Heraklit

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
E Fantasiibild vom Heraklit, Ölgmäld vom Hendrick ter Brugghen (1628)

Dr Heraklit vo Efesos (griechisch Ἡράκλειτος ὁ Ἐφέσιος Herákleitos ho Ephésios, latinisiert Heraclitus Ephesius; * um 520 v. d. Z.; † um 460 v. d. Z.) isch e vorsokratische Filosoof us em ionische Efesos gsi.

Dr Heraklit het d Ornig vo dr Wält ganz andersch aagluegt as alli andere und wäge dam het er die oberflechligi Woornäämig vo dr Realidäät und d Lääbesart vo de mäiste Lüt kritisiert. D Theme, wo immer wider vorchömme bin em, si dr Begriff vom Logos, wo die vernumftgmäässi Wältornig und iiri Erkenntnis und Erklärig bezäichnet und wo uf e Hufe Wiise cha interpretiert wärde und dr natürligi Brozäss vom Wärde und Wandel, wo nie ufhöört. Spööter het mä für dä Wandel die populäri Churzformle panta rhei („Alles fliesst“) brucht. Dr Heraklit het sich au mit em Verheltnis vo Geegesätz usenandergsetzt, wie öbbe vo Daag und Nacht, Wachsii und Schloofe etc. Er het die Geegesätz as en Äinhäit aagluegt, wo voll vo Spannig isch.

Vom Heraklit sim Wärk si nume Zitat in Teggst vo spöötere Autore überliiferet. Die Zitat bestöön vilmol nume us eme äinzige Satz und enthalte e Hufe Aforisme, Paradox und Wortspiil. Die stilistische Äigehäite, die fragmentarischi Überliiferig und dr Umstand, ass bin e baar Fragmänt strittig isch, öb si ächt si, mache s schweer si Filosofii genau z erfasse. Mä het dorum scho immer brobiert sini These z interpretiere und das het mäistens zu Kontrowärse gfüert. Sini Bootschafte cha mä nume schweer entschlüssle, und doorum het men em scho in dr Antike „dr Dunkli“ (ὁ Σκοτεινός, ho Skoteinós) gsäit.

Über sis Lääbe und drüber, wie si Wärk ufbaut gsi isch, wäiss mä weenig, wil sich d Forschig nume uf Informazioone cha stütze, wo vo Autore stamme, wo zum Däil seer lang noch iim gläbt häi und wo mä über iiri Glaubwürdigkäit cha händle.

Usgoobe und Übersetzige[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Hermann Diels, Walther Kranz (Hrsg.): Die Fragmente der Vorsokratiker. Band 1, Hildesheim 2004 ISBN 3-615-12201-1 (griechische Originalteggst zum Däil uf Dütsch übersetzt)
  • Laura Gemelli Marciano (Hrsg.): Die Vorsokratiker. Band 1, Artemis & Winkler, Düsseldorf 2007, ISBN 978-3-7608-1735-4, S. 284–369 (Kwelle und Fragmänt mit ere dütsche Übersetzig, Erkläärige und en Iifüerig)
  • Charles H. Kahn (Hrsg.): The Art and Thought of Heraclitus. An edition of the fragments with translation and commentary, Cambridge 1981, ISBN 0-521-28645-X
  • Jaap Mansfeld (Hrsg.): Die Vorsokratiker, Band 1, Stuttgart 1987, ISBN 3-15-007965-9, S. 231–283 (griechische Originalteggst und uf Dütsch übersetzt)
  • Serge Mouraviev (Hrsg.): Heraclitea. Édition critique complète des témoignages sur la vie et l'œuvre d’Héraclite d’Éphèse et des vestiges de son livre et de sa pensée. Sankt Augustin ab 1999 (20 Bänd bisjetz si 10 Bänd erschiine)
  • Bruno Snell (Hrsg.): Heraklit: Fragmente. 14. Auflage, Artemis & Winkler, Düsseldorf 2007, ISBN 978-3-538-03506-5 (griechische Originalteggst und uf Dütsch übersetzt)

Litratuur[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Dieter Bremer, Roman Dilcher: Heraklit. In: Hellmut Flashar u. a. (Hrsg.): Frühgriechische Philosophie (= Grundriss der Geschichte der Philosophie. Die Philosophie der Antike, Band 1), Halbband 2, Schwabe, Basel 2013, ISBN 978-3-7965-2598-8, S. 601–656
  • Miroslav Marcovich: Herakleitos. In: Paulys Realencyclopädie der classischen Altertumswissenschaft (RE). Supplementband X, Stuttgart 1965, Sp. 246–320.
  • Serge Mouraviev: Héraclite d'Éphèse. In: Richard Goulet (Hrsg.): Dictionnaire des philosophes antiques, Bd. 3, CNRS Éditions, Paris 2000, ISBN 2-271-05748-5, S. 573–617

Weblingg[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Fragmänt
 Allmänd (Commons): Heraklit – Sammlig vo witere Multimediadateie

Wikisource S dütschsprochig Wikiquote hät Zitat zum Thema „Heraklit
Wikisource S dütschsprochig Wikisource hät Originaltegscht zum Thema „Heraklit“.
Wikisource S dütschsprochig Wikisource hät Originaltegscht zum Thema „Heraclitus“.
Wikisource S dütschsprochig Wikisource hät Originaltegscht zum Thema „Fragmente“.

Kwelle
  • Diogenes Laertios: Leben und Meinungen berühmter Philosophen, Heraklit (= IX 1–17) (änglisch)
Litratuur
Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vum Artikel „Heraklit“ vu de dütsche Wikipedia.

E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde.