Chalandamarz

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Zur Navigation springen Zur Suche springen
dr Chalandamarz z Guarda im Underengadin
dr Chalandamarz z Ftan im Underengadin

Der Chalandamarz isch e tradizionelle Bruuch, wo me i teil bündnerromanische und iteliänischsproochige Gägende vom Bünderland könnt.

Dr Bruuch stoot uf dr Lischte vom Läbige Kulturguet vo dr Schwiiz.

Syn Name isch romanisch; me bruucht je nach Dialäkt au d Variante Calondamarsa oder Calentmarz und no anderi Forme. S Wort maanet a die uralti röömischi Wurzle; dr Bruuch isch all Joor am 1. März oder am ene Tag noch bi däm, und der Wortteil calanda chunt vom latynische kalendae, was der Afangstag vom ene Monet bedütet.[1]

Dr Bruuch chunt hüt no im Engadin, im Münstertal, im Oberhalbstein, im Albulatal, im Puschlav, im Bergell und im Misox vor.

D Schuelchind, eigentlich bsunders d Buebe, lauffe dur d Döörffer und mache mit grosse Plumpe, Chueglogge, Schällen oder Trychle und mit Geisslechlöpfe Läärm und singe drzue. Mit all dene Grüüsch wott me dr Winter vrjaage. Zum Dank drfüür schänke d Lüüt i de Hüüser de Chind öppis Zässe, gäärn öppis Süesses so wie d Cheschtele mit Niidle, oder au Gält. Es git i de Döörffer verschideni Forme vom Bruuch. A teilnen Oort vrbrönnt men e Figuur us Schtrou, wo füre Winter stoot. De cha dr Früelig choo.

D Engadiner Autoorin Selina Chönz (1910–2000) het im Chinderbuech Uorsin e Gschicht vom Chalandamarz vrzellt, uf dütsch isch es dr Schällenursli, und vom Mooler Alois Carigiet (1902–1985) sind d Bildli drzue, wo me wytume könnt. Anne 1964 und nomol im Joor 2015 isch die Gschicht im ene Film choo.[2]

Literatur[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Commons: Chalandamarz – Sammlig vo Multimediadateie

Fuessnoote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Lueg bim Vocabolario dei dialetti della Svizzera italiana, Band III, S. 232 ff., Lemma Calend.
  2. Geschichten aus Tschlin. Chalandamarz – das erfolgreichste Engadiner Exportgut Beschriib uf buntschlin.ch, abgrüeft am 28. Februar 2020