Uetliberg

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
(Witergleitet vun Üetliberg)
Hops zue: Navigation, Suech
Uetliberg
de Üetlibärg, vo Zollike us gseh

de Üetlibärg, vo Zollike us gseh

Hechi 869 m ü. M.
Lag Kanton Züri, Schwiiz
Gebirg Albischetti
Geografischi Lag 679461 / 24485147.3497222222228.4902777777778869Koordinaten: 47° 20′ 59″ N, 8° 29′ 25″ O; CH1903: 679461 / 244851
Uetliberg (Schweiz)
Uetliberg
Gstei Nagelflueh

f

De Üetlibërg (/'ʏətlib̥ɛːrg̥/) – ofiziell Uetliberg gschribe – isch de Huusberg vo de Stadt Züri. Mit sine 873 Meter Hööchi büütet er a de Uusflügler e wiiti Uussicht über d Stadt und de Zürisee und au wiit i d Alpe ine. Im Herbst isch er hüüfig näbelfrei. Echli underhalb vo de Zuugstation Üetliberg träffed sich Gmäinde Stadt Züri, Stalike und Üüdike.

Turismus[ändere | Quälltäxt bearbeite]

De Üetliberg isch guet erschlosse und e wichtigs Naaerholigspiet vo de Stadt Züri. Zwar gits käi öffetlichi Straass ufe, aber d Üetlibärgbahn faart im Halbstundetakt vom Zürcher Hauptbahnhof uf de Berg, zudem gits vill Wanderwääg. E Panoramawääg, wo au e Planetewääg isch, füert vo de Bergstation zu de Fälsenegg. S het meriri Restarant ufem Graat obe und au es Hotel. Debii isch en Uusichtsturm. De 132 Meter hööchi Fernseeturm cha aber nöd bistige werde.

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

För die vorhistorischi Höhesidlig uf em Üetliberg obe lueg: Oppidum Üetliberg.

De Üetliberg isch scho i de Stäiziit bisidlet gsii und i de Hallstattziit und i de Latèneziit isch e bifestigti Hööchesidlig uf em Üetliberg gstande, wo, wie de Grabhügel bim Sunebüel zäigt, au Fürste residiert händ. Wo ane 15 v. Chr. d Römer d Helvetier i s Römisch Riich iglideret händ, isch d Sidlig verlaa worde. D Römer händ aber e Wachposte uf em Üetliberg ghaa.

Im früene Mittelalter isch uf em Berg e Burg errichtet wore, wo villicht nach em bayrische Herzog Uatilo de Name Uotelenburch (ane 1218) träit hät, wo denn au em Berg sin Name gää hät (1315: Uotilinberg). De Herzog Ernst vo Schwaabe hät die Burg ane 1025 bifestigt. D Burg isch dänn zu de Fräiherre vo Sälebüüre cho und spääter zu däne vo Rägischberg. Im Herbscht 1267 händ d Zürcher d Burg abegmacht. Später isch nume e Hochwacht uf em Üetliberg gsii.

Im Jaar 1840 isch s Gast- und Kurhuus Üetliberg eröffnet worde. D Üetlibergbahn-Gsellschaft isch ane 1872 is Lebe gruefe worde und scho drei Jaar später isch de erst Zug uf de Üetiuberg gratteret. 1894 isch den de erst Uussichtsturm ufgstelt worde. Im Jaar 1953 isch de 53 Meter hööchi Fernseeturm bout wore. Dä isch dänn 1968 dur de 132 Meter hööchi Senditurm ersetzt worde und de alti Uusichtsturm isch 1990 dur en nöie ersetzt wore.

Die hüttige Boute sind eerst i de letschte Jaare zum Täil illegal bout worde, seer zum Läid vo ville Stadtzürcher, wo nöd wänd, dass ires Naaerholigspiet ase verkomerzialisiert wird.[1] Da die Boute aber uf em Bode vo de Gmäind Stalike liget, cha d Stadt Züri nöd vill dergäge undernää. Wäge dem isch de Uto-Kulm hüt völlig verbout.

Uusicht vom Üetlibergturm us

Lueg au[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Büecher[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Matthias Böhni: Uetliberg. Verlag Neue Zürcher Zeitung, Zürich 2006. ISBN 978-3-03823-194-3.
  • Willy Furter: Uetliberg hell! Orell Füssli Verlag, Zürich 2003. ISBN 3-280-05085-5.
  • Der Uetliberg. Orell Füssli Verlag, Zürich 1986.

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Commons: Üetliberg – Sammlig vo Multimediadateie

Quelle[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Verein pro Uetliberg