Temperatur

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Physikalischi Grössi
Name Thermodünamischi Tämpratuur
Formelzeiche vo dr Grössi (für Aagoobe in Kelvin)
(für Aagoobe in Grad Celsius)
Grössen- und
Eiheite-
system
Eiheit Dimension
SI K, °C Θ
Planck Planck-Tämpratuur ħ1/2·G−1/2·c5/2·k−1
Anglo-
amerikanisch
°F, °Ra
Dr gröösst Thermometer in Dütschland am Durm vom Dütsche Museum z Münche, 1930

D Tämpratuur isch e füsikalischi Gröössi, wo vor allem in dr Thermodünamik e wichdigi Rolle spiilt. Iiri SI-Äihäit isch s Kelvin (K). Z Dütschland, Ööstriich und dr Schwiz cha mä au d Äihäit Celsius (°C) bruuche.

D Tämpratuur kennzäichnet s thermodünamische Gliichgwicht: Wenn zwäi Körper die gliichi Tämpratuur häi, denn fliesst kä Wermi zwüschene, au wenn si mitenander in diräktem Kontakt stöön. Wenn s aber Underschiid zwüsche de Tämpratuure vo de bäide Körper git, denn fliesst Wermi vom Körper mit dr hööchere Tämpratuur zu däm mit dr niidrigere und daas, bis d Tämpratuure vo de bäide Körper gliich sin. Die Gliichgwichtstämpratuur lit denn zwüsche de bäide Usgangstämpratuure.

D Tämpratuur isch äng mit dr ungordnete Däilibeweegig vom ene Stoff verbunde. In Ideale Gaas isch d Tämpratuur e diräkts Määss für die middleri kinetischi Energii vo de Däili.

D Tämpratuur isch en intensivi Gröössi. Das bedütet, dass si iire Wärt bhaltet, wenn mä dr Körper, wo mä d Tämpratur von misst, däilt, wäared die inneri Energii as extensivi Gröössi Äigeschafte von ere Mängi het, wo ufdäilt cha wärde.

E hufe füsikalischi Äigeschafte si diräkt vo dr Tämpratuur abhängig und mä cha sä benütze, zum d Tämpratuur mässe. E Bischbil isch, dass sich Stoff thermisch usdeene. Das wird für ideali Gaas im Gsetz vom Gay-Lussac beschriibe und cha as Referänz brucht wärde. Fast alle füsikalische und chemische Äigeschafte vo Stoff sin e chli abhängig vo dr Tämpratuur, zum Bischbil dr elektrisch Widerstand oder d Dichdi. Wenn sich dr Aggregatszuestand änderet oder bi andere Faaseübergäng git s scho bi chliine Tämpraturunderschiid sprunghafti Verändrige vo Stoffäigeschafte.

D Tämpratuur het e maassgäblige Iifluss uf d Stoffwäggselbrozäss vo Lääbewääse.

D Tämpratuur isch e zentrali Kenngröössi bi dr Beschriibig vom Wätter und vom Klima. Zurzit beobachtet mä, ass die durschschnittligi Joorestämpratuur vo dr Ärde hööcher wird.

Bi wie dr Mensch d Tämpratuur empfindet, do cha s groossi Underschiid gee zwüsche dr füsikalische Tämpratuur, wo mit eme Thermometer gmässe wird, und dr gfüülte Tämpratuur.

Weblingg[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Commons: Temperatur – Sammlig vo Multimediadateie
Information icon.svg Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vum Artikel „Temperatur“ vu de dütsche Wikipedia.

E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde.