Pruntrut

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Zur Navigation springen Zur Suche springen
Pruntrut
Wappe vo Pruntrut
Basisdate
Staat: Schwiiz
Kanton: Jura (JU)
Bezirk: Pruntrutw
BFS-Nr.: 6800i1f3f4
Poschtleitzahl: 2900
UN/LOCODE: CH PRY
Koordinate: 572770 / 25197947.4180557.077793430Koordinate 47° 25′ 5″ N, 7° 4′ 40″ O; CH1903: 572770 / 251979
Höchi: 430 m ü. M.
Flächi: 14.84 km²
Iiwohner: 6809 (31. Dezämber 2017)[1]
Website: www.porrentruy.ch
Pruntrut

Pruntrut

Charte
Etang du PâquisEtang GrosjeanEtang FourchuEtang du MilieuNeuf EtangEtang de LucelleFrankriichKanton BärnKanton Basel-LandBezirk DelschbärgBezirk FreibärgAlle JULa BarocheBasse-AllaineBeurnevésinBoncourt JUBonfolBure JUClos du DoubsCoeuveCornolCourchavonCourgenay JUCourtedouxDamphreuxFahyFontenaisGrandfontaine JUHaute-AjoieLugnez JUPruntrutVendlincourtCharte vo Pruntrut
Iber des Bild
w

Pruntrut (frz. Porrentruy; Franc-comtois [ɛ pwɛrɛ̃'try][2]) isch e Gmeind un de Hauptort vom gliichnamige Bezirk vom Kanton Jura.

Pruntrut isch de Hauptort vom Elsgau (französisch Ajoie).

Geographii[ändere | Quälltäxt bearbeite]

d Altstadt vo Pruntrut

Pruntrut ligt uf beide Site vo de Allaine, eme chline Flüssli i de Ajoie, uf de Nordsite vom Chettejura. S Städtli ligt uf öpe 430 Meter über Meer ugfähr 21 Kilometer vo Dälschbrg, em Hauptort vom Kanton Jura, ewäg.

D Flechi vo de Gmeind isch im Johr 1997 zu 41 Prozänt vo Wald bewachse gsi, 38 Prozänt het ma fürs Buure bruucht un 20 Prozänt sin Siidligsflächene gsi.

D Nachbargmeinde vo Pruntrut sin Fontenais, Bressaucourt, Courtedoux, Bure, Courchavon, Coeuve, Alle un Courgenay.

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Vermuetlich het's scho in de Römerziit uf em Biet vo Pruntrut e gallorömischi Siidlig gäh. Au us de Ziit vom 10./11. Johrhundert het me im Schtädtli Überrescht vo eme Gebäude gfunde. Nochwiise cha me en erschti Bsidlig rund um d Chile St. German. D Grafe vo Pfirt hei e Burg bauet und unterhalb vo dere Burg und am Hügel uf de andere Site vom Tal sind Sidlige entschtande. D Pfirter hei Pruntrut dann im 1263i an d Grafe vo Mömpelgard verpfändet, wo ihri Rächt im Elsgau im 1281i im Bischof vo Basel abgeh hei. D Schtadtmuure sind im 1283 bauet worde und hei beidi Sidlige, di am Fuess vo de Burg und di uf de andere Site vom Tal umfasst. D Chile St. German isch aber usserhalb vo de Schtadtmuur blibe. Im Lauf vom 13. Johrhundert isch de Iifluss vom Basler Bischof uf Koschte vo de Mömpelgarder immer grösser worde. So het de Fürschtbischof d Rächt vo de Kastvogtei übercho und au me und me Iifluss uf d Bsetzig vo wichtige Positione chönne neh. In de Ziit zwüsche 1386 und 1461 isch Pruntrut zämme mit em Elsgau wider an d Mömpelgarder verpfändet gsi, aber dann wider zum Fürschtbistum cho. Wo de Bischof wäge de Reformation Basel het müesse verlah, isch Pruntrut im 1528 d Residenzschtadt vom Fürschtbistum worde. D Schtadt het in de folgende Johrhundert Stück für Stück uf Privilegie müesse verzichte und de Bischof het zum Bischpil s Schuel- und Chilewese übernoh. Au d Armefürsorg isch vo de Schtadt uf de Bischof übertrage worde. In de Ziit vo de Französische Revolution, am 27. April 1792 hei d Franzose de Fürschtbischof vertribe und im 1793 het d Nationalversammlig vo de Raurachische Republik für de Aaschluss vom Elsgau an Frankriich gschtumme - wenn au nöd ganz freiwillig. Pruntrut isch d Hauptort vom Departement Mont-Terrible worde, wo im 1800 zum Département Haut-Rhin (Oberelsass) cho isch. De Wiener Kongress het dann im 1815 bschlosse, dass de südlich Teil vom Fürschtbistum Basel und dodermit au Pruntrut und d Ajoie zum Kanton Bärn chömmed. Mit de Errichtig vom Kanton Jura isch Pruntrut zum Hauptort vom jurasische Bezirk Pruntrut worde und isch Sitz vom Kantonsgricht.

Lüüt[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Pierre Henry (1932–2008), en Leerer und Dialäktoloog, z Pruntrut ufgwachse
  • Jean-Georges Quiquerez (1755–1832), en Notar und Staatsbeamte, vo 1800 bis 1807 z Pruntrut Bürgermeischter gsii

Literatur[ändere | Quälltäxt bearbeite]

François Kohler: Pruntrut (Gemeinde). In: Historisches Lexikon vo dr Schwiiz.

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Commons: Porrentruy – Sammlig vo Multimediadateie

Fuessnote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Ständige und nichtständige Wohnbevölkerung nach Jahr, Kanton, Bezirk, Gemeinde, Bevölkerungstyp und Geschlecht (Ständige Wohnbevölkerung). In: bfs.admin.ch. Bundesamt für Statistik (BFS), 31. August 2018, abgerufen am 30. September 2018.
  2. Lexikon der schweizerischen Gemeindenamen, hrsg. vom Centre de Dialectologie an der Universität Neuenburg unter der Leitung von Andres Kristol, Frauenfeld/Lausanne 2005, S. 711.