Zell LU

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
S LU im Lemma isch s offiziell Chürzel vom Kanton Luzern und wird bruucht, zum Verwächslige mit Yträäg vom Name Zell vermyde, wo öppis anders meined.
Zell LU
Wappe vo Zell LU
Basisdate
Staat: Schwiiz
Kanton: Lozärn (LU)
Wahlchreis: Wilisauw
BFS-Nr.: 1150i1f3f4
Poschtleitzahl: 6144 Zell LU
6152 Hüswil
UN/LOCODE: CH ZZL
Koordinate: 637532 / 22037947.1333277.933341589Koordinaten: 47° 8′ 0″ N, 7° 56′ 0″ O; CH1903: 637532 / 220379
Höchi: 589 m ü. M.
Flächi: 13.87 km²
Iiwohner: 2001 (31. Dezämber 2012)[1]
Website: www.zell-lu.ch
Zell

Zell

Karte
Sempachersee Mauensee (Gewässer) Soppensee Tuetesee Kanton Aargau Kanton Bern Kanton Solothurn Wahlkreis Entlebuch Wahlkreis Hochdorf Wahlkreis Luzern-Land Wahlkreis Luzern-Stadt Wahlkreis Sursee Alberswil Altbüron Altishofen Dagmersellen Ebersecken Ebersecken Egolzwil Ettiswil Fischbach LU Gettnau Grossdietwil Grossdietwil Grossdietwil Hergiswil bei Willisau Luthern Menznau Nebikon Pfaffnau Reiden Roggliswil Schötz Ufhusen Wauwil Wikon Willisau Zell LUKarte von Zell LU
Iber des Bild
ww

Zäu, offiziell Zell, esch e politischi Gmeyn em Wahlchreis Wilisou vom Kanton Lozärn i de Schwyyz.

Geographi[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Die Gmeyn liid öppe 6 km nordweschtlech vo Willisou im vordere Tau vo de Luthere ond esch es regionauus Zentrom. Zo de Gmeyn ghöre näbem Dorf ou die beyde Ortstöu Brisegg ond Hüsu wo de Warmisbach y de Gotsweler Rotbach ymöndet. Abgse vom Luutertau, wo flach esch, liid de Räscht vo Gmeyn im Höguland. Im Nordoschte vo de Gmeyn legge d Weiler Häuersdorf, Bröndle ond Hönkihof. Im Norde lyd d Goggihöy, nordwestlech de Zäuerwaud. De höchscht Ponkt vo de Gmeyn esch de Saubrig. Vom Gmeyndegebiet vo fasch 14 km² wärde 68 Brozännt landwertschaftlech gnotzt. Waud ond Ghöuz möche 22.8% vo de Flächi uus ond 8.9% sey Sedligsflächi.

Zäu gränzt a d Gmeynde Äbersecke, Feschbech, Gättnou, Ohmstu, Ofhuuse und Willisou.

Bevöukerig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Bevöukerigsentwecklig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Bevöukerig esch metti vom 19. Johrhondert starch aagwachse (1798-1850: +63.1 %). I de 1850er Johr esch e Masseabwandrig ond aschliessend e Phase vor Stagnation yträtte, wo bes 1888 aghaute het. Nochhär esch d Ywonnerzau bes 1941 weder starch agwachse. Nochem zwöite Wäutchrieg hets weder en Abwanderigswäuue gä. Vom sebzgi (1970) wägg bes im Johr 2000 esch d Bevöukerig aber weder agwachse. Sedhär stagniert d Bevöukerigszau weder.

Sproche[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Bevöukerig benotzt aus Omgangssproch e hochalemannische Dialäkt. Be de leggschte Väuchszellig im Johr 2000 hey 94.84% Düütsch, 1.67% Aubanisch ond 0.81% Portugysisch aus Houptsproch agää.

Gloube ond Konfässione[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Früecher sey auui Ywonner Metgled vo de Römisch-Katholische Chele gse. Dör Cheleuustrett ond Zuewanderig us andere Religione vo de Schwyyz ond em Ossland het sech das aber gänderet. Hötzotags (2000) sey 77.72% römisch-katholisch ond 15.65% evangelisch-reformierty Chreschte. Denäbscht fendet me 2.28% Musliime ond jewius 0.61 Brozänt Konfässionlosi ond Aghörigi vo andere nedchreschtleche Religione (die meischte sey Hindus tamilischer Härkonft). Be de Mosliim handlets sech fasch uuschliesslech om Auabaner usem Kosovo ond Mazedonie.

Härkonft - Nationalität[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Vo de 1938 Ywonner Ändi 2006 sey 1759 Schwyyzer ond 179 Ossländer. Be de leggschte Vouchszällig sey 89.57% (Yschliesslech Doppubörger 90.33 % Schwyyzer. Die gröschte Ywanderergruppe chöme us Serbie-Montenegro (die meischte sey Aubaner), Portugau, Mazedonie (wederom die meischte Aubaner), Kroatie ond Sri Lanka.

Verchehr[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Zäu hett met Zäu ond Hüsu zwöi Hautestölle a de Bahnlini Lozärn-Langetu. D Gmein esch e lokale Buss-Chnooteponkt. D Buslinie Zäu-Autbüüre-St. Orbe, Hüsu-Ofhuuse ond Hüsu-Hofstatt-Luutere-Hender Ey erschliesses Omland met ÖV. Zäu lyd a de Strosse Willisou - Hottu ond Zäu - Santorbe (Sankt Urban). Die nöchstgläggne Outobahnaschlöss sey z Dagmersöuue (12 km) ond d Sorsi (16 km).

Gschecht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Gägend esch scho vor üsre Zyträchnig besedled gse, wie en Fond vomere Bronzebieli (Beil) beleid. Zodem esch e römisisch Goudmönze usgraabe worde. Ime päpschtleche Sammuregester zor Erhebig vo de Chrüzzogs-Stüür werd Celle im 1275 s erschte mou erwähnt. Bes 1407 het d Gmeyn zor Grafschaft Willisou, wo im Bsetz vo de Habsborger gse esch, ghört. Die Hey do Regäntschaft y de Herre vo Büttike öbergä. 1407 esch do schliesslich d Grafschaft vo Lozärn koufft worde ond Zäu het do bes 1798 i de Landvogtey Willisau ghört. Vo 1798 bes 1803 esch de Ort do em Distrikt Willisou zuteilt gse, ond dä esch jo de is nöi gschaffne Amt Willisou yglederet worde.

Sed em 1. Januar 2013 ghört Zäu zom Wahlchreis Wilisou, wo s Amt Wilisou abglööst hed.

Bilder[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Fuessnote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Statistik Schweiz – STAT-TAB: Ständige und Nichtständige Wohnbevölkerung nach Region, Geschlecht, Nationalität und Alter (Ständige Wohnbevölkerung)

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Allmänd (Commons): Zäu – Sammlig vo witere Multimediadateie
Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vum Artikel „Zell_LU“ vu de dütsche Wikipedia.

E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde.