Stänzler

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Disambig.svg Dä Artikel behandlet d Basler Bruefssoldate vo dr Mediationszit bis zur Uflösig vo de lokale Armeä in dr Schwiiz im Johr 1856. Fur anderi Bedütige vo Stänzler lueg do
Dialäkt: Baseldütsch

D Stänzler si Bruefssoldate z Basel in de Johr zwüsche 1804 und 1856 gsi.

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Stadt Basel het sich sit em spoote Middelalter uf d Zümft verloo, wenn s drum gangen isch, d Stadt z verdeidige. Das Milizsytem het si au im 17. und 18. Johrhundert bhalte. D Schwiizer Stedt hai zwar 1653 dr Chrieg gegen ihri Buure gwunne, hai s aber denn nümme gwogt, vo ihre Landschafte diräkti Stüüre z fordere. So het ene s Gäld gfehlt, zum e Bruefsarmee ufbaue. Basel het zwar scho im 17. Johrhundert e chliini Stadtgarnison im Dienst gha, aber die het numme d Stadtdoor und -muure bewacht. 1799 isch die Garnison ufglöst worde, wil d Franzoose, wo d Stadt 1798 bsetzt hai, ihri Pflichde übernoh hai.

1804 si d Franzoose wider abzooge, und d Stadt het e Standeskompanii mit fümf Offizier, zweiäfuffzig Underoffizier und 148 Soldate ufgstellt. Dene het mä bald abkürzt Stänzler gsait. Si si für die öffentligi Sicherheit verantwortlig gsi, hai an de Door Wach gschoobe, Brugge und öffentligi Gebäud beschützt und Füür glöscht. Si si in dr ehemolige Chille vom Steinechloster, em Blömli, under miserable Umständ iiquardiert gsi, und zwai Soldate hai in eim Bett müesse schloofe. Au ihri Behandlig isch schlächt gsi: zur Stroof si si öffentlig aabegmacht und gschlage worde. Dr Kommandant Johannes Burckhardt het in de Unruehe vor dr Kantonsdeilig sogar e Soldat lo verschiesse, wil er e Befähl verweigeret het.

Im Baselbieter Unabhängikeitschrieg 1833 hai d Stänzler mit 340 Maa d Hauptlast vom Kämpfe müesse überneh; si si au gschuld am Brand vo Brattele gsi. Bi dr Hülfteschanz isch dr Johannes Burckhardt verwundet worde und d Stänzler hai sich afo zuruggzieh. D Milize, wo gar nid zur Schanze vorgruggt gsi si, hai sich rasch zruggzoge, wo uf sä gschosse worden isch. Die meiste Basler, wo umchoo si, si uf em Rückzug dur d Hard gfalle. D Stänzler hai meh as zäh Brozänt Doti gha.

D Eidgenosseschaft het druf Basel befoole, d Standeskompanii ufzlööse und dr Johannes Burckhardt het e neus Korps, d Standesdrubbe, ufgstellt, und das hätt 201 Maa sötte ha. Si si wie vorhär im alte Stäinechloster iiquartiert gsi und hai dr Stadt zwar e grösseri Bolizei gspaart, aber d Lüt hai immer no dänkt, dass son e stehendi Drubbe z düür chiem, und mä het immer wider drüber diskutiert, si ganz abzschaffe. Immer meh Soldate häi in de 1840er und 50er desertiert, wil si im Usland besser hai chönne verdiene, bis am 14. Juni 1856 d Drubbe denn ufglöst worden isch as letschti stehendi Drubbe in dr Schwiz.[1]

D Bevölkerig und d Stänzler[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bruefssoldate si z Basel draditionell umbeliebt gsi. D Basler Bürger hai sälber in ihrer Miliz dient und d Stänzler, wo hüfig us fremde Dienst in d Schwiiz zrugg cho si, verachdet und verspottet. Mä het von ene gsait, ass mä sä scho vo wiitem an dr Alkoholfahne, won ene vorusfliegi, chönni erkenne.

Quelle[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Fuessnoote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Basler Bauten (Site cha nüme abgrüeft wärde; Suche im Webarchiv)[1] [2] Vorlage:Toter Link/www.basler-bauten.ch: Verteidigung und Bewachung der Stadt, abgrüeft am 21.6.2012