S koreanische Alfabet

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
S koreanische Alfabet
Schrifttüp Alfabet
Sprooche Koreanisch
Erfinder König Sejong
Entstande 1443
Verwändigszit 1446 bis hüte
Verwändet in Korea
China
Offiziell in Nordkorea
Südkorea
Volksrepublik China
Abstammig möögligerwiis z. D. vo dr ’Phagspa-Schrift
S koreanische Alfabet
Bsundrigs D Buechstaabe wärde zu Silbe zämmegfasst
Unicodeblock

U+AC00..U+D7AF
U+1100..U+11FF
U+3130..U+318F

ISO 15924 Hang
S Wort „Hangeul“ in Hangeul

S koreanische Alphabet (한글 Hangeul, Hangul, 조선글 Chosŏn’gŭl) isch e Bueschstaabeschrift, wo für die koreanisch Sprooch verwändet wird.[1] Es handlet sich weder um e logografischi Schrift wie bi de chinesische Zäiche no um e Silbeschrift wie die japanische Hiragana oder Katakana. S modärne koreanische Alfabet bestoot grundsätzlig us 14 Konsonante und 10 Vokal. Die äinzelne Buechstaabe wärde zu Silbe zämmegfasst, so dass jedi Silbe im en imaginärs Kwadrat basst. S koreanische Alfabet isch im 15. Joorhundert erschaffe worde und isch mit chliine Verändrige hüte immer no die offizielli Schrift für s Koreanische[2] in Nordkorea, Südkorea und dr Volksrepublik China.

Form[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Die modärni alfabetischi Räijefolg vo de koreanische Buechstaabe und iiri Nääme si in Nordkorea und in Südkorea e chli andersch.

Konsonante[ändere | Quälltäxt bearbeite]

In dr Dabälle unde nooche si d Konsonantebuechstaabe u. a. mit dr McCune-Reischauer- (MR), dr Yale- und dr so genannte „rewidierte Romanisierig“ (RR) vom südkoreanische Kultur- und Turismusministerium ufgfüert. D Räijefolg und d Nääme si Nordkoreanisch. Im Südkoreanische het s meereri verschidnigi Räijefolge.

Buechstaabe Fonem Name MR Yale RR Schribwiis
​/⁠k⁠/​ [ki.ɯk̚] 기역 k / g k g / k Schreibweise k
​/⁠n⁠/​ [ni.ɯn] 니은 n n n Schreibweise n
​/⁠t⁠/​ [ti.ɯt̚] 디귿 t / d t d / t Schreibweise t
​/⁠l⁠/​ [ɾi.ɯl] 리을 r / l l r / l Schreibweise l
​/⁠m⁠/​ [mi.ɯm] 미음 m m m Schreibweise m
​/⁠p⁠/​ [pi.ɯp̚] 비읍 p / b p b / p Schreibweise p
​/⁠s⁠/​ [si.ɯt̚] 시옷 s s s Schreibweise s
​/⁠ŋ⁠/​ (/Ø/) [i.ɯŋ] 이응 – / ng – / ng – / ng Schreibweise ng
​/⁠ʦ⁠/​ [ʦi.ɯt̚] 지읒 ch / j / t c j / t Schreibweise ʦ
/ʦʰ/ [ʦʰi.ɯt̚] 치읓 ch’ / t ch ch / t Schreibweise ʦʰ
// [kʰi.ɯk̚] 키읔 k’ / k kh k Schreibweise kʰ
// [tʰi.ɯt̚] 티읕 t’ / t th t Schreibweise tʰ
// [pʰi.ɯp̚] 피읖 p’ / p ph p Schreibweise pʰ
​/⁠h⁠/​ [hi.ɯt̚] 히읗 h / – h h / – Schreibweise h
// [tøːn.ɡi.ɯk̚] 쌍기역 kk / k kk kk / k
// [tøːn.di.ɯt̚] 쌍디귿 tt / t tt tt / t
// [tøːn.bi.ɯp̚] 쌍비읍 pp / p pp pp / p
// [tøːn.si.ɯt̚] 쌍시옷 ss / t ss ss / t
/ʦ͈/ [tøːn.ʣi.ɯt̚] 쌍지읒 cch / t cc jj / t

Vokal[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Vokalbuechstaabe und -Buchstaabekombinazione häi käni bsundrgi Nääme. D Lengi vo de Vokal isch im Koreanische bedütigsunderschäidend; in dr koreanische Schrift wird aber nit zwüsche lange und churze Vokal underschiide.

Buechstaabe Fonem McC-R Yale RR Schribwiis
/a/ a a a Schreibweise a
/ja/ ya ya ya Schreibweise ya
/ə/ ŏ e eo Schreibweise ə
/jə/ ye yeo Schreibweise yeo
/o/ o o o Schreibweise o
/jo/ yo yo yo Schreibweise yo
/u/ u wu u Schreibweise u
/ju/ yu yu yu Schreibweise yu
/ɯ/ ŭ u eu Schreibweise ŭ
/i/ i i i Schreibweise i
/ɛ/ ae ay ae Schreibweise ɛ
/jɛ/ yae yay yae Schreibweise yae
/e/ e ey e Schreibweise e
/je/ ye yey ye Schreibweise ye
/ø/ oe oy oe
/y/ ue wi wi
/ɰi/ ŭi uy ui
/wa/ wa wa wa
/wə/ we wo
/wɛ/ wae way wae
/we/ we wey we

Silbeblöck[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Aalut: [ʦʰo.səŋ] 초성 / 初聲
Nukleus: [ʦuŋ.səŋ] 중성 / 中聲
Uslut: [ʦoŋ.səŋ] 종성 / 終聲

Die äinzelne Buechstaabe wärde zu mee oder weniger kwadratische Blöck zämmegsetzt, wo jede ere Silbe entspricht. In jeder gschribnige Silbe git s drei Posizione: Aalut, Nukleus und Uslut. Bi Silbe, wo mit eme Vokal aafönge, wird die ersti Posizion mit em Zäiche gfüllt. In dr zwäite Posizion stoot e Vokal- oder Difthong-Buechstaabe. Die dritti Posizion wird äntwääder mit eme Konsonantebuechstaabe gfüllt oder blibt leer.

Je noch dr Form vo de Buechstaabe wärde die gschribnige Silbe underschidlig zämmegsetzt:

Bi ‹i und de Vokalzäiche, wo drvo abgläitet si, stoot s Zäiche für en Aalutkonsonant linggs.
Bischbil – ‹ha›, ‹hi›, ‹he›:

‹ha›, ‹hi›, ‹he›

Bi ‹ɯ und de Vokalzäiche, wo drvo abgläitet si, stoot s Zäiche für en Aalutkonsonant oobe.
Bischbil – ‹ho›, ‹›, ‹hu›:

‹ho›, ‹hɯ›, ‹hu›

Bi de Difthong-Zäiche, wo e lange woogrächte und au e lange sänkrächte Strich häi, stoot s Zäiche für en Aalutkonsonant linggs oobe.
Bischbil – ‹hwa›, ‹hɰi›, ‹hwe›:

‹hwa›, ‹hɰi›, ‹hwe›

D Zäiche für en Uslutkonsonant stöön drunder.
Bischbil – ‹hak›, ‹hok›, ‹hwak›:

‹hak›, ‹hok›, ‹hwak›

D Buechstaabe verändere bi dr Zämmesetzig iiri Form e chli, so dass d Silbe öbbe in e Kwadrat basst.

D Richdig vo dr Schrift[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Silbeblöck si ursprünglig so wie bi dr chinesische Schrift in Spalte vo oobe uf unde gschriibe worde und d Spalte vo rächts uf linggs. Büecher si doorum us öiropäischer Sicht „vo hinde“ glääse worde. Bi modärne Druckerzüügniss isch d Schribrichdig aber eso wie bi öiropäische Sprooche vo linggs uf rächts in Ziile vo oobe abwärts.

Litratuur[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Young-Key Kim-Renaud (Hrsg.): The Korean alphabet. Its History and Structure. University of Hawaii Press, 1997.
  • Gari Keith Ledyard: The Korean Language Reform of 1446. The Origin, Background, and Early History of the Korean Alphabet. University of California Press, 1966. (Neuauflage: Singu Munhwasa, 1998)
  • S. Robert Ramsey: The Invention and Use of the Korean Alphabet. In: Ho-min Sohn (Hrsg.): Korean language in culture and society. University of Hawaii Press, 2006, S. 2–30.

Weblingg[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Commons: Hangul – Sammlig vo Multimediadateie

Fuessnoote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Tale of Hong Gildong. World Digital Library. Abgrüeft am 3. Mai 2013.
  2. Der Große Brockhaus in zwölf Bänden. F. A. Brockhaus, Wisbade 161979, Bd. 6, S. 454.
Information icon.svg Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vum Artikel „Koreanisches_Alphabet“ vu de dütsche Wikipedia.

E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde.