Diphthong /yə/

De Diphthong /yə/ isch en Luut in de mänschliche Sprooch. Es isch en Diphthong, wo miteme grùndete gschlossene Vorderzùngevokal (im IPA: [y]) aafängt, ùn deno zumene zentralisierte Schwa-Luut (IPA: [ə]) übergoot. Er ghört also zue de sognannte „zentralisierende Diphthong“. Im Internationale Phonetische Alphabet wird de Diphthong mit [yə̯] oder vereifacht mit [yə] transkribiert. Im Alemannische, wo de Luut imene Deil vo de Dialäkt vorchùnt, wird er meischt mit <üe> oder <üa> gschriibe.

Verbreitig

Sprooch		Wort	IPA-Transkription	Bedütig	Bemerkig
Alemannisch	Bärndütsch	grüessech	[ˈg̊ɾyə̯səχ]	‚grüessech/grüezi/guete Daag‘
	Joutütsch	schüen	[ʒ̊yə̯n]	‚schöön‘
	Solothurnisch	Blüemli	[ˈb̥lyə̯mli]	‚Blüemli‘
	Züritüütsch	müed	[myə̯d̥]	‚müed‘
Rätoromanisch	Putèr	üert	[yə̯ɾt]	‚Garte‘
	Vallader	spüerta	[ˈʃpyə̯ɾtə]	‚Aagebot‘
Ostflämisch		boom	[byə̯m]	‚Baum‘
Plautdietsch		Buak	[byək]	‚Buech‘
Chinesisch	Wu (Dialäkt vo Quzhou)	捐	[yə]	‚spände‘
Westfriesisch		sluere	[ˈslyərə]	‚schlendre‘

Vokal

vorne   zentral   hinde  gschlosse i • y ɨ • ʉ ɯ • u ɪ   ʏ ʊ e • ø ɘ • ɵ ɤ • o ə ɛ • œ ɜ • ɞ ʌ • ɔ æ ɐ a • ɶ ɑ • ɒ  fascht gschlosse  halbgschlosse  mittel  halboffe  fascht offe  offe

Bi Symbolpaare schtellt s jewiils linke Symbol de ungrundeti und s rechte Symbol de grundeti Vokal dar.