Üetliberg

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Üetliberg
De Uetlibärg, vo Zollike us gseh

De Uetlibärg, vo Zollike us gseh

Hechi 869 m ü. M.
Lag Kanton Züri, Schwiiz
Gebirg Albischetti
Geografischi Lag 679461 / 24485147.3497222222228.4902777777778869Koordinate: 47° 20′ 59″ N, 8° 29′ 25″ O; CH1903: 679461 / 244851
Üetliberg (Schweiz)
Üetliberg
Gstei Nagelflueh

f

De Üetlibërg (/'ʏətlib̥ɛːrg̥/) - ofiziell Uetliberg gschribe - isch de Huusberg vo de Stadt Züri. Mit sine 873 Meter Hööchi büütet er a de Uusflügler e wiiti Uussicht über d Stadt und de Zürissee und au wiit i d Alpe ine. Im Herbst isch er hüüfig näbelfrei. Echli underhalb vo de Zuugstation Üetliberg träffed sich Gmäinde Stadt Züri, Stalike und Üüdike.

Turismus[ändere | Quälltäxt bearbeite]

De Üetliberg isch guet erschlosse und e wichtigs Naaerholigspiet vo de Stadt Züri. Zwar gits käi öffetlichi Straass ufe, aber d Uetlibergbahn faart im Halbstundetakt vom Zürcher Hauptbahnhof uf de Berg, zudem gits vill Wanderwääg. E Panoramawääg, wo au e Planetewääg isch, füert vo de Bergstation zu de Fälsenegg. S het meriri Restarant ufem Graat obe und au es Hotel. Debii isch en Uusichtsturm. De 132 Meter hööchi Fernseeturm cha aber nöd bistige werde.

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

För die vorhistorischi Höhesidlig ufem Üetliberg obe lueg: Oppidum Üetliberg.

De Üetliberg isch scho i de Stäiziit bisidlet gsii und i de Hallstattziit und i de Latèneziit isch e bifestigti Hööchesidlig ufem Üetliberg gstande, wo, wie de Grabhügel bim Sunebüel zäigt, au Fürste residiert händ. Wo ane 15 v.Chr. d Römer d Helvetier i s Römische Riich iglideret händ, isch d Sidlig verlaa worde. D Römer händ aber e Wachposte ufem Üetliberg ghaa.

Im früene Mittelalter isch ufem Berg e Burg errichtet wore, wo villicht nach em bayrische Herzog Uatilo de Name Uotelenburch (ane 1218) träit hät, wo denn au em Berg sin Name gää hät (1315: Uotilinberg). De Herzog Ernst vo Schwaabe hät die Burg ane 1025 bifestigt. D Burg isch dänn zu de Fräiherre vo Sälebüüre cho und spääter zu däne vo Rägischberg. Im Herbscht 1267 händ d Zürcher d Burg abegmacht. Später isch nume e Hochwacht ufem Üetliberg gsii.

Im Jaar 1840 isch s Gast- und Kurhuus Üetliberg eröffnet worde. D Üetlibergbahn-Gsellschaft isch ane 1872 is Lebe gruefe worde und scho drei Jaar später isch de erst Zug uf de Üetiuberg gratteret. 1894 isch den de erst Uussichtsturm ufgstelt worde. Im Jaar 1953 isch de 53 Meter hööchi Fernseeturm bout wore. Dä isch dänn 1968 dur de 132 Meter hööchi Senditurm ersetzt worde und de alti Uusichtsturm isch 1990 dur en nöie ersetzt wore.

Die hüttige Boute sind eerst i de letschte Jaare zum Täil illegal bout worde, seer zum Läid vo ville Stadtzürcher, wo nöd wänd, dass ires Naaerholigspiet ana verkomerzialisiert wird [1]. Da die Boute aber uf em Bode vo de Gmäind Stalike liget, cha d Stadt Züri nöd vill dergäge undernää. Wäge dem isch de Uto-Kulm hüt völlig verbout.


Uusicht vom Üetlibergturm us


Quelle[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Verein pro Uetliberg

Büecher[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Matthias Böhni: Uetliberg. Verlag Neue Zürcher Zeitung, 2006. ISBN 978-3-03823-194-3
  • Willy Furter: Uetliberg hell!. Orell Füssli Verlag, 2003. ISBN 3-280-05085-5
  • Der Uetliberg. Orell Füssli Verlag, 1986

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Allmänd (Commons): Üetliberg – Sammlig vo witere Multimediadateie