Währed in dr Neustadt vor allem Jude läbe, wird d Altstadt fast usschliessli vo israelische Araber bewohnt und isch eini vo de orientalischste Stedt vo Israel.

Dr Hafe vo dr Stadt, wo mehreri Johrhundert lang e wichtigi Hafestadt im östlige Mittelmeer gsi isch, het stark an Bedütig verlore. In dr Stadt het s e chli Industrii, vor allem Iiseverarbeitig. D Stadt het e Bahnhof an dr Iisebahnstrecki NaharijaHaifa.

Bevolkerig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Vo de öbbe 46 Duusig Iiwohner mache d Jude zwei Driddel us, die muslimische Araber e Viertel und christligi Araber fast zweiähalb Brozänt. 95% vo de Iiwohner vo dr Altstadt si Araber.[1] D Familiene vo nume öbbe fufzäh Brozänt vo de Araber, wo hüt in dr Stadt läbe, si scho vor em israelischi Unabhängikeitschrieg 1948 z Akko dehei gsi.[2] E Hufe Araber si sit 1948 us Galiläa zuegwanderet. Au jüdischi Immigrante si in dr Stadt aagsiidlet worde, zerst no in de Hüüser, wo d Araber, wo gflüchtet si, zruggloo hai, denn meh und meh in Neusiidlige usserhalb vo dr Altstadt.

Entwicklig vo dr Bevölkerig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Alterdum[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Die frühesti Besiidlig uf em Tell Akko, arab. Tell el-Fukhar, het scho in dr Bronzezit (3. Johrduusig vor dr Zitwändi) aagfange. Die eltisti schriftligi Erwähnig vo dr Stadt findet sich in de egyptische Ächtigstext vo dr 12. Dynastii. Au in mesopotamische Text git s Beleg drfür, ass d Stadt scho in dr Bronzezit e bedütendi Hafestadt gsi isch. Akko wird under anderem im Papyrus Anastasi I us em spoote 13. Johrhundert BCE erwähnt, wo d Küstestedt in Kanaan ufzelt. Si chunnt au in de Liste vo de Stedt us dr Zit vom Sethos I. und Ramses II. vor. S Hypostyl vom Ramses-Tämpel z Karnak zeigt d Zerstörig vo Akko, vermuetlig zwüsche 1276 und 1270 BCE. Vom 1. Johrduusig vor dr Zitwändi aa het si zum Iiflussgebiet vo Tyros ghört. Dr phönizisch Iifluss cha archäologisch und mit e Hufe Fünd vo Keramik und andere Objekt guet nochgwiise wärde.

Akko isch mehrmols zerstört und widerufbaut worde. Under de Perser het si denn e wirtschaftligi Blüetezit erläbt. Wo dr Kambyses vom Eroberigszug gege Egypte im Johr 526 BCE zruggchoo isch, het er Akko zum e militärisch und wirtschaftlig bedütende Zentrum lo usbaue, e Position, wo d Stadt im Lauf vo de neggste Johrhundert bhalte het.

Sit 281 vor dr Zitwändi isch d Stadt fest in ptolemäischer Hand gsi, isch zur polis erhoobe worde erhielt und het e neue Name überchoo: Ptolemais (Ptolomäis); zu Ehre vom Begründer vo dr ptolemäische Dynastii, em Ptolemäus I Soter. D Stadt Ptolemais isch noch em Ändi vom 5. Syrische Chrieg um 198 schliesslig in seleukidischi Händ gfalle; genauso wie die übrige Stedt in Phönizie und Palästina.

Die hellenistischi Zit isch e neuji wirtschaftligi Blüetezit gsi mit massivem Seehandel mit de griechische Gebiet und bis uf Italie. Dä Handel cha archäologisch dur Keramikfünd nochgwiise wärde.

Um s Johr 64. vor dr Zitwändi isch d Stadt vo de Römer iignoh worde und het zur römische Brovinz Syria ghört.

Referänze in dr Bible[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Akko wird au im Alte und im Neue Testamänt erwähnt. Im Buech Richter 1,31 isch vo dr Stadt d Red und noch dr Apostelgschicht vom Lukas (Apg 21,7) isch dr Apostel Paulus im Johr 57 ei Daag z Ptolemais gsi.

Middelalter[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Im Rahme vo dr Islamische Expansion isch d Stadt 638 under arabischi Herrschaft choo, wo bis 1104 duurt het. In dr zweite Helfti vom 9. Johrhundert het dr egyptisch Herrscher Ahmad ibn Tulun em Archidekt Abu Bekr al-Bana' dr Ufdrag gee, dr Hafe z vergrössere. Er isch us Stei uf Sykomore-Bohle ufbaut worde und het e grossi Bedütig für e Handel im Middelmeer gha. D Iifahrt isch z Nacht mit Chettene abgschlosse worde.

Im Middelalter isch Akko dr einzig Hafe an dr Küste vo dr Levantegsi, wo mä bi jedem Wätter het chönne Ware lösche, dorum isch er für d Chrüzfahrer vo besundrigs strategischer Bedütig gsi. Im Erste Chrüzzug hai si 1099 Akko, wo guet befestigt gsi isch, zerst no umgange und si diräkt Jerusalem go belaagere. Aber wo s Königriich Jerusalem gründet gsi isch, het dr König Balduin I. 1103 zum erste Mol brobiert, Akko z erobere. Im Johr druf het er s no einisch brobiert und het sä noch zwanzig Dääg Belagerig iignoh. 1135 isch Akko dr Sitz vom latiinische Bischof worde.[3]

1187 het dr Sultan Saladin Jerusalem und au Akko zruggeroberet. Zwei Johr druf hai d Chrüzritter, wo dur e Dritt Chrüzzug under em Richard Löjehärz versterkt worde si, d Hafestadt afo belaagere und si isch noch zwei Johr vo erbitterete Kämpf gfalle. Jerusalem isch aber in de Händ vom Saladin bliibe, und so het mä Akko zur Hauptstadt vom Räscht vom Königriich Jerusalem gmacht.

Währed dr Belagerig vo Akko hai im Johr 1190 Kauflüt us Lübeck und Breme dr Dütsch Orde (Dütschritterorde) as Hospitalgmeinschaft gründet. 1198 isch er zum ene Ritterorde worde, und Akko isch, bis zum Fall vo dr Stadt 1291, dr Amtssitz vom Hochmeister gsi, wo denn uf Venedig, 1309 in d Marieburg, Königsbärg und spöter uf Bad Mergentheim verleit worden und hüte z Wien isch.

1219 het dr Franz vo Assisi s Franziskaner-Chloster gstiftet, wo hüte no existiert.

Noch em Friide vo Jaffa zwüschen em Friedrich II. und em Ayyubide-Sultan al-Kamil 1229 isch Akko vom Johanniterorde verwaltet worde – vo do chunnt dr alternativ Name St. Jean d’Acre. Si isch e wichdigi Schnittstell für d Vermiddlig vo arabischer Kultur und Wüsseschaft noch Europa gsi.

Noch dr ändgültige Eroberig vo Jerusalem dur d Muslime 1244 isch Akko eine vo de letzte Stützpünkt vo de Chrüzfahrer gsi. Mit dr Eroberig vo dr Festig am 18. Mai 1291 dur d Drubbe vom egyptische Mamluke-Sultan al-Malik al-Asraf Chalil si d Chrüzzüg ändgültig gschiteret.

1517 isch Akko under em Sultan Selim I. Deil vom Osmanische Riich worde.

Neuzit[ändere | Quälltäxt bearbeite]

1749 het mä aagfange, d Stadt, wo zum Deil immer no verwüestet gsi isch, neu ufzbaue. D Festigsaalag isch denn entstande, wo vom Jezzar Pascha, wo denn Gouverneur vo Damaskus gsi isch, uf dr Grundlag vo dr Chrüzritterfestig baut und vom Dhaher al-Omar, em Scheich vo Galiläa, usbaut worde isch. Bis 1774 isch Akko d Hauptstadt vom Herrschaftsgebiet vom Dhaher gsi.

1799 het dr Napoleon Akko 61 Daag lang vergäblig belageret. Noch ere Legände haig er gsait, won er siini Drubbe abzooge het, «Wär Akko eroberet, eroberet d Wält!» und haig si Huet ins Meer gheit. D Kanone, won er zrugggloo het, stöhn immer no uf em Festigswall.

Wo d Dampfschifffahrt im 19. Johrhundert ufchoo isch, het dr Hafe vo Akko si strategischi Bedütig verlore, wil die groosse Schiff dört nit hai chönne aalege.

1869 isch dr Baha’u’llah, dr Stifter vo dr Bahai-Religion, as Gfangnige vom Osmanische Riich in d Festigsstadt Akko choo, wo 1873 eins vo sine wichdigste Büecher, s Kitab-i-Aqdas, entstande isch. Dört isch au d Schriftesammlig Botschafte us Akka entstande.

Vo 1920 aa het Akko zum britische Völkerbundsmandat Palästina ghört. Am 17. Mai 1948, drei Dääg noch dr israelische Unabhängigkeitserklärig, het d Hagana Akko bsetzt.

2001 isch d Altstadt (63 Hektare) vo dr UNESCO zum Wältkulturerb erklärt worde.[4]

Währed dr Israel-Libanon-Krise 2006 isch d Stadt Ziil vo Raggeetenaagriff vo dr libanesische Hisbollah worde.

2008 isch s währed em Jom Kippur in dr Neustadt zu Usschritige zwüsche dr jüdische und arabische Bevölkerig choo, won e Araber noch em Aafang vom Jom Kippur im ne Auti dur d Stadt gfahre isch, was religiösi Jude an däm Daag an vile Örter z Israel brobiere mit Gwalt z verhindere. Extremiste hai d Situation ufgheizt, und d Stadt, wo Araber und Jude bis denn im groosse Ganze friidlig zämmegläbt hai, het sich in zwei verfindeti Lager gspalte.[5]

Kulturgschichtligs[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Zitadälle[ändere | Quälltäxt bearbeite]

In dr middelalterlige Zitadälle, wo dr „Durm vo dr Verdammig“ drüber stoht, isch s eltiste Hospital vom Johanniterorde (gründet 1090) gsi, e zweischiffigs Refektorium (baut um 1100), vermuetlig s Urbild vo alle gotische Chrüzrippegwölb. Es isch vom Dütsche Zeev Goldmann usgrabe worde.

Akkon-Sprüch[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dr Vagant Freidank, wo vermuetlig bim Chrüzzug vom Friedrich II. drbii gsi isch, kritisiert in ere Serii vo middelhochdütsche Sinnsprüch, wo Deil vo siner Spruchsammlig Bescheideheit si, s zwielichtige Verhalte vo de Christe.

D Dominikanerchille[ändere | Quälltäxt bearbeite]

In dr eltiste Dominikanerchille (Predigerchille) vo Akkon, wo mä bis jetzt nonig widerentdeckt het, isch dr katholisch Heilig und Ordensgeneral vo de Dominikaner, dr Jordan vo Sachse, begrabe. Si Schiff isch 1237 in dr Nöchi vo Akkon vor dr syrische Küste undergange.

Söhn und Döchter vo dr Stadt[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Stadtpartnerschafte[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Weblingg[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Allmänd (Commons): Akko – Album mit witere Multimediadateie

Wikisource S dütschsprochig Wikisource hät Originaltegscht zum Thema „Akkon“.

Fuessnote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. http://www.cbs.gov.il/www/statistical/arabju.pdf
  2. Stern, Yoav. For Love of Acre. Haaretz. Abgrüeft am 20. Oktober 2008.
  3. Peter Plank: Kirchen-Kolonialismus. In: Welt und Umwelt der Bibel. Nr. 29 (Die Kreuzzüge), Katholisches Bibelwerk, Stuttgart 2003, ISSN 1431-2379, Das Aufeinandertreffen von Ost- und Westkirche während der Kreuzzüge, S. 30.
  4. whc.unesco.org World Heritage List – The Old City of Acre (Israel), Decision 25COM XA; ängl. Abgrüeft am 2. Novämber 2010.
  5. Ausschreitungen in Israel: Wie aus einer friedlichen Stadt eine Hochburg des Hasses wurde auf SPIEGEL ONLINE


Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vum Artikel „Akkon“ vu de dütsche Wikipedia.

E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde.