d’ Brie (Regioon)

wu d’ Brie lììgt ìn Frànkrììch

Dialäkt: Mìlhüüserdiitsch

D’ Brie [bʁi] ìsch a histoorischa Regioon ìn Frànkrììch, wo ìm Oschta vu dr Île-de-France — dr Geegend un Pàriis — lììgt, zwìscha dr Marne ìm Norda un dr Seine ìm Süüda.

Geogràfii

D’ Brie wìrd àm Oschta vu dr Champagne dur Ärheewunga getrännt, wo äbba ìwwer 200 Meeter hooch sìnn, un wo züa dr „Kànta vu dr Île-de-France“ (Côte de l’Île-de-France) zeehla. Sa äntschprìcht ung’faahr em hìttiga Département Seine-et-Marne, àwwer’s sìnn àui Taila ìn da Départements Essonne, Marne, Seine-Saint-Denis, Val-de-Marne un Aisne. Ìn dr Regioon sìnn vììla Walder, un d’ Làndwìrtschàft schpììlt doo a wìchtiga Rolla.

Histoorisch — b’sunderscht unter’m Ancien Régime — hàt m’r d’ Regioon ìn dräi Làndschàfta untertailt: d’ Brie française [bʁi fʁɑ̃sɛz] um Brie-Comte-Robert, d’ Brie champenoise [bʁi ʃɑ̃pənwaz] um Meaux un d’ Brie pouilleuse [bʁi pujøz] um Château-Thierry.

D’ zwai wìchtigta Taaler ìn dr Regioon gìtt’s um d’ Flìss Petit Morin — wo üss dr Trockana Champagne kummt —, dr Grand Morin un sii Naawafluss Aubetin, wo üss dr Umgaawung vu Sézanne kummt.

D’ wìchtigschta G’mainda ìn dr Regioon haissa:

• Brie-Comte-Robert
• Château-Thierry
• Coulommiers
• Crécy-la-Chapelle
• La Ferté-Gaucher
• La Ferté-sous-Jouarre
• Meaux
• Nangis
• Melun
• Provins

G’schìcht

Ìm Mìttelàlter ìsch d’ Brie a Grààfschàft gsìì, wo da Grààfa vu dr Champagne g’heert hàt. Àui schpeeter unter’m Ancien Régime, wu d’ Prowìnz ìm B’sìtz vum Keenig gsìì ìsch, ìsch d’ Regionààlregiarung mìt dam vu dr Champagne vergaa worra.

sunschtigs

D’ Regioon ìsch nàrdììrlig bekànnt àls Haarschtällungsort vum Kaas Brie.

D’ Iiwoohner vu dr Regioon nännt m’r Briards [bʁijaʁ] (fìr d’ Manner) un Briardes [bʁijaʁd] (fìr d’ Fràuija) uff Frànzeesch.

Lìteràtüür

• Brie. In: Encyclopédie Larousse. Larousse (französisch, larousse.fr [abgerufen am 28. Februar 2026]). 
• Brie. In: Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica, Inc. (britisches Englisch, britannica.com [abgerufen am 28. Februar 2026]). 
• Maurice Poinsignon: Histoire générale de la Champagne et de la Brie. Martin Frères, 1885 (französisch, Iigschränkti Vorschau uf books.google.de). 
• Pierre Geslin: La Brie des Gallo-Romains. Lys Éditions Amatteis, 2003 (französisch). 
• É. de Silvestre: Recherches historiques sur la Brie. J. Tremblay, 1877 (französisch, 300 S., Iigschränkti Vorschau uf books.google.de). 
• Jules Grenuer: La Brie d’autrefois : mœurs et coutumes des bords du Grand-Morin. Le Livre d’histoire, 2000, ISBN 978-2-84435-138-8 (französisch, 235 S., Iigschränkti Vorschau uf books.google.de – Erstausgabe: 1885). 
• Émile Mireaux: Une province française au temps du grand roi : la Brie. Hachette, 1958 (französisch, 352 S., Iigschränkti Vorschau uf books.google.de). 
• Daniel Jalmain: Archéologie aérienne en Île-de-France : Beauce, Brie, Champagne. Technip, ISBN 978-2-7108-0129-0 (französisch, 172 S., Iigschränkti Vorschau uf books.google.de). 
• Christian de Bartillat: Au village de Brie et du Gâtinais. Vies quotidiennes en Brie et Gâtinais (1815-1914) : permanences et traditions. ISBN 978-2-307-22609-3 (französisch, 374 S., Iigschränkti Vorschau uf books.google.de). 
• Louis Fontaine: Le Brie champenoise ancienne, aujourd’hui: cent localités. Éditions de l’Orme rond, 1982, ISBN 978-2-86403-009-6 (französisch, Iigschränkti Vorschau uf books.google.de). 
• Pierre Charles Marie Cochet: Notes historiques sur la Brie ancienne, ses terres, ses villages, cultures, ses monnaies, sa vie, ses mœurs et ses coutumes. Legrand et Fils, 1933 (französisch, 534 S., Iigschränkti Vorschau uf books.google.de). 
• Alexandre Assier: Les historiens de la Champagne et de la Brie depuis 1810 jusqu'en 1875. A. Aubry, 1876 (französisch, 60 S., Iigschränkti Vorschau uf books.google.de). 
• Association Culture et tradition de la Brie (Hrsg.): La Brie en poésie. Coopérative scolaire de Soignolles-en-Brie, 1993 (französisch, 23 S., Iigschränkti Vorschau uf books.google.de). 
• René Héron de Villefosse: Histoires de Champagne et de Brie. 1990, ISBN 978-2-307-00373-1 (französisch, 328 S., Iigschränkti Vorschau uf books.google.de). 
• Alexandre Assier: Légendes, curiosités et traditions de la Champagne et de la Brie. Aug. Aubry, 1860 (französisch, 316 S., Iigschränkti Vorschau uf books.google.de).