Zum Inhalt springen

Bethon

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Bethon
Bethon (Frankreich)
Bethon (Frankreich)
Bethon
Bethon
Region Grand Est
Département Marne
Arrondissement Épernay
Kanton Sézanne-Brie et Champagne
Kommünàlverbànd Portes de Champagne
Koordinàte 48° 37′ N,  37′ OKoordinate: 48° 37′ N,  37′ O
Heche 93–202 m
Flech 15,23 km2
Iiwohner 242 (1. Jänner 2020)
Bevelkerungsdicht 16 Iiw./km2
Code Postal 51260
INSEE-Code
Dialäkt: Mìlhüüserdiitsch

Bethon LL-Q150 (fra)-Mathieu Kappler-Bethon.wav [bətɔ̃][1] ìsch a frànzeescha G’mainda ìm Département Marne ìn dr Regioon Grand Est. Sa g’heert zem Arrondissement Épernay so wia zem Kàntoon Sézanne-Brie et Champagne. Sa hàt a Flächa vu 15,4 km² un 242 Iiwoohner (ànna 2020).

zem Dorfnàmma

[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Ìm Làuif vu dr G’schìcht hàt sìch dr Dorfnàmma-n-asoo uff Làtiinisch un Àltfrànzeesch, schpeeter uff Frànzeesch äntwìckelt:[2]

  • Villa Fons Bethunie (um 1146)
  • Fons Betonis (ànna 1147)
  • Fons Betun (ànna 1209)
  • Fons Beton (ànna 1209)
  • Fontenne-Beton (ànna 1371)
  • Fontaine-Bethon (ànna 1421)
  • Beton (ànna 1459)
  • Fontaines-Beton (ànna 1465)
  • Fontaine-Beton (ànna 1526)
  • Bethon (ànna 1526)
  • Fontaines-Bethon (ànna 1588)
  • Fontaine-Betton (ànna 1672)

Waahrend dr Frànzeescha Rewolüzioon hàt m’r s’ Dorf ìn Fonaine-Bethon umtaift[3] — uff Frànzeesch bediitet s’ Wort fontaine LL-Q150 (fra)-Aemines1-fontaine.wav [fɔ̃tɛn] aifàch „Brìnnla“.[4]

wu ’s lììgt

[ändere | Quälltäxt bearbeite]
Karte
s’ Gmaindagebiat vu Réveillon

D’ G’mainda Bethon lììgt hàlbwaag’s zwìscha da Schtädt Sézanne un Nogent-sur-Seine bii da Granza züa da Départements Aube un Seine-et-Marne.[5] Umgaa wìrd Bethon vu da fìmf Noochberg’mainda La Forestière ìm Norda, Chantemerle ìm Oschta, Potangis ìm Süüdoschta, Montgenost ìm Wäschta so wia Nesle-la-Reposte ìm Nordwäschta.[5]

wia sìch d’ Beveelkerung äntwìckelt hàt

[ändere | Quälltäxt bearbeite]
Joohr196219681975198219901999200520102018
Iiwoohner285319300296291274272280268
Kwalla: Cassini un INSEE

wàs doo z’ sah ìsch

[ändere | Quälltäxt bearbeite]
  • d’ reemisch-kàthoolischa Serenuskìrìch (église Saint-Serein) üss’m 15. Joohrhundert. Sa ìsch zitter 1927 bii da Histoorischa Dankmooler iig’schtuuft, wo-n-a regionààla Bediitung hann.[6] D’rìnn ìsch d’ fàrwiga Schtaischtàtüüta vum Krìschtüs ìn dr Ràscht, wo ìm 17. Joohrhundert g’hàuija worra-n-ìsch, àls Ainzelwark bii da Histoorischa Dankmooler klàssifiziart, wo-n-a nàzionààla Bediitung hann.[7] Üsserdam sìnn viar Kunschtwark jewills àls Ainzelobjakta bii da Histoorischa Dankmooler iig’schtuuft, wo-n-a regionààla Bediitung hann: D’ baida fàrwia Holzchtàtüüta vu’ma Mänch un vu’ma Hailiga (wo üss’m 17. un 18. Joohrhundert schtàmma),[8][9] so wia d’ fàrwiga Schtaischtàtüüta vum hl. Serenus üss’m 15. Joohrhundert,[10] so wia s’ Wàndg’mäld üss’m 16. Joohrhundert.[11]
  • s’ Schloss Bethon
  • a Kriagerdankmool, fìr d’ Soldààta üss’m Dorf eehra, wo ìm Äärschta Waltkriag g’schtoorwa sìnn

Lìteràtüür zem Ort

[ändere | Quälltäxt bearbeite]
  • Oscar de Poli: Les seigneurs et le château de Béthon. Pàriis 1885 (französisch, 22 S.).
  • Gilles Bruneau-Babouot, Nicole Bruneau: Pierre-Émile Babouot (1845-1921) : une vie dédiée au vitrail, une histoire familiale. Hrsg.: Centre généalogique de Haute-Marne. Chaumont 2021 (französisch, 209 S.).
 Commons: Bethon – Sammlig vo Multimediadateie

Ainzelnoohwiisa

[ändere | Quälltäxt bearbeite]
  1. Dia Üssschprooch ìsch üss’m Àrtìkel Bethon, Marne ìn dr anlischa Wikipedia ìwwernumma worra
  2. Auguste Longnon: Dictionnaire topographique de la Marne. Pàriis 1891, S. 23 (französisch, cths.fr [abgerufen am 16. März 2026]).
  3. üss dr Dààtabànk vu dr LdH/EHESS/Cassini (lüag ìm Àbschnìtt „Weblìnks“ doo dunta)
  4. fontaine. In: André Nisslé (Hrsg.): D’Lehrschtuwa : dictionnaire français-alsacien / dictionnaire alsacien-français. JdM Éditions, Mìlhüüsa 2015, ISBN 978-2-36702-058-7, S. 197 (französisch, 974 S., archive.org [abgerufen am 23. März 2025]).
  5. 1 2 Dia Informàzioona sìnn üss’m Àrtìkel Bethon ìn dr hoochdiitscha Wikipedia ìwwernumma worra.
  6. Église ìn dr Base Mérimée vum frànzeescha Kültüürminìschterium (frànzeesch)
  7. statue : le Christ aux liens ìn dr Base Palissy vum frànzeescha Kültüürminìschterium (frànzeesch)
  8. statue : Moine ìn dr Base Palissy vum frànzeescha Kültüürminìschterium (frànzeesch)
  9. statue : Saint ìn dr Base Palissy vum frànzeescha Kültüürminìschterium (frànzeesch)
  10. statue : Saint Serein ìn dr Base Palissy vum frànzeescha Kültüürminìschterium (frànzeesch)
  11. peintures murales ìn dr Base Palissy vum frànzeescha Kültüürminìschterium (frànzeesch)