Zum Inhalt springen

Togny-aux-Bœufs

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Togny-aux-Bœufs
Togny-aux-Bœufs (Frankreich)
Togny-aux-Bœufs (Frankreich)
Togny-aux-Bœufs
Togny-aux-Bœufs
Region Grand Est
Département Marne
Arrondissement Châlons-en-Champagne
Kanton Châlons-en-Champagne-3
Kommünàlverbànd Moivre à la Coole
Koordinàte 48° 51′ N, 4° 27′ OKoordinate: 48° 51′ N, 4° 27′ O
Heche 85–161 m
Flech 9,98 km2
Iiwohner 138 (1. Jänner 2023)
Bevelkerungsdicht 14 Iiw./km2
Code Postal 51240
INSEE-Code
Dialäkt: Mìlhüüserdiitsch

Togny-aux-Bœufs LL-Q150 (fra)-Mathieu Kappler-Togny-aux-Bœufs.wav [tɔɲi o bø] ìsch a frànzeescha G’mainda mìt 138 Iiwoohner (Schtànd 1. Januar 2023) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est. Sa g’heert zem Arrondissement Châlons-en-Champagne un zem Kàntoon Châlons-en-Champagne-3.

zem Dorfnàmma

[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Ìm Làuif vu dr G’schìcht hàt sìch dr Dorfnàmma-n-asoo uff Làtiinisch un Àltfrànzeesch, schpeeter uff Frànzeesch äntwìckelt:[1]

  • Tonniacum (ànna 1094)
  • Tuini (ànna 1161)
  • Tongnei (ànna 1171)
  • Tuniacum (ànna 1174)
  • Tuigni (ànna 1178)
  • Toegni (ànna 1185)
  • Toigni (ànna 1225)
  • Tugni (um 1240)
  • Tongnis (ànna 1234/43)
  • Tooni (um 1252)
  • Villa Toigniei (ìm 13. Joohrhundert)
  • Taugny, Tooigny (um 1300)
  • Toingny (ànna 1332)
  • Tohugny (ànna 1383)
  • Thoigny (ànna 1384)
  • Thogny (ànna 1398)
  • Tongny (ànna 1406)
  • Thoigny (ànna 1464)
  • Thongny (ànna 1472)
  • Thongny-sur-Blaise (ànna 1551)
  • Thosni (ànna 1556)
  • Thongny-aux-Beufz (ànna 1565)
  • Tongny-aux-Bœufs (ànna 1680)
  • Tougny (ànna 1728)
  • Thonniacum (ànna 1775)
  • Togny (ìm 18. Joohrhundert)
  • Togny-aux-Bœufs (ànna 1834)

Dr frànzeescha Wort „bœufs“ bediitet ‚Ocksa‘ ìm Plurààl.[2] M’r hàt gsajt, àss d’ Ocksa, womm’r fìr dr Bàui vu dr Liawafràuibàsilika z’ L’Épine b’nutzt hàt, ìns Dorf kumma säjga ku rüahja.[3]

D’ Dorfbewoohner nännt m’r hìtt Tognats LL-Q150 (fra)-Mathieu Kappler-Tognats.wav [tɔɲa] (fìr d’ Manner) un Tognates LL-Q150 (fra)-Mathieu Kappler-Tognates.wav [tɔɲat] uff Frànzeesch.[4]

wu ’s lììgt

[ändere | Quälltäxt bearbeite]
Karte
s’ Gmaindagebiat vu Togny-aux-Bœufs

D’ G’mainda Togny-aux-Bœufs lììgt àn dr Guenelle kurz vor daara Mìndung ìn d’ Marne, äbba 14 Kilomeeter süüdeeschtlig vu Châlons-en-Champagne. Sa ìsch umgaa vu da Noochberg’mainda Vésigneul-sur-Marne ìm Nordoschta, Pogny ìm Oschta, Vitry-la-Ville ìm Süüdoschta, Coupetz ìm Süüdwäschta so wia Mairy-sur-Marne ìm Nordwäschta.[5]

wia sìch d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

[ändere | Quälltäxt bearbeite]
Joohr 1962 1968 1975 1982 1990 1999 2008 2018
Iiwoohner200163153165166161142138
Kwalla: Cassini un INSEE

wàs doo z’ sah ìsch

[ändere | Quälltäxt bearbeite]
  • d’ reemisch-kàthoolischa Brictiuskìrìch (église Saint-Brice). D’rìnn sìnn viar Kunschtwark jewills àls Ainzelobjakta bii da Histoorischa Dankmooler iig’schtuuft, wo-n-a regionààla Bediitung hann: dr Wäihjwàsserbäcka üss’m 16. Joohrhundert,[6] a holziger Ààschlààgstààfla (wo laider nìt dàtiart ìsch) ìn dr Sàkrischtäij,[7] a Schtairelief vum Jesüs Krìschtüs siinera Grààbleegung àm Hàuiptàltààr, wo ànna 1881 noh-n-em Schtiil vum Ligier Richier g’hàuija worra-n-ìsch,[8] so wia-n-a Holzschtàtüüta vu dr „Màdonna, wo mìt’m Jesüskìnd schteeht“ üss’m 18. Joohrhundert.[9] Üsserdam sìnn viar Kunschtwark bii da Histoorischa Dankmooler klàssifiziart, wo-n-a nàzionààla Bediitung hann: S’ fàrwiga Holzkrüzifix vum 14. Joohrhundert,[10] a Schtairelief vu dr Ààbeetung vu da Keeniga üss’m Ààfàng vum 15. Joohrhundert,[11] a Schtàtüüta vu dr „Màdonna, wo mìt’m Jesüskìnd sìtzt“ üss’m 13. Joohrhundert,[12] so wia d’ owwera Hälfta vu’ma Verkìndidungsfanschter üss’m 16. Joohrhundert, wo unteràndrem d’ Verkìndigung vum Härr zaigt.[13]

Lìteràtüür zem Ort

[ändere | Quälltäxt bearbeite]
  • Cécile Arrouart-Masson, Philippe Soulat: Il était une fois Togny-aux-Boeufs : mémoires d’un petit village champenois. Philippe Soulat, Togny-aux-Bœufs 2002, ISBN 2-9519009-0-2 (französisch, 290 S., Iigschränkti Vorschau uf books.google.de).
  • Jean-Louis-Pascal Ballif: Le paysage de Togny-aux-Boeufs en Champagne. In: Mémoires de la société d'agriculture, commerce, sciences et arts du département de la Marne. Band 118, 2003, S. 199–219 (französisch).
  • Marcel Pithois: Un vieux petit carnet ou l’ascension sociale d’un manouvrier de Togny-aux-Boeufs au XVIIIe siècle. In: Mémoires de la Société d’agriculture, commerce, sciences et arts du département de la Marne. Band 91. Châlons-sur-Marne 1976, S. 307–318 (französisch).
 Commons: Togny-aux-Bœufs – Sammlig vo Multimediadateie

Ainzelnoohwiisa

[ändere | Quälltäxt bearbeite]
  1. ↑ Auguste Longnon: Dictionnaire topographique de la Marne. Pàriis 1891, S. 270 (französisch, cths.fr [abgerufen am 19. August 2025]).
  2. ↑ bœuf. In: André Nisslé (Hrsg.): D’Lehrschtuwa : dictionnaire français-alsacien / dictionnaire alsacien-français. JdM Éditions, Mìlhüüsa 2015, ISBN 978-2-36702-058-7, S. 60 (französisch, 974 S., elsassisch.eu [abgerufen am 18. Januar 2025]).
  3. ↑ Jean-Marie Cassagne, Mariola Korsak: Origine des noms de lieux de Paris et grande couronne. J.-M. Bordessoules, 2009, S. 129 (französisch).
  4. ↑ Togny-aux-Boeufs (51240). In: habitants.fr. Patagos, archiviert vom Original am 7. Juni 2023; abgruefen am 19. August 2025 (französisch).
  5. ↑ Dia Informàzioona sìnn üss’m Àrtìkel Togny-aux-Bœufs ìn dr hoochdiitscha Wikipedia ìwwernumma worra.
  6. ↑ bénitier ìn dr Base Palissy vum frànzeescha Kültüürminìschterium (frànzeesch)
  7. ↑ placard de sacristie ìn dr Base Palissy vum frànzeescha Kültüürminìschterium (frànzeesch)
  8. ↑ bas-relief : Mise au tombeau ìn dr Base Palissy vum frànzeescha Kültüürminìschterium (frànzeesch)
  9. ↑ statue : Vierge à l'Enfant ìn dr Base Palissy vum frànzeescha Kültüürminìschterium (frànzeesch)
  10. ↑ statue : Christ en croix ìn dr Base Palissy vum frànzeescha Kültüürminìschterium (frànzeesch)
  11. ↑ bas-relief : l'Adoration des Mages ìn dr Base Palissy vum frànzeescha Kültüürminìschterium (frànzeesch)
  12. ↑ statue : Vierge à l'Enfant assise ìn dr Base Palissy vum frànzeescha Kültüürminìschterium (frànzeesch)
  13. ↑ verrière : l'Annonciation, Deux hommes agenouillés à côté d'un évêque ìn dr Base Palissy vum frànzeescha Kültüürminìschterium (frànzeesch)