Higgs-Boson

Simulazioon vom hüpothetische Zerfall vom ene Higgs-Däili, CMS/CERN

S Higgs-Boson oder Higgs-Däili, wo noch em britische Füsiker Peter Higgs benennt isch, isch s äinzige Elimentaardäili im Standardmodäll vo dr Elimentaardäilifüsik, wo bis jetzt experimentell nonig het chönne noochgwiise wärde. Theoretisch wird d Existänz vom Higgs-Boson vom Higgs-Mechanismus, eme Däil vom Standardmodäll, vorusgsäit, wo d Erkläärig für d Masse vo de Äichbosone liiferet, de Z- und W-Bosone, wo experimentell noochgwiise si. Wil mindestens äi Sorte vo Higgs-Bosone muess existiere, für dass dr Higgs-Mechanismus funkzioniert, gältet dr Noochwiis vom ene Higgs-Boson as e wichdige Bewiis drfür, ass s Standardmodäll richdig isch.

Aktuell macht mä Experimänt, ATLAS und CMS, am Large Hadron Collider (LHC) vom CERN-Institut z Gämf, zum s Higgs-Boson noochzwiise.

Im allgemäine Sproochgebruch wird s Higgs-Boson hüfig as Ursach für d Masse vo Objekt aagfüert. Das isch us zwäi Gründ nid genau bzw. falsch: Zum äinte entspricht em Higgs-Boson genau dä Däil vom Higgs-Mechanismus, wo nit für d Masse vo de Äichbosone verantwortlig isch – mathematisch isch s Higgs-Boson e Aareegig um dr bsundrigi Grundzuestand ume, wo für d Masse verantwortlig isch. Zum andere chunnt dr grösst Däil vo dr Masse vo nitelementare physikalische Objekt vom ene andere Effekt: dr Bindigsenergii; dr Higgs-Mechanismus chönnt au für anderi Elimentaardäili as d Äichbosone Bidrääg zur Masse mache, z. B. au für Fermione.

Literatur

• Gordon Kane: Das Higgs-Teilchen. Das Geheimnis der Masse. In: Spektrum der Wissenschaft. Heidelberg 2006, Nr. 2, ISSN 0170-2971, S. 36–43. 
• John F. Gunion, Sally Dawson, Howard E. Haber: The Higgs Hunter's Guide. Perseus Publ., Cambridge Mass 2000, ISBN 0-7382-0305-X. 
• Walter Greiner: Eichtheorie der schwachen Wechselwirkung. Thun, Frankfurt am Main 1995, ISBN 3-8171-1427-3, S. 133 ff.. 

Weblingg

 Allmänd (Commons): Higgs-Boson – Sammlig vo witere Multimediadateie

• F. Pires: What exactly is the Higgs boson? Have physicists proved that it really exists?. 1999-10-21. Abgrüeft am 2009-12-13.
• Andrea Naica-Loebell: Wurde das Higgs-Boson entdeckt?. In: Telepolis. 2004. Abgrüeft am 2008. (deutsch)
• Werner B. Schneider: Das Higgs-Boson – Grundlagen der Teilchenphysik. (do din isch e Übersetzig vom briisgekrönte Text vom David J. Miller: A quasi-political Explanation of the Higgs Boson)

Dä Artikel basiert uff ere fräie Übbersetzig vum Artikel „Higgs-Boson“ vu de dütsche Wikipedia. E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde.