Hebräisches Alphabet

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech

Öb Di Browser die hebräische Schriftzeiche
auf dere Siite korrekt zeigt,
chasch do gseh.

Immanuel

עמנואל

Dr Tegscht rechts söt öbbe so
usgseh wie s Bild links.
Wenn das nit äso isch,
muesch a Zeichesatz
bruuche, wo Unicode kennt.

S Hebräisch Alphabet bschtoht uss 22 Buechstabe, alles Konsonante, um Hebräisch schriibe zue kinne, un wird au mit kleinre Opassunge fir verschideni Sproche uss de jüdisch Diaspora bnutzt. Om bekonteschte isch Jiddisch, Ladino un Judeo-Arabisch. Hebräisch wird vun rächts nooch links gschribe.

Etymologi[ändere | Quälltäxt bearbeite]

S hebräisch Wort fir "Alphabet" isch אלף-בית (alef-bet), bnonnt noch de ärschte zwey Buechstabenome vum hebräische Alphabet.

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D moderni Schrift het sich im 3. Johrhundert vor Chrischtus uss de aramäische Schrift entwicklet. Davor hen se d alti Hebräischi Schrift verwendet, wu direkt uss dr Phönizische hervorgonge isch. D Onzahl vun Buechstabe, d Reihefolg, d Nome un ihre phonetische Wärt sin praktisch identisch mit denne vum aramäische Alphabet, wiil sowohl d Hebräer als au d Aramäer iri Schrift usem phönizische Alphabet entwicklet hen.

D Samariter schribe bis hit inra Variant vun derre Schrift, em Samaritische Alphabet.

Konsonante[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Druck-
Buechschtabe
Name Israelischi
Dransliteration
Zahlewärt Schrifte
Israeli Aschkenasi Unicode Hebräisch Verwandti Schrifte
Kursiv Raschi Phönizisch Aramäisch
א alef alef alef - (1) 1 Hebrew letter Alef handwriting.svg Hebrew letter Alef Rashi.png Aleph Aleph.svg
ב bet, vet beis, veis bet b, v 2 Hebrew letter Bet handwriting.svg Hebrew letter Bet Rashi.png Beth Beth.svg
ג gimel gimmel gimel g 3 Hebrew letter Gimel handwriting.svg Hebrew letter Gimel Rashi.png Gimel Igimel.png
ד dalet doles dalet d 4 Hebrew letter Daled handwriting.svg Hebrew letter Daled Rashi.png Daleth Daleth.svg
ה he hei he h (2) 5 Hebrew letter He handwriting.svg Hebrew letter He Rashi.png He He0.svg
ו vav vov/vof vav v 6 Hebrew letter Vav handwriting.svg Hebrew letter Vav Rashi.png Waw Waw.svg
ז zayin zayin zayin z 7 Hebrew letter Zayin handwriting.svg Hebrew letter Zayin Rashi.png Zayin Zayin.svg
ח khet ches het kh (or ch/h) (3) 8 Hebrew letter Het handwriting.svg Hebrew letter Het Rashi.png Heth Heth.svg
ט tet tes tet t 9 Hebrew letter Tet handwriting.svg Hebrew letter Tet Rashi.png Teth Teth.svg
י yod yud yod y (4) 10 Hebrew letter Yud handwriting.svg Hebrew letter Yud Rashi.png Yodh Yod.svg
כ ך kaf, khaf kof, chof kaf k, kh (or ch) 20 Hebrew letter Kaf handwriting.svg Hebrew letter Kaf-final handwriting.svg Hebrew letter Kaf-nonfinal Rashi.png Hebrew letter Kaf-final Rashi.png Kaph Kaph.svg
ל lamed lomed lamed l 30 Hebrew letter Lamed handwriting.svg Hebrew letter Lamed Rashi.png Lamedh Lamed.svg
מ ם mem mem mem m 40 Hebrew letter Mem handwriting.svg Hebrew letter Mem-final handwriting.svg Hebrew letter Mem-nonfinal Rashi.png Hebrew letter Mem-final Rashi.png Mem Mem.svg
נ ן nun nun nun n 50 Hebrew letter Nun handwriting.svg Hebrew letter Nun-final handwriting.svg Hebrew letter Nun-nonfinal Rashi.png Hebrew letter Nun-final Rashi.png Nun Nun.svg
ס samekh somech samekh s 60 Hebrew letter Samekh handwriting.svg Hebrew letter Samekh Rashi.png Samekh Samekh.svg
ע ayin ayin/oyin ayin - (5) 70 Hebrew letter Ayin handwriting.svg Hebrew letter Ayin Rashi.png Ayin Ayin.svg
פ ף pe, fe pei, fei pe p, f 80 Hebrew letter Pe handwriting.svg Hebrew letter Pe-final handwriting.svg Hebrew letter Pe-nonfinal Rashi.png Hebrew letter Pe-final Rashi.png Pe Pe0.svg
צ ץ tsadi tsodi/tsodik tsadi ts (or tz/z) 90 Hebrew letter Tsadik handwriting.svg Hebrew letter Tsadik-final handwriting.svg Hebrew letter Tsadik-nonfinal Rashi.png Hebrew letter Tsadik-final Rashi.png Sade Sade 1.svg, Sade 2.svg
ק kuf kuf qof k (or q) 100 Hebrew letter Kuf handwriting.svg Hebrew letter Kuf Rashi.png Qoph Qoph.svg
ר resh reish resh r 200 Hebrew letter Resh handwriting.svg Hebrew letter Resh Rashi.png Res Resh.svg
ש shin, sin shin, sin shin sh, s 300 Hebrew letter Shin handwriting.svg Hebrew letter Shin Rashi.png Sin Shin.svg
ת tav tov/tof, sov/sof tav t 400 Hebrew letter Taf handwriting.svg Hebrew letter Taf Rashi.png Taw Taw.svg

Erklärige zur Dabelle:
(1) nit gschriibe in Aafangs- und Ändschtellig, mänggisch überhaupt nit gschriibe
(2) nit gschriibe in Ändschtellig
(3) "h" in Aafangsschtellig, suscht "ch"
(4) "i" in Ändschtellig oder bevor Konsonante
(5) mänggisch überhaupt nit gschriibe

  • Usgschbroche wärde d Buechschtabe wie s aagä isch in dr Spalte vo dr Israelische Dransliteration, wo an die änglisch Usschbrooch aglähnt isch. Aso:
    • 'v' wird wie dütsch 'w' gsait.
    • 'z' wird wie uf Französisch gsait.
    • 'kh' wird wie 'ch' in hochdütsch 'ach' gsait.
    • 'r' isch hüt im allgemeinen es Zäpfli-R.
    • 'sh' wird wie dütsch 'sch' gsait.
  • D Buechschtabe כ, מ, נ, פ hai zwei Forme, die einte (linggs in dr Dabelle) wärde am Aafang und in dr Middi vom enä Wort bruucht, und die andere (ך, ם, ן, ף) am Ändi. Usnahme wärde gmacht für Fremdwörter wo mit emä 'p' ufhöre (z.B. Jeep), dört wird dr Aafangsbuechschtabe gschriibe.

Diakritischi Zeiche[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Die diakritische Zeiche, wo uf Hebräisch Nikud heisse, si chliini Markierige wo uus Pünkt und Schtrichli beschtöhn und über, under, näbe oder in de Buechschtabe gschriibe wärde. Sie wärde mänggisch bruucht fr zum d Schrift verschtändliger z mache. Si wärde im allgemeine nit gschriibe, Uusnahme si Chinderbüecher, Gedicht, a Deil vo dr religiöse Literatur und wenn s d Möglichkeit von erä Verwächslig git wo schlimmi Uuswirkige chönnt ha.
In Israel wird Nikud im Hebräischunterricht glehrt, aber nur die wenigschte Israeli chönne richtig Zeiche setze.

Vokalzeiche[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Im moderne Hebräisch gits fünf Vokalphonem, /i e a o u/, aber vil meh Zeiche für zum se schriibe.

Name Symbol (1) Israelischs Hebräisch
IPA Dransliteration Uusschbrooch
Chiriq אִ [i] i Schi
Zeire אֵ [ɛ] and [ɛi] e und ei (2) sehr
Segol אֶ [ɛ], ([ɛi]wenn
ä Jod chunnt druf)
e, (ei
vor emä yod)
sehr
Patach אַ [a] a Maa
Kamatz אָ [a], (or [ɔ]) a, (oder o) spa
Cholam וֹ [ɔ] o so
Schuruk  (3) וּ [u] u du
Kubutz אֻ [u] u du
Schwa אְ [ɛ] or Ø Apostroph, e,
oder nüt
(4)
Chataf Segol אֱ [ɛ] e sehr
Chataf Patach אֲ [a] a Maa
Chataf Kamatz אֳ [ɔ] o so
  1. Dr Buechschtabe "א" schtoht für irgendei hebräische Konsonant.
  2. S Zeire wird im moderne Hebräisch mänggisch als ei (e-i) gsait.
  3. Dr Dagesch, Mappiq, and Schuruk hai verschideni Funktione, au wenn si gliich uusgseh. Dr Buechschtabe ו (vav) isch dr einzig wo dr shuruk cha übercho.
  4. S Schwa isch eigentlig weniger a Vokal as d Absänz vo eim. Es wird aber mänggisch einewäg uusgschbroche und dönt meischtens wie ä Segol.

Schin und Sin[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Schin und Sin wärde beidi mit em Buechschtabe ש gschriibe. Si wärde unterschiide duur ä Punkt wo überem Buechschtabe schtoht, bim Sin uf dr lingge (שׂ) und bim Schin uf dr rächte Site (שׁ).

Dagesch[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Es git sächs Buechschtabe wo me uf zwei verschideni Wäg müesst usschbräche, je nach däm wo ihri Schtellig im Wort isch. Mä sait dere Grubbe Begedkefet nach de Buechschtabe wo drzue ghöre: ב ג ד כ פ ת. Vereifacht cha me säge, ass am Aafang vom enä Wort oder erä Silbe dr Buechschtabe as Verschlusslut (Plosiv) gläse wird und suscht as ä Riiblut (Frikativ). Wenn mit Nikud gschriibe wird, denn schribt mä dr Buechschtabe mit emä Dagesch, won ä Punkt in dr Middi vom Buechschtabe isch ( בּ גּ דּ כּ פּ תּ).

Im moderne Hebräisch git s Underschiid in dr Uusschbrooch nume no bi drei Buechschtabe:

  • בּ usgschbroche as 'b' — ב usgschbroche as 'v'
  • כּ usgschbroche as 'k' — כ' usgschbroche as 'ch'
  • פּ usgschbroche as 'p' — פ usgschbroche as 'f'

Ass au die andere vo de Begedkefet Buechschtabe sich früehner so verhalte hei, gseht me dra ass d Aschkenasim (die oschteuropäische Jude) em ת ohni Dagesch 'sov' gsait hai, si hai us em plosive 't' es frikativs 's' gmacht.

Wem mä d Funktion vom Dagesch wet vegliiche mit öbbisem im latinische Alphabet, chönnt mä säge ass sis Fehle s Gliiche macht wie s 'h' noch de Buechschtabe 'c' , 'p' oder em änglische 't', wo d Verschlussluut 'c' (als 'k' gsait), 'p' und 't' zue de frikative 'ch', 'ph' und 'th' wärde.

Literatuur[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • H. F. Wendt ed., Das Fischer Lexikon: Sprachen, Fischer Bücherei

Lueg au[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dagesh in dr Hochdütsche Wikipedia