Tolna

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Tolna
HU county Tolna.svg Tolna departemento blazono.jpg
Komitatssitz Szekszárd
Flächi 3'703,31 km² (15. Platz)
Ywohnerzahl 238'431 Ywohner (2008, 18. Platz)
Bevölkerigsdichti 64,3 Ywohner pro km²
Dialekt Transdanubisch (Dunátúli)
ISO-3166-2-Abchürzig HU-TO

Tolna (Ussproch: [ˈtolnɒ], dt. d Tolnau) isch e Komitat im Südweste vo Ungarn. Es gränzt im Norde an Fejér, im Oste an Bács-Kiskun, im Süde an Baranya und im Weste an Somogy. De Komitatssitz isch Szekszárd.

Geografy[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Z Tolna git's verschydeni Hügel. De höchst devo isch de Dobogó, wo d'Spitze uff 593 Meter über em Meer litt. S Komitat isch arm an Bodeschätz.

S Chlima vo Tolna bildet e Übergang zwüsche de Chlimas vo de Große Ungarische Diefebeni und Dransdanubie.

Di gröschte Flüss sin d'Donau, de Kapos und de Sió.

De Wald vo Gemenc isch bekannt für sini Rothirsch-Bständ. Im Reservat vo Gyulaj git's usserdem vyl Damwild.

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

E (hütt historischs) Komitat Tolna hät's scho zur Zit vom Stephan I. gee. Es isch um s Schloss vo Simontornya umme entstande. Wo i-n-re Blietezit d'Türke ygfalle sin, isch s Komitat fast vollständig entvölchert worre. S Wappe hät's im Johr 1699 vom Chönig Lipót I. griegt. Bis 1779 isch Simontornya de Komitatssitz gsi, ab dänn Szekszárd (wo allerdings d'Stadträcht erscht im Johr 1905 d'Stadträcht griegt hät. In sine hüttige Gränze isch s Komitat im Johr 1950 als Folg vo de Komitatsreform entstande.

Wirtschaft[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D'Stadt Paks an de Donau

Z Paks (im Oste vom Komitat) stoht s einzig Atomchraftwärk vo ganz Ungarn. Do wird d'Hälfti vo de eläkdrische Energy broduziert, wo z Ungarn verbrucht wird. De Rychdum an Flüss stellt e güeti Bedingig für d'Landwirtschaft dar.

Di beide gröschte Undernämme noch Erdrag sin im Johr 2006 gsi:

1. Paksi Atomerőmű Zrt. (s Atomchraftwärk; landeswit Blatz 110), 2. Tolnagro Kft. (landeswit Blatz 423).

Bevölcherig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

In relativ vyle Dörfer spyle d'Draditione für s Volk no e wichtigi Rolle. Säll isch bsunders usbrägt in de Dörfer Őcsény, Decs, Sárpilis und Alsónyék (alli im Südoste vo Tolna), wo mit em Oberbegriff "Sárköz-Dörfer" zämmegfasst werre.

Ungarndütschi Ortsnämme[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Ungarndütschi Ortsnämme im Komitat Tolna

  • Alsónána - Ratznane, Unternanau
  • Aparhant - Aparhant, Aprehant
  • Bátaszék - Badesek, Baderseck
  • Bátaapáti - Apadi, Abtsdorf
  • Bátaszék - Baderseck
  • Belecska - Bellitsch
  • Bikács - Wikatsch
  • Bonyhádvarasd - Warasch
  • Bonyhád - Bonnhard
  • Börzsöny - Bersing
  • Cikó - Ziko, Zickau
  • Csibrák - Schiwrak, Tschiwrak
  • Diósberény - Berien, Bering
  • Dőripatlan - Patland
  • Dunakömlőd - Kimling, Kemling
  • Duzs - Duschau
  • Felsőnána - Falschnane, Obernane
  • Grábóc - Grawitz
  • Gyönk - Jink,Jenk
  • Györe – Jerewe
  • Györköny - Jörging, Jerging
  • Hőgyész - Hedjeß, Hidjes
  • Izmény - Ismi
  • Kakasd - Kokesch, Kokers
  • Kalaznó - Kalas, Gallas
  • Kaposszekcső - Sektschi
  • Keszőhidegkút - Hiewrkut, Hirekut
  • Kéty - Kiek
  • Kisdorog - Kleindorog, Kladorog
  • Kismányok - Kleinmanok, Klamanok
  • Kisvejke - Ungarischweke
  • Lengyel - Lendl
  • Majos - Maiesch
  • Mórágy - Maratz
  • Mőzs - Mesch, Mötschau
  • Mőcsény - Metschke
  • Mucsfa - Mutschwa
  • Mucsi - Mutsching
  • Murga - Murgau
  • Nagymányok – Großmanok
  • Nagyszékely - Großsäckl, Krusekl
  • Nagyvejke - Deutschweke
  • Németkér - Kremling, Kier
  • Németlad - Deutschlad
  • Paks - Paksch
  • Pári - Pari
  • Pincehely - Binsenhelm
  • Szakadát - Sagetal
  • Szálka - Salka, Salkau
  • Szárazd - Sarasch
  • Szekszárd - Seksard
  • Tabód - Tawed, Taboldsdorf
  • Tevel - Tewel
  • Tolna - Tolnau
  • Varsád - Waschad
  • Váralja - Warole, Waroli
  • Várdomb - Wardum, Wardom
  • Závod - Sawed
  • Zomba - Sumpa

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Allmänd (Commons): Komitat Tolna – Sammlig vo witere Multimediadateie


Dä Artikel basiert uff ere fräie Übersetzig vum Artikel „Tolna_megye“ vu de ungarische Wikipedia.

E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde.