Zum Inhalt springen

Togny-aux-Bœufs

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Togny-aux-Bœufs
Togny-aux-Bœufs (Frankreich)
Togny-aux-Bœufs (Frankreich)
Togny-aux-Bœufs
Togny-aux-Bœufs
Region Grand Est
Département Marne
Arrondissement Châlons-en-Champagne
Kanton Châlons-en-Champagne-3
Kommünàlverbànd Moivre à la Coole
Koordinàte 48° 51′ N,  27′ OKoordinate: 48° 51′ N,  27′ O
Heche 85–161 m
Flech 9,98 km2
Iiwohner 138 (1. Jänner 2020)
Bevelkerungsdicht 14 Iiw./km2
Code Postal 51240
INSEE-Code
Dialäkt: Mìlhüüserdiitsch

Togny-aux-Bœufs LL-Q150 (fra)-Mathieu Kappler-Togny-aux-Bœufs.wav [tɔɲi o bø] ìsch a frànzeescha G’mainda mìt 138 Iiwoohner (Schtànd 1. Januar 2020) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est. Sa g’heert zem Arrondissement Châlons-en-Champagne un zem Kàntoon Châlons-en-Champagne-3.

zem Dorfnàmma

[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Ìm Làuif vu dr G’schìcht hàt sìch dr Dorfnàmma-n-asoo uff Làtiinisch un Àltfrànzeesch, schpeeter uff Frànzeesch äntwìckelt:[1]

  • Tonniacum (ànna 1094)
  • Tuini (ànna 1161)
  • Tongnei (ànna 1171)
  • Tuniacum (ànna 1174)
  • Tuigni (ànna 1178)
  • Toegni (ànna 1185)
  • Toigni (ànna 1225)
  • Tugni (um 1240)
  • Tongnis (ànna 1234/43)
  • Tooni (um 1252)
  • Villa Toigniei (ìm 13. Joohrhundert)
  • Taugny, Tooigny (um 1300)
  • Toingny (ànna 1332)
  • Tohugny (ànna 1383)
  • Thoigny (ànna 1384)
  • Thogny (ànna 1398)
  • Tongny (ànna 1406)
  • Thoigny (ànna 1464)
  • Thongny (ànna 1472)
  • Thongny-sur-Blaise (ànna 1551)
  • Thosni (ànna 1556)
  • Thongny-aux-Beufz (ànna 1565)
  • Tongny-aux-Bœufs (ànna 1680)
  • Tougny (ànna 1728)
  • Thonniacum (ànna 1775)
  • Togny (ìm 18. Joohrhundert)
  • Togny-aux-Bœufs (ànna 1834)

Dr frànzeescha Wort „bœufs“ bediitet ‚Ocksa‘ ìm Plurààl.[2] M’r hàt gsajt, àss d’ Ocksa, womm’r fìr dr Bàui vu dr Liawafràuibàsilika z’ L’Épine b’nutzt hàt, ìns Dorf kumma säjga ku rüahja.[3]

D’ Dorfbewoohner nännt m’r hìtt Tognats LL-Q150 (fra)-Mathieu Kappler-Tognats.wav [tɔɲa] (fìr d’ Manner) un Tognates LL-Q150 (fra)-Mathieu Kappler-Tognates.wav [tɔɲat] uff Frànzeesch.[4]

wu ’s lììgt

[ändere | Quälltäxt bearbeite]
Karte
s’ Gmaindagebiat vu Togny-aux-Bœufs

D’ G’mainda Togny-aux-Bœufs lììgt àn dr Guenelle kurz vor daara Mìndung ìn d’ Marne, äbba 14 Kilomeeter süüdeeschtlig vu Châlons-en-Champagne. Sa ìsch umgaa vu da Noochberg’mainda Vésigneul-sur-Marne ìm Nordoschta, Pogny ìm Oschta, Vitry-la-Ville ìm Süüdoschta, Coupetz ìm Süüdwäschta so wia Mairy-sur-Marne ìm Nordwäschta.[5]

wia sìch d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

[ändere | Quälltäxt bearbeite]
Joohr 1962 1968 1975 1982 1990 1999 2008 2018
Iiwoohner200163153165166161142138
Kwalla: Cassini un INSEE

wàs doo z’ sah ìsch

[ändere | Quälltäxt bearbeite]
  • d’ reemisch-kàthoolischa Brictiuskìrìch (église Saint-Brice). D’rìnn sìnn viar Kunschtwark jewills àls Ainzelobjakta bii da Histoorischa Dankmooler iig’schtuuft, wo-n-a regionààla Bediitung hann: dr Wäihjwàsserbäcka üss’m 16. Joohrhundert,[6] a holziger Ààschlààgstààfla (wo laider nìt dàtiart ìsch) ìn dr Sàkrischtäij,[7] a Schtairelief vum Jesüs Krìschtüs siinera Grààbleegung àm Hàuiptàltààr, wo ànna 1881 noh-n-em Schtiil vum Ligier Richier g’hàuija worra-n-ìsch,[8] so wia-n-a Holzschtàtüüta vu dr „Màdonna, wo mìt’m Jesüskìnd schteeht“ üss’m 18. Joohrhundert.[9] Üsserdam sìnn viar Kunschtwark bii da Histoorischa Dankmooler klàssifiziart, wo-n-a nàzionààla Bediitung hann: S’ fàrwiga Holzkrüzifix vum 14. Joohrhundert,[10] a Schtairelief vu dr Ààbeetung vu da Keeniga üss’m Ààfàng vum 15. Joohrhundert,[11] a Schtàtüüta vu dr „Màdonna, wo mìt’m Jesüskìnd sìtzt“ üss’m 13. Joohrhundert,[12] so wia d’ owwera Hälfta vu’ma Verkìndidungsfanschter üss’m 16. Joohrhundert, wo unteràndrem d’ Verkìndigung vum Härr zaigt.[13]

Lìteràtüür zem Ort

[ändere | Quälltäxt bearbeite]
  • Cécile Arrouart-Masson, Philippe Soulat: Il était une fois Togny-aux-Boeufs : mémoires d’un petit village champenois. Philippe Soulat, Togny-aux-Bœufs 2002, ISBN 2-9519009-0-2 (französisch, 290 S., Iigschränkti Vorschau uf books.google.de).
  • Jean-Louis-Pascal Ballif: Le paysage de Togny-aux-Boeufs en Champagne. In: Mémoires de la société d'agriculture, commerce, sciences et arts du département de la Marne. Band 118, 2003, S. 199–219 (französisch).
  • Marcel Pithois: Un vieux petit carnet ou l’ascension sociale d’un manouvrier de Togny-aux-Boeufs au XVIIIe siècle. In: Mémoires de la Société d’agriculture, commerce, sciences et arts du département de la Marne. Band 91. Châlons-sur-Marne 1976, S. 307–318 (französisch).
 Commons: Togny-aux-Bœufs – Sammlig vo Multimediadateie

Ainzelnoohwiisa

[ändere | Quälltäxt bearbeite]
  1. Auguste Longnon: Dictionnaire topographique de la Marne. Pàriis 1891, S. 270 (französisch, cths.fr [abgerufen am 19. August 2025]).
  2. bœuf. In: André Nisslé (Hrsg.): D’Lehrschtuwa : dictionnaire français-alsacien / dictionnaire alsacien-français. JdM Éditions, Mìlhüüsa 2015, ISBN 978-2-36702-058-7, S. 60 (französisch, 974 S., elsassisch.eu [abgerufen am 18. Januar 2025]).
  3. Jean-Marie Cassagne, Mariola Korsak: Origine des noms de lieux de Paris et grande couronne. J.-M. Bordessoules, 2009, S. 129 (französisch).
  4. Togny-aux-Boeufs (51240). In: habitants.fr. Patagos, archiviert vom Original am 7. Juni 2023; abgruefen am 19. August 2025 (französisch).
  5. Dia Informàzioona sìnn üss’m Àrtìkel Togny-aux-Bœufs ìn dr hoochdiitscha Wikipedia ìwwernumma worra.
  6. bénitier ìn dr Base Palissy vum frànzeescha Kültüürminìschterium (frànzeesch)
  7. placard de sacristie ìn dr Base Palissy vum frànzeescha Kültüürminìschterium (frànzeesch)
  8. bas-relief : Mise au tombeau ìn dr Base Palissy vum frànzeescha Kültüürminìschterium (frànzeesch)
  9. statue : Vierge à l'Enfant ìn dr Base Palissy vum frànzeescha Kültüürminìschterium (frànzeesch)
  10. statue : Christ en croix ìn dr Base Palissy vum frànzeescha Kültüürminìschterium (frànzeesch)
  11. bas-relief : l'Adoration des Mages ìn dr Base Palissy vum frànzeescha Kültüürminìschterium (frànzeesch)
  12. statue : Vierge à l'Enfant assise ìn dr Base Palissy vum frànzeescha Kültüürminìschterium (frànzeesch)
  13. verrière : l'Annonciation, Deux hommes agenouillés à côté d'un évêque ìn dr Base Palissy vum frànzeescha Kültüürminìschterium (frànzeesch)