Higgs-Boson

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech

Higgs-Boson (H)

Klassifikazioon
Elementardäili
Boson
Äigeschafte
Laadig neutral
Masse öbbe 2,25 · 10−25  kg
öbbe 125–126 GeV/c2
Spin 0
mittleri Lääbensduur öbbe 10-22 s
Wäggselwirkige 1. Schwachi Wäggselwirkig
2. Wäggselwirkig noch em Higgs-Mechanismus mit alle Däili mit Masse
3. Schweerchraft (?)
Simulazioon vom hüpothetische Zerfall vom ene Higgs-Däili, CMS/CERN

S Higgs-Boson oder Higgs-Däili isch en Elementardäili us em Standardmodäll vo dr Elementardäilifüsik. Es isch elektrisch nöitral, het Spin 0 und vrfallt noch ere seer churze Zit.

Im allgemäine Sproochgebruch wird s Higgs-Boson hüfig as Ursach für d Masse vo Objekt aagfüert. Das isch us zwäi Gründ nid genau bzw. falsch: Zum äinte entspricht em Higgs-Boson genau dä Däil vom Higgs-Mechanismus, wo nit für d Masse vo de Äichbosone verantwortlig isch – mathematisch isch s Higgs-Boson e Aareegig um dr bsundrigi Grundzuestand ume, wo für d Masse verantwortlig isch. Zum andere chunnt dr grösst Däil vo dr Masse vo nitelementare physikalische Objekt vom ene andere Effekt: dr Bindigsenergii; dr Higgs-Mechanismus chönnt au für anderi Elimentaardäili as d Äichbosone Bidrääg zur Masse mache, z. B. au für Fermione.

D Entdeckig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

S Higgs-Boson, wo noch em britische Füsiker Peter Higgs benennt isch, isch s äinzige Elimentaardäili im Standardmodäll vo dr Elimentaardäilifüsik gsi, wo bis vor e baar Joor experimentell nonig het chönne noochgwiise wärde, wil d Energii wo drfür brucht wird für alli Beschlöiniger z grooss gsi isch. Theoretisch isch d Existänz vom Higgs-Boson vom Higgs-Mechanismus, eme Däil vom Standardmodäll, vorusgsäit worde und het d Erkläärig für d Masse vo de Äichbosone gliiferet, de Z- und W-Bosone, wo experimentell noochgwiise si. Wil mindestens äi Sorte vo Higgs-Bosone muess existiere, für dass dr Higgs-Mechanismus funkzioniert, het dr Noochwiis vom ene Higgs-Boson as e wichdige Bewiis drfür gulte, ass s Standardmodäll richdig isch.

D Forschig am CERN[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Im Juli 2012 het s Beschlöinigerzentrum CERN uusegee, ass mä e Däili im Large Hadron Collider entdeckt häig, wo s Higgs-Boson chönnt sii.[1] Mä het no mee Analüüse gmacht und im März 2013 si d Wüsseschaftler scho fast ganz sicher gsi.[2] Im Merz 2013 het dr CERN nöiji Analüüse veröffentligt, und die bestäätige, ass s nöije Däili mit de Vorussaage für s Higgs-Boson kompatibel isch.[2]

Dr Nobelbriis für Füsik 2013[ändere | Quälltäxt bearbeite]

2013 häi dr Peter W. Higgs und dr François Englert dr Nobelbriis für Füsik überchoo für d Vorussaag vo Mechanisme, wo dur sä d Masse entstoot.

Literatur[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  •  Gordon Kane: Das Higgs-Teilchen. Das Geheimnis der Masse. In: Spektrum der Wissenschaft. Heidelberg 2006, Nr. 2, ISSN 0170-2971, S. 36–43.
  •  John F. Gunion, Sally Dawson, Howard E. Haber: The Higgs Hunter's Guide. Perseus Publ., Cambridge Mass 2000, ISBN 0-7382-0305-X.
  •  Walter Greiner: Eichtheorie der schwachen Wechselwirkung. Thun, Frankfurt am Main 1995, ISBN 3-8171-1427-3, S. 133 ff..

Fuessnoote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. CERN experiments observe particle consistent with long-sought Higgs boson. Pressemitteilung von CERN. 4. Juli 2012. Archiviert vom Original am 14. November 2012. Abgrüeft am 15. Oktober 2012.
  2. 2,0 2,1 New results indicate that particle discovered at CERN is a Higgs boson. Pressemitteilung von CERN. 14. März 2013. Abgrüeft am 14. März 2013.

Weblingg[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Commons: Higgs-Boson – Sammlig vo Multimediadateie
Information icon.svg Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vum Artikel „Higgs-Boson“ vu de dütsche Wikipedia.

E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde.