Russische Revolution

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Die roti Fahne as Zeiche vo dr kommunistische Revolution

As Russischi Revolution (russisch Русская революция/ Transkription Russkaja rewoljuzija) bezeichnet mä generell neereri Revolutione in dr russische Gschicht im früehje 20. Johrhundert, im ängere Sinn d Oktoberrevolution vo 1917.

Russischi Revolutione 1905 bis 1922[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Die Russischi Revolution vo 1905[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Die Russischi Revolution vo 1905 het e Reihje vo Usenandersetzige und heftige regierigsfindlige Protest gege dr russisch Zar Nikolaus II. umfasst.

D Folge vo dr Revolution vo 1905[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Russland het uf dr Grundlag vom Oktobermanifest vom Nikolaus II. e Verfassig überchoo, won e Volksverdrätig (Staatsduma) vorgseh het.
  • In dr Verfassig isch die dominanti Stellig vom Zar bedont worde, spöter het dr Nikolaus II. brobiert, d Zuegständniss, won er gmacht het, wider zruggzneh. 1907 isch s Wahlrächt zugunste vom ene Zensuswahlrächt gänderet worde, was grossi Deil vo de Buure und Arbeiter ohni bolitischi Verdrättig gloo het, au wenn das e Verfassigsbruch gsi isch. Dr Max Weber het dodrfür dr Begriff "Scheinkonstitutionalismus" brägt.
  • Reforme in dr Agrarwirtschaft hätte s de Buure sötte möglig, sälbständig z wirtschafte und rationali Aabaumethode iizfüehre. S Ziil isch s gsi, e büürlige Mittelstand z schaffe.

D Februarrevolution vo 1917[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Wo dr Chrieg 1914 aagfange het, isch d Mehrheit vo de russischen Buure hinder dr Zareregierig gstande. Dr Verlauf vom Chrieg, wo für Russland ungünstig gsi isch, und die schlächti Versorgig vo dr Zivilbevölkerig hai aber bald zum ene Stimmigsumschwung gfüehrt. D Lüt hai afo protestiere, und es het au nid ghulfe, ass dr Zar Nikolaus II., wo sit em August 1915 dr militärisch Oberbefähl gfüehrt het, Reforme abglehnt und die bolizeiligi Überwachig vo dr Bevölkerig usgwiitet het.

Dr Alexander Fjodorowitsch Kerenski

D Proteststimmig het sich am Aafang vom Johr 1917 spürbar verscherft, wo d Briis uufegange si und d Läbensmiddelversorgig no schlächter worden isch und d Bevölkerig vo Petrograd zu Streik und Demonstratione driibe hai. Dr Zar het siiner Armee dr Ufdrag gee d Ufständ z underdrucke, aber d Soldate hai sich - andersch as 1905 - nid nume gweigeret uf d Demonstrante z schiesse, sondern si deilwiis zun ene überglofe.

In dr Februarrevolution vo 1917 hai d Arbeiterufständ dr Zareherrschaft, wo öbbe 300 Johr lang duurt het, es Ändi gmacht. Dr Zar het am 15. Merz 1917 (noch em julianische Kaländer) müesse abdanke. D Duma het e Provisorischi Regierig zerst under em Ministerpresidänt Lwow und denn under em Kerenski iigsetzt. Es het e dobbleti Verdrätig vom Volk gee: dur d Duma as Parlamänt und dur d Petrograder Sowjets as Arbeiter- und Soldaterööt mit Sozialrevolutionäre und Kommuniste. Under dr Losig Alli Macht für d Sowjets hai die d Revolution witergfüehrt und d Bildig von ere bürgerlige parlamentarische Demokratii verhinderet.

Dr Kerenski het dr Chriegsmüedikeit nid Rächnig drait, und witer gege Middelmächt kämpft, aber im Juli 1917 isch d Kerenski-Offensive noch knapp drei Wuche scho gschiiteret.

Merz–Oktober 1917[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Am 28. Februar noch em julianische Kaländer (13. Merz greg.) isch dr Ufstand usbroche und am 2. März (jul. - 15. März greg.) isch dr Zar für abgsetzt erklärt worde. Die bolitischi Macht isch deilwiis in de Händ vo de bürgerliche Bardeie, deilwiis in dene vom revolutionäre Petrograder Sowjet gsi,wo us Menschewiki, Bolschewiki und Sozialrevolutionäre bestande het. Erst wo dr Lenin am 3. April 1917 z Russland achoo isch, het sich d Situation grundlegend gänderet. Si politischs Programm het es sofortigs Ändi vom Chrieg vorgseh und vor allem au ass die brovisorischi bürgerligi Regierig, won er für kapitalistisch und unfähig ghalte het, nüm söll understützt wärde. Bsunders d Beändigung vom Chrieg isch zum Stritthema under de Verantwortlige worde. Die brovisorischi Regierig isch mehrmols umbildet worde und einzelni Menschewiki und Sozialrevolutionäri hai Boste im Kabinett übercho. Das het aber die Regierigslinie mit em Chrieg wiiter z mache, nit beiiflusst. Militärischi Niiderlage und d Verschlimmerig vo dr Versorgigslag hai für e scnälle Vertrauensverlust vo dr Bevölkerig in d Regierig gsorgt. Dorum hai d Bolschewiki sit em Septämber 1917 klari Mehrheite in de Sowjets vo Moskau und Petrograd gha.

D Oktoberrevolution vo 1917[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dr Lenin 1920

Das si für e Lenin, wo siini Aahänger scho sit zruggchoo isch, uf e bewaffnete Ufstand vorbereitet het, d Bedingige für e Revolution gsi. In dr Nacht vom 24. uf e 25. Oktober (7. bis 8. Novämber greg.) 1917 hai bewaffneti Bolschewiki die wichdigste Iirichdige in dr Hauptstadt Petrograd bsetzt, hai under em Trotzki siiner Füehrig d Regierig abgsetzt und d Machtübernahm vo de Sowjets broklamiert. Si si drbii uf relativ wenig Widerstand gstosse.

Dr Russisch Bürgerchrieg 1917–1921[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dr Russisch Bürgerchrieg vo 1917–1921 het über 8 Millione Mensche s Läbe kostet. D Bolschewiki si schliesslig d Siiger in dere Usenandersetzig gsi und hai 1922 d Sowjetunion gründet. Dr Chrieg het (mindestens) vier Komflikt umfasst:

  1. Dr inneri Kampf um die bolschewistischi Röötherrschaft.
  2. Dr Kampf gege die dütschi Armee, wo mit em Chrieg gege Russland nid het welle ufhöre.
  3. Dr üsseri Kampf in dr Gstalt vo dr Intervention vo 14 Staate, drunder Dütschland, d USA, Japan, Ängland und Frankriich.[1]
  4. D Unabhängigkeitschrieg vo de grössere Minderheite.

Fuessnote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Geschichte in Übersichten, S. 330

Weblingg[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Allmänd (Commons): Russian Revolution of 1917 – Sammlig vo witere Multimediadateie