Lääbenshaltigschöste

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Zur Navigation springen Zur Suche springen

Lääbenshaltigschöste si in dr Volkswirtschaftsleer und Wirtschaftsstatistik Usgoobe vo de Brivaathushält für d Lääbensfüerig. Si wärde erhoobe, zum verschidnigi wirtschaftligi Kennzaale (Index) z berächne wie Briisindex (z. B. Lääbenshaltigschostenindex, Verbruucherbriisindex).

Allgemäins[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Lääbenshaltigschoste si käni Choste, will si nit diräkt dur dr Iisatz vo Brodukzioonsfaktoore entstöön. Es handlet sich um sälli Usgoobe, wo e Brivathushalt im Raame vo sim Iikomme für d Ernäärig, s Woone, s Häize, d Vercheersmiddel und kulturelli Bedürfniss usgit.[1] As Usgoobe häi si e diräkti Uswirkig uf die brivaati Likwididääätsrächnig.

Arte[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Zum d Lääbenshaltigschoste uszrächne, verwände nazionaali Statistikämter e so genannte Waarechorb. Mit däm wird in dr Briisstatistik e representativi Waal vo Güeter verstande, wo alli Güeter und Dienstläistige im entsprächende Gebiet vom e Briisindex representiert. Alli fümf Joor wird d Zsämmesetzig vom Waarechorb überbrüeft. Bim dütsche Verbruucherbriisindex befinden sich uf dr oobere Eebeni vom Waarechorb öbbe 650 veröffentligti Güeterarte wie zum Bispil:[2]

Konsuumguet Arte Bispil
Woonig Mieti,
Mööbel
Energiichöste, Nääbechööste
Hushaltsgräät, Elektrogräät
Ernäärig Näärigsmiddel,
Gnussmiddel
Lääbensmiddel, Getränk
alkoholischi Getränk, Dubakwaare
Haltig vo Dier
Chläidig Bruef: Aarbetschläider
Freizit: Sportchläider
Chläider, Underwösch, Schue
Körperpflääg Guaffüür Middel für Körperpflääg
Vercheersmiddel Dransbortmiddel öffentligi Vercheersmiddel,
Verchheersmiddel vom Indiwidualvercheer
Kultuur Veraastaltige
Bildig und Usbildig
Konzärt, Sport;
Reise, Witerbildig, Zitige
Telekommunikazioon Färnsee, Radio
Mobildelifoon, Delifoon
Radiogebüür
Gebüüre

D Güeter und Dienstläistige im Waarechorb wärde nit alli gliich verrächnet, sondern si gwichdet, so dass si öbbe de Konsuumgwoonhäite vom ene Brivaathushalt entspräche. D Gwichdig wird noch em Däil festgläit, won e bestimmti Güeterart an de ganze Konsuumusgoobe vom ene Hushalt het. Wil aber zum Bispil d Usgoobe für d Chrankeversicherig, wo vilmol obligatorisch isch, im Waarechorb feele, enthalte d Lääbenshaltigschöste nit alli Usgoobe für e Hushalt.

Berächnig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dr Waarechorb setzt sich us ere Mängi vo Güeter und Dienstläistige zsämme, wo noch iirer Art und iirm Umfang middelfristig öbbe gliichbliibe, für dass mä e Veränderig vo de Konsuumusgoobe unabhängig vo dr Änderig vo de Konsuumgwoonhäite cha bestimme.[3]

D Konsuumusgoobe, wo für e Waarechorb relevant si, wärde von e baar Brivaathushält ufgschriibe, wo as representativ iigstueft wärde und vom e statistische Amt jeede Monet usgwärtet. D Lääbenshaltigschöste sälber cha mä statistisch nit mässe, wil s Konsuumnivoo nit nume vo dr Gröössi vom Hushalt und däm sim Iikomme abhängt, sondern au, wie dr Hushalt noch brueflige und soziale Standard zämmegsetzt isch, und vo regionaale Lääbensverheltniss.[4] Zum die underschiidlige Gröössene vo de Brivaathushält z berücksichtige, wird dr Waarechorb under anderem für Hushält vo 4 Persoone, vo 2 Persoone, vo äinere Persoon, vo Bangsionäär und vo Empfänger vo Sozialhilf ermiddlet.

Weblingg[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Fuessnoote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Reinhold Sellien/Helmut Sellien (Hrsg.), Gablers Wirtschafts-Lexikon, Band 1, 1980, Sp. 60
  2. Statistisches Bundesamt, Warenkorb, 2022
  3. Gerd Reinhold (Hrsg.), Soziologie-Lexikon, 2000, S. 400
  4. Verlag Dr. Th. Gabler GmbH (Hrsg.), Gabler Volkswirtschafts-Lexikon, 1990, S. 484