Schwa

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Schwa
IPA-Nummere
IPA-Zeiche ə
IPA-Bildli Xsampa-at.png
Teuthonista ?
X-SAMPA @
Kirshenbaum @
Hörbiispiil?/i

Schwa (us em Hebräische: 'das Nichtige') isch e zentralisierte Vokal (IPA: [ə]), wo in de germanische Schprôche (hischtorisch gsee) e reduzierte Vokaal isch. Uf dütsch (und in de maischte andere germanische schprôche) wird dä Vokaal als <e> gschribe.

Im Alemannische chunt dr Schwa wie i de meischte Sproche numme inere unbetonte Silbe vor. Er isch usserdäm im Alemannische näbem /i/ dr einzigi Vokal wo i sonere Silbe vorchunt. Numme wenigi Sproche hen au en betonte Schwa, z.B Albanisch, Rumänisch, Bulgarisch, Afrikaans, mangi Dialäkt vum Katalanische un mangi Kaukasische un Uralische Sproche.

Bispil: e Taschelampe, mache, Schlüssel, Schüssle, verplämperle

I der Alemannische Literatur wird dä Buechstabe fasch immer mit <e> gschribe. D Schrybig mit <ä> chunt i der Literatur praktisch nie vor. Si het sech aber trotzdäm wyt verbreitet. Das het vermuetlech verschidnigi Gründ:

  • Es kennt fasch niemer di alemannischi Literatur.
  • Ir alemannischen Ussprach vom Hochdütsche (z.B. im Schwyzer Hochdütsch) wird ds schwachen <e> hüüffig nid als Schwa usgsproche, sondern als normals /e/.
  • Ds <ä> tuet ou sehr churzi Tekschten eidütig als Dialäkt-Tekschte kennzeichne.
  • I de Werbig werdet Dialektforme uufällig hüüffig falsch gschribe

Luutig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Lutig vode Infinitivendig i de Alpedialekt as Biispil vode Uussprooch vom Schwa (Nochem SDS III 1).

Die gnaui Lutig vo dem Schwa im Alemannische schwankt vo Dialekt zu Dialekt, im Schwööbische und Bündenertütsche goot s mee zumene /a/ hi und i de Dialekt vode Zentralschwiz me is /ä/.

Au i andere Sproche isch d gnaui Ussproch vum Schwa arg unterschiedlich un cha starch vo dr Umgebig abhänge. Im Änglische zum Byspiil tendiert d Ussproch vum Schwa oft zwüsche meereri Vokäl.

Lueg ou[ändere | Quälltäxt bearbeite]