Higgs-Boson

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech

Higgs-Boson (H)

Klassifikazioon
Elementardäili
Boson
Äigeschafte
Laadig neutral
Masse öbbe 2,25 · 10−25  kg
öbbe 125–126 GeV/c2
Spin 0
mittleri Lääbensduur öbbe 10-22 s
Wäggselwirkige 1. Schwachi Wäggselwirkig
2. Wäggselwirkig noch em Higgs-Mechanismus mit alle Däili mit Masse
3. Schweerchraft (?)
Simulazioon vom hüpothetische Zerfall vom ene Higgs-Däili, CMS/CERN

S Higgs-Boson oder Higgs-Däili, wo noch em britische Füsiker Peter Higgs benennt isch, isch s äinzige Elimentaardäili im Standardmodäll vo dr Elimentaardäilifüsik, wo bis vor churzem experimentell nonig het chönne noochgwiise wärde, wil d Energii wo drfür brucht wird für alli Beschlöiniger z grooss gsi isch. Theoretisch wird d Existänz vom Higgs-Boson vom Higgs-Mechanismus, eme Däil vom Standardmodäll, vorusgsäit, wo d Erkläärig für d Masse vo de Äichbosone liiferet, de Z- und W-Bosone, wo experimentell noochgwiise si. Wil mindestens äi Sorte vo Higgs-Bosone muess existiere, für dass dr Higgs-Mechanismus funkzioniert, gältet dr Noochwiis vom ene Higgs-Boson as e wichdige Bewiis drfür, ass s Standardmodäll richdig isch.

Im allgemäine Sproochgebruch wird s Higgs-Boson hüfig as Ursach für d Masse vo Objekt aagfüert. Das isch us zwäi Gründ nid genau bzw. falsch: Zum äinte entspricht em Higgs-Boson genau dä Däil vom Higgs-Mechanismus, wo nit für d Masse vo de Äichbosone verantwortlig isch – mathematisch isch s Higgs-Boson e Aareegig um dr bsundrigi Grundzuestand ume, wo für d Masse verantwortlig isch. Zum andere chunnt dr grösst Däil vo dr Masse vo nitelementare physikalische Objekt vom ene andere Effekt: dr Bindigsenergii; dr Higgs-Mechanismus chönnt au für anderi Elimentaardäili as d Äichbosone Bidrääg zur Masse mache, z. B. au für Fermione.

D Forschig am CERN[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Im Juli 2012 het s Beschlöinigerzentrum CERN uusegee, ass mä e Däili im Large Hadron Collider entdeckt häig, wo s Higgs-Boson chönnt sii.[1] Mä het no mee Analüüse gmacht und im März 2013 si d Wüsseschaftler scho fast ganz sicher gsi.[2] D Expärte erwarte, ass d Uswärtig vo dr Daatemängi nit vor em Ändi vom Joor 2013 fertig wird.

Dr Nobelbriis für Füsik 2013[ändere | Quälltäxt bearbeite]

2013 häi dr Peter W. Higgs und dr François Englert dr Nobelbriis für Füsik überchoo für d Vorussaag vo Mechanisme, wo dur sä d Masse entstoot.

Literatur[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Gordon Kane: Das Higgs-Teilchen. Das Geheimnis der Masse. In: Spektrum der Wissenschaft. Heidelberg 2006, Nr. 2, ISSN 0170-2971, S. 36–43.
  • John F. Gunion, Sally Dawson, Howard E. Haber: The Higgs Hunter's Guide. Perseus Publ., Cambridge Mass 2000, ISBN 0-7382-0305-X.
  • Walter Greiner: Eichtheorie der schwachen Wechselwirkung. Thun, Frankfurt am Main 1995, ISBN 3-8171-1427-3, S. 133 ff..

Fuessnoote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. CERN experiments observe particle consistent with long-sought Higgs boson. Pressemitteilung von CERN (4. Juli 2012). Abgrüeft am 15. Oktober 2012.
  2. New results indicate that particle discovered at CERN is a Higgs boson. Pressemitteilung von CERN (14. März 2013). Abgrüeft am 14. März 2013.

Weblingg[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Allmänd (Commons): Higgs-Boson – Sammlig vo witere Multimediadateie
Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vum Artikel „Higgs-Boson“ vu de dütsche Wikipedia.

E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde.