Panini

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Zur Navigation springen Zur Suche springen

Dr Dakṣiputra Pāṇini isch en altindische Filoloog, Grammatiker und Lehrer vom früene Sanskrit gsi. Me luegt en als dr Vatter vo dr Sproochwüsseschaft a.

s Läbe und s Wärch[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Sin Familiename wird im Devanagari पाणिनि gschribe. Er chunt vom Vatter, wo Panina gheisse het; d Muetter vom Dakṣiputra Pāṇini isch, so wird in ere Schrift nöime gseit, d Dākṣī gsi. Dr Panini het öpen im füüfte oder em vierte Joorhundert vor Chrischtus gläbt; gnauer weiss mes nit. Das dörft churz nach dr Zyt gsi sy, wo dr Buddha z Nordweschtindie gwürkt het. Dr Dakṣiputra Pāṇini isch z Salatura, eme Oort am Indus, uf d Wält cho, was dur en Inschrift bezügt wird, und er het z Taxila, dr Hauptstadt vom Land Gandhara i de nordweschtindische Bärge, gläbt (hüt isch das z Pakischtan) und er het dört e Sproochschuel gha. Dr chinesisch Gleerti Xuanzang vom achte Joorhundert het gseit, es heig z Taxila no zu sinere Zyt e Statue oder Figur vom Panini gää. Dr berüempt Sproochforscher chunt i verschidene indische Määrli vor.

e Handschrift vom Panini sinere Grammatik, usem 17. Joorhundert

Vo ihm sin s Buech Ashtadhyayi und drü anderi Tegscht, wo mit däm zämehange, d Shiva Sutra und d Wörterbüecher Dhatupatha und Ganapatha; das alles zäme isch die erschti Sanskrit-Grammatik und au grad die eltischti Grammatik uf dr ganze Wält, wo s hüt no komplet git. Dr Panini sälber het i sinere Schrift vo zää früenere vedische Grammatiklehrer gschribe, won er vonne gwüss s eint und andere gha het.

I sym Buech het dr Panini 3959 churz gfassti Regle vom klassische Sanskrit i dr Zyt vo dr vedische Sprooch ufgschribe. Ganz gnau het er die Sprooch agluegt uund prezys und doch knapp alles beschribe und mit eidütige Uussage definiert, won er usegfunde het: wie me d Wortarte cha underscheide, weles d Wortschtämm und weles d Wortändige sind, wie me d Foneem und Morfeem bestimmt und wie s Sproochsischteem i alnen Einzelheite vo dr Syntax funkzioniert; die logische Begriff, won er bruucht het, sind sproochwüsseschaftlechi Wärchzüüg, wo bis hütt nid veraltet sind. Grad das, wo dr Panini drvo gseit het, wie me in ere Sprooch d Wörter zämesetzt, isch für d Linguistik grundlegend.

Em Panini sini Grammatik isch z Indie lang dr Massstab für d Spoochlehr gsi; zwöituusig Joor lang het me se immer wider nöi abgschribe, studiert und komäntiert.

Das Buech isch schynts erscht im 19. Joorhundert au im Weschte bekant worde, wo z Kalkutta en änglischi Übersetzig usecho isch; und es het gly drufabe ghulfe au für die öiropäische Sprooche sistemateschi Grammatike z schrybe. Bi de öiropäische Linguischte, wo vom Panini profitiert händ, sind dr Ferdinand de Saussure und dr Noam Chomsky gsi.

Nöierdings isch em Panini sini Schrift sogar au bi de Computerlinguischte gschetzt.

Wärchusgabe[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Otto Böhtlingk (Ed.): Pāṇini’s Grammatik. Bonn (1839–1840); Nootruk Delhi 2001, ISBN 81-208-1025-2.
  • Rama Nath Sharma: The Aṣṭādhyāyī of Pāṇini. sächs Bänd, 2001

Literatur[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Fuessnoote[ändere | Quälltäxt bearbeite]