Oiry
| Oiry | ||
|---|---|---|
|
| |
| Region | Grand Est | |
| Département | Marne | |
| Arrondissement | Épernay | |
| Kanton | Épernay-2 | |
| Kommünàlverbànd | Épernay, Coteaux et Plaine de Champagne | |
| Koordinàte | 49° 1′ N, 4° 3′ O | |
| Heche | 69–127 m | |
| Flech | 10,76 km2 | |
| Iiwohner | 887 (1. Jänner 2020) | |
| Bevelkerungsdicht | 82 Iiw./km2 | |
| Code Postal | 51530 | |
| INSEE-Code | 51413 | |
| Website | oiry.fr | |
| Dialäkt: Mìlhüüserdiitsch |
Oiry 
[waʁi](info) ìsch a frànzeescha G’mainda mìt 887 Iiwoohner (Schtànd: 1. Januar 2020) ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est. Sa g’heert zem Arrondissement Épernay un zem Kàntoon Épernay-2.
wu ’s lììgt
[ändere | Quälltäxt bearbeite]
s’ Gmaindagebiat vu Oiry
Oiry lììgt äbba 26 Kilomeeter süüd-süüdeeschtlig vu Reims. Umgaa wìrd Oiry vu da Noochberg’mainda Aÿ-Champagne ìm Norda, Plivot ìm Oschta, Flavigny ìm Süüdoschta, Avize ìm Süüda, Cramant ìm Süüdwäschta so wia Chouilly ìm Wäschta.[1]
D’ Wii, womm’r doo haarschtällt, g’heera zem Wiibàuigebiat Côte des Blancs.[1]
zem Dorfnàmma
[ändere | Quälltäxt bearbeite]Ìm Làuif vu dr G’schìcht hàt sìch dr Dorfnàmma-n-asoo uff Làtiinisch un Àltfrànzeesch, schpeeter uff Frànzeescha äntwìckelt:[2]
- Oyri (1173)
- Oiri (1190)
- Ory, Orri (vers 1222)
- Ori, Oriacum (vers 1240)
- Oyri-lou-Grant (vers 1252)
- Oyreium (1303-1312)
- Oyry (1346)
- Le Grant Oiry (1498)
- Oiry odd’r Vuiry (ànna 1787)
D’ Dorfbewoohner nännt m’r Oiryates [waʁjat](info) un Oiryats [waʁja](info) uff Frànzeesch.[3]
G’schìcht
[ändere | Quälltäxt bearbeite]Wahrend dr Protäschtbeweegung vu da gaala Schilä hann d’ Demonschtrànta s’ Verkeehrsrundäll vu Oiry g’schpärrt.[4]
wia sìch d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt
[ändere | Quälltäxt bearbeite]| Joohr | 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2011 | 2018 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Iiwoohner | 373 | 371 | 490 | 512 | 982 | 946 | 906 | 872 | 832 |
| Kwalla: Cassini un INSEE | |||||||||
wàs doo z’ sah ìsch
[ändere | Quälltäxt bearbeite]- d’ romàànischa, reemisch-kàthoolischa Hilààriuskìrìch (église Saint-Hilaire), wo üss’m 12. Joohrhundert schtàmmt. D’rìnn sìnn dr Triumpfabooga un dr Kommünioonstìsch üss Schmììdiisa vum 18. Joohrhundert je àls Ainzelobjakta bii da Histoorischa Dankmooler klàssifiziart, wo-n-a nàzionààla Bediitung hann.[5][6] Üsserdam sìnn ìn dr Kìrìch a Hüüfa Kunschtwark, wo jewills àls Ainzelobjakta bii da Histoorischa Dankmooler iig’schtuuft sìnn, wo-n-a regionààla Bediitung hann: dr Holztàbernààkel üss’m 18. Joohrhundert,[7] dr Tàuifbäcka üss Màrmoor vum 18. Joohrhundert mìt siinera Kupferdäckel,[8] d’ zwai Uffsatz vu Sitta-n-àltààra üss Màrmoor un Schtai vum 18. Joohrhundert,[9] zwai holziga Angelschtàtüüta üss’m 18. Joohrhundert, wo fàrwig g’fàsst sìnn,[10] zwai Holzsschtaab mìt dr Jumpfra Mària d’ruff (üss’m 18. un 19. Joohrhundert), womm’r fìr d’ Prozässioona brüücht hàt,[11][12] so wia s’ G’mäld mìt’m Porträä vu’ma Àbt d’ruff (Eelfàrb uff Liinwànd, 17. Joohrhundert)[13] un s’ G’mäld mìt’m Hailiga Christofoorus d’ruff (Eelfàrb uff Liinwànd üss’m And vum 18. Joohrhundert).[14]
- dr Henckelschtai Haute-Borne, wo üss’m Neolithikum zwìscha da G’maindabooda vun Avize, Cramant un Oiry schteeht.[1]
- s’ Wiihaarschtällungszäntrum Mont-Aigu, wo s’ Schàmpààniarhüüs Moët & Chandon hàt loo bàuija, un wo dr Frànzeescha Àrkitäckt Giovanni Pace Anna 2011 zaichnet hàt. Dàs Gebäj ìsch ànna 2023 bii da „b’markenswarta zittg’nossischa Gebäijer“ üsszaichnet worra.[15]
s’ Roothüüs
d’ Hilààriuskìrìch
dr Henckelschtai Haute-Borne
Lìteràtüür zem Ort
[ändere | Quälltäxt bearbeite]- E. Lemarteleur, R. Doublet: Découverte d'une station néolithique dans la vallée de la Marne [près d'Oiry]. In: Bulletin de la Société archéologique champenoise. Band 24, 1930, S. 15–16 (französisch).
- Hélène Nouaille: À la recherche de l’histoire du village d’Oiry. In: L’Union. 14. Januar 2016 (französisch, lunion.fr [abgerufen am 8. Januar 2026]).
Lüag àui
[ändere | Quälltäxt bearbeite]Weblìnks
[ändere | Quälltäxt bearbeite]
- d’ Websitta vu dr G’maindaverwàltung Oiry (frànzeesch)
- Schtàtistik züa dr G’mainda Oiry biim INSEE (frànzeesch)
- Informàzioona züa dr G’mainda Oiry ìm Informàzioonsportààl BANATIC vum frànzeescha Ìnnaminìschteerium (frànzeesch)
- Informàzioona züa dr G’mainda Oiry ìn dr Dààtabànk vu dr LdH/EHESS/Cassini (frànzeesch)
Ainzelnoohwiisa
[ändere | Quälltäxt bearbeite]- 1 2 3 Dia Informàzioona sìnn üss’m Àrtìkel Oiry ìn dr hoochdiitscha Wikipedia ìwwernumma worry.
- ↑ Auguste Longnon: Dictionnaire topographique de la Marne. Pàriis 1891, S. 205 (französisch, cths.fr [abgerufen am 30. Dezember 2025]).
- ↑ Oiry. In: habitants.fr. Archiviert vom Original am 7. Juni 2023; abgruefen am 30. Dezember 2025 (französisch).
- ↑ Gilets jaunes: les ronds-points d’Oiry et de Pierry bloqué par des barrages filtrant. In: L’Union. 19. November 2018, archiviert vom Original am 8. Januar 2026; abgruefen am 8. Januar 2026 (französisch).
- ↑ poutre de gloire (tref) ìn dr Base Palissy vum frànzeescha Kültüürminìschterium (frànzeesch)
- ↑ clôture liturgique (grille de communion) ìn dr Base Palissy vum frànzeescha Kültüürminìschterium (frànzeesch)
- ↑ tabernacle ìn dr Base Palissy vum frànzeescha Kültüürminìschterium (frànzeesch)
- ↑ fonts baptismaux et leur couvercle ìn dr Base Palissy vum frànzeescha Kültüürminìschterium (frànzeesch)
- ↑ deux retables d'autels latéraux ìn dr Base Palissy vum frànzeescha Kültüürminìschterium (frànzeesch)
- ↑ deux statues : Anges ìn dr Base Palissy vum frànzeescha Kültüürminìschterium (frànzeesch)
- ↑ bâton de procession et sa statue (statuette) : Vierge ìn dr Base Palissy vum frànzeescha Kültüürminìschterium (frànzeesch)
- ↑ bâton de procession et sa statue (statuette) : Vierge à l'Enfant ìn dr Base Palissy vum frànzeescha Kültüürminìschterium (frànzeesch)
- ↑ tableau : Un abbé ìn dr Base Palissy vum frànzeescha Kültüürminìschterium (frànzeesch)
- ↑ tableau : Saint Christophe ìn dr Base Palissy vum frànzeescha Kültüürminìschterium (frànzeesch)
- ↑ Centre de vinification Moët & Chandon ; site Mont-Aigu ìn dr Base Mérimée vum frànzeescha Kültüürminìschterium (frànzeesch)