Theravada

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Zur Navigation springen Zur Suche springen
e Parade vo thailändische Mönch

Theravada (Pali: theravāda ”Lehr vo de Ältere”) isch e Uusrichtig vom Hinayana-Buddhismus, wo vor alem z Myanmar (Burma), z Thailand, z Kambodscha, in Laos und uf Sri Lanka verbraitet isch. Im Gegesatz zu anderne Uusrichtige vom Hinayana het sich de Theravada bis hüt chöne halte und braitet sich mittlerwiile au in Weste uus. Die Richtig ninnt för sich in Aaspruch, am nöchste vo de Lehr vom Buddha z stoo und hebt drum au fest ade Schrifte vom Tipitaka (Dreichorb), wo uf Pali gschribe worden isch und s zentrali Werch vo de Lehr vom Buddha darstellt. Zum Theravada bekennet sich guet 100 Millione Mensche weltwitt.

Gschicht und Verbraitig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Nochem Tod vom Buddha hend sich sini Schüeler i de Stadt Rajagraha zum erste buddhistische Konzil troffe und d Rede und d Üssrige vom Buddha festghalte. Die sind denn mündlich tradiert worde. Well sich mit de Zitt d Regle vo de ainzelne Mönchsgmainschafte verschide veränderet hend, hend sich z Vesali guet 100 Joor spöter d Mönch zum zwaite Konzil troffe. Debi het mer sich aber nöd ainige chöne. Die ainte hend starch a de ursprüngliche Regle wöle festhebe, die andere sind de Mainig gsii, as d Regle de verändrete Umständ müend apasst werde. Underem Kaiser Ashoka het s dritt Konzil stattgfunde und me het de Tipitaka als gültige Kanon festglait. Dodemit isch aber d Trennig vom progressive för Noirige offni Mahayana und vom konservative Hinayana endgültig gsii. Die konservativste Vertreter hend sich uf die ”Ältere” (thera) biruefe und iri Richtig Theravada gnennt.

De Theravada isch scho im 3. Joorhundert Staatsreligio vo Sri Lanka wore. Vo dai uus sind Missionare uf Burma cho, wo de Theravada im 5. Joorhundert feste Fuess gfasst het. Vo Burma uus het sich de Theravada südwärts uf Thailand (6.Jh.), Laos (12.Jh.), Kambodscha (13.Jh.) und Vietnam verbraitet.

Hüt isch de Theravada immer no i dene Länder verbraitet, rund 80% vo de Singhalese, 90% vo de Burmese, 95% vo de Thai, 60% vo de Laote und 95% vo de Kambodschaner bekenet sich zum Theravada. Aahänger lebet au im südliche Vietnam und z Südchina und au z Indie.

Theravada im Weste[ändere | Quälltäxt bearbeite]

de Ajahn Chah (mit Brile und Stock) mit sinene Schüeler. De gross links vonem isch de Ajahn Sumedho.

Bis is spooti 19. Joorhunudert isch de Theravada usserhalb vo Südasie chuum bikannt gsii. Im 20. Joorhundert hend ersti Lüt usem Weste sich afange tüüfer för die Tradition interessiere und ainigi sind au zu Mönche worde. De Ajahn Sumedho (*1934), en Amerikaner, isch en Schüeler vom hochverehrte Thaimönch Ajahn Chah (1918-1992) wore, wo en wichtige Lehrer vo de Thailändische Waldtradition gsii isch. Wo denn noch 1970 di politischi Laag in Südasie uusicher woren isch, het er sich öberlait, öb er z Amerika söll e Chloster gründe, isch aber devo eweggchoo. Schliessli aber het em de Ajahn Chah de Uuftrag ggee z England e buddhistischs Chloster z gründe: Cittaviveka in Chithurst südlich vo London. Hüt gits im Weste öber e Dotzed Chlöster vo dere Traditio, ais, Dhammapala, lit im Berner Oberland. De Ajahn Sumedho isch de ainzig westlichi Abt vom Theravada, wo d Erlaubnis het, Mönch und Nonne z ordiniere. Er lebt z England im Chloster Amaravati.

Lehr[ändere | Quälltäxt bearbeite]

De Theravada birüeft sich uf de “Draichorb” (Pali: Tipitaka), e Sammlig vo Schrifte, wo e paar Joorhundert nochem Tod vom Buddha ahand vo mündliche Traditione uufgschribe woren isch. De Chorb bistoot usem Vinaya Pitaka (Chorb vode Disziplin), wo d Mönchsregle festhaltet, em Sutta Pitaka (Chorb vo de Reede), wo d Üssrige vom Buddha widergitt und em Abhidhamma Pitaka (Chorb vo de höchere Lehr), e philosophischi Uuslegig vom Dhamma, em Buddha sinere Lehr.

De Draichorb gelt nöd as e dogmatischi Schrift, wo streng bifolgt werde mue, villmee werd erwartet as de Mönch oder au en weltliche Mensch d Schrifte gnau studiert und dröber meditiert, biser zur Iisicht öber d Woret fom Dhamma, de Lehr vom Buddha, chunnt und schliessli dodur d Erlüchtig erlangt. D Iissicht chunnt aber nöd dur blinds globe sondern nume dur kritisches Aaluege und Sinniere.

S Chernstugg vo de buddhistische Lehr bildet die Vier Edle Worete, wo lehrt, as öberall Liiden isch, well ales vergänglich isch. Bim tägliche Träning werd drum uf d Vergänglichkait vom Lebe und vom Materielle wert glait. Usem Liide use füert denn schliessli de Edli Achtfachi Pfad, wo bischribt, wiemer diszipliniert d Aasicht vom Lebe änderet dur rechts Handle, rechts Denke, rechts Üebe und so witter. Wer die Dritti Edli Wooret voll realisiert het, chunnt uf de Weg vom Verwache und da bidütet s End vom Nödverstoo, Aahafte as Weltliche, Liide und Kamma. Er erlangt schliessli transzendenti Fraihait und Seeligkait und schliessli s Bedingigslosi, s Nibbana (Nirvana), en Zuestand, wo nöd bischribe werde cha.

Well de gwönlichi Mensch d Woret nöd erchennt bliibt er im Liide hange und erliidet Widergiburt und Tod. De Iistig i d Erchenntnis fangt aa mit em tägliche Üebe vo Fründlichkait, Liebi, Woolwöle und Mitalid (metta), Grosszügigkait (dana) und vo Achtsamkait. Dur regelmässigi Meditation werd de Gaist verfiineret, indem me uf s Schnuufe achtet und d Gedanke beruigt. Au die föf Tugende - nöd Töte, nöd Stele, kan unerlaubte Sex, nöd Lüge, kai Droge - müend täglich güebt und bifolgt werde. D Mönche hend degege 227 Regle.

Wer gnueg lang richtig güebt het und rain vo Illusione isch, tritt schliessli in Strom ii. De Stromiitritt (sotapatti) het zur Folg, as sich s herkömmlichi Lebe völlig änderet, de Stromiitreter het kan Zwiivel mee a de Richtigkait vom Dhamma und erchennt as ales ichlos (anatta) isch, zudem bigriift er au, as Ritual leeri Handlige sind. Er chunnt höchstens numeno sibemol uf d Welt, und immer under guete Bidingige, wo s Erlange vo de Erlüchtig förderet. De Aimolwidercherer (sakadagati) chunnt numeno aimol uf d Welt, er isch nu liecht bunde a d Fessle vo de Sinnesiidrück und de demit verbundene Wünsch und em Böswöle. De Nümmwidercherer (agati) werd au fo dem frai. Wen er sterbt werd er innere höchere Welt widergiboore um Nibbana z erraiche. De Ufgwachti (arahant) het de Endpunkt vo de Buddhalehr erraicht und erlebt d Seeligkait vom Nibbana. Er lebt no ase lang, bis au s letzit Spürli vo sim Kamma uufbrucht isch, woner i sinere lange Raije vo Widergiburte ufbaut het. Bi sim Tod erlangt er denn Parinibbana und isch erlöst. Ainzilni Mensche sind i de Laag dur richtigs Üebe innerhalb vo aim Lebe Nibbana z erraiche, anderi bruuchet meriri Lebe.

S Aastrebe vom Nibbana vom Ainzelne isch typisch för de Theravada, wääred i de Traditione vom Mahayana uf die endgültig Erlösig verzichtet werd. S Ideal vom Mahayana isch de Bodhisattva, wo statt as er nochem Tod im Parinibbana uufgoot, widercheert um anderne Wese ufem Weg zum Verwache z helfe.

Im Gegesatz zum tibetische Vajrayana verurtailt de Theravada s Aastrebe vo parapsychologische Aigeschafte oder magische Fähigkaite. De Theravada isch au weniger philosophisch uusgrichtet und lait mee wert uf s tägliche Üebe und Meditiere. Die Lehr isch drum au zuegänglicher för aifacheri Lütt.

Literatur[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Sayadaw U Pandita: Im Augenblick liegt alles Leben. Buddhas Weg der Befreiung. O. W. Barth Verlag Münche, 1999. ISBN 3-502-61024-X
  • http://www.theravadanetz.de/theravada_buecher.html
  • Walpola Rahula: Was der Buddha lehrt. Origo Verlag Bärn, 1982, ISBN 978-3-282-00038-8
  • André Bareau: Les sectes bouddhique du Petit Vehicule. Ecole française d' Extrême-Orient, Paris 1955 (Publications de l' Ecole française d' Extrême-Orient; 38)
  • Jean Varenne: article « Theravâda » de l' Encyclopædia Universalis / Dictionnaire du bouddhisme (recueil d'articles de l'Encyclopædia Universalis).
  • Fritz Schäfer: Der Buddha sprach nicht nur für Mönche und Nonnen. Werner Kristkeitz Verlag, 2. Uflag, 2002, ISBN 3-921508-80-0.
  • Warder, A.K., Indian Buddhism, Delhi: Motilal Banarsidass Publishers 2000
  • Dutt, Nalinaksha, Buddhist Sects in India, Delhi: Motilal Banarsidass Publishers Private Limited 1998
  • Gombrich, Richard F., Theravāda Buddhism. A Social History from Ancient Benares to Modern Colombo, London and New York: Routledge 1996