Saint-Louis (Oberelsass)

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech


Frankrich
Wappe vun dr Region
Saint-Louis
Saint-Louis
Wappe Kart
Wappe vo Saint-Louis
Saint-Louis
Lag vo Saint-Louis in Frankrich
Dialekt: Àlemànnisch
Hauptvariante Hochàlemànnisch
Regionalvariante Elsassisch
Lokalvariante: Sunngàuierisch
Basisdate
Stààt Frànkrich
Region Elsàss
Département Owerelsàss
Arrondissement Milhüsa
Kanton Hiniga
Kommünàlverbànd Trois Frontières
Geographischi Lag: 47° 35′ 10″ N 07° 33′ 56″ O
Heh 254 m
(237 m–278 m)
Inwohner 20.294 (1. Jänner 2011) [1]
Flech 16,85 km²
Boschtleitzàhl 68300
INSEE-Code 68297
Internetuftritt:
Maire (Bürgemeischter):
lfd. Amtszitt
Jean-Marie Zoellé
2014-2020
Rothüs vu Saint-Louis
Dialäkt: Elsassisch

Saint-Louis ìsch a Stàdt ìm Owerelsàss, nawa dr Stàdt Bàsel ìn dr Schwitz. Saint-Louis ìsch aui gànz nohch vu da schwitzer un ditscha Granza. Dia Gegend nennt ma "Drèiecklànd". D Stàdt hat ìwer 19.000 Iwohner (2006).

D Iwohner vu Saint-Louis heißa "Ludoviciens", uf Frànzeesch.

Uffem Gebìet vu Saint-Louis lìegt dr groß Flughàfa vu Bàsel-Milhüsa-Friiburg.

Geogràphie[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Saint-Louis lìegt ìm Owerrhii-Tàl, gega Bàsel, wo dàs Tàl àfàngt.

Saint-Louis ìsch 3,5 Kilometer-witt vu Bàsel, ìn dr Schwiz, 4 Kilometer-witt vu Wiil àm Rhii, ìm Ditschlànd, 25 Kilometer-witt vu Milhüsa, ìm Frànkrìch. 7 Kilometer südäschtlig vu Saint-Louis fànga d erschta Bìckel vum Jura à.

Drèi kleina Flìss, wo vu dana Jura-Bìckel harkumma, gehn d Stàdt dura : dr Lertzbach, dr Augraben un dr Denschengraben. Dr Rhii ìsch gànz nohch : a bìtsi mehr às 1 Kilometer entfarnt.

Gschìcht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Àm 26. Novamber 1684 ìsch d Stàdt grìnda worra, vum Keenig Ludwig XIV., mìt sim Nàma. Àlso ìsch's offiziell a sehr junga Stàdt; àwer scho làng han Menscha do glabt. Ma hàt Gräwer vu 1500 vor J-C gfunda, un aui a gàllischer Schàtz vu 80 vor J-C.

Ìn dr Reemischa Zit hàt's a Ort gaa wo Arialbinum gheißa hàt, do han salamols drèi ehmàliga Reemerstroßa àgfànga. Saint-Louis ìsch gànz nohch vum dam Ort.

Ìn da XI. un XII. Johrhunderta hàt's àm Plàtz vu Saint-Louis a Därfla gaa: "Birsen".

Àm 4. Oktower 1529 ìsch s Kloschter vu Mìchelfalda uffem reemischa Site "Magnus Campus" grìnda worra; 's ìsch s ältschta Gebäi vu dr Region.

Noh dr Frànzeescha Revolution hàt d Stàdt vu dr Grìndung vum Nàtionàla Zoll profitiart, ànna 1791; do ìsch Saint-Louis a Zollàmt worra. Àm 22 Oktower 1793 sìn Saint-Louis un Mìchelfalda autonoma Städter worra, un han sìch vereinigt unterm Nàma "Bourglibre" ; da Nàma ìsch blìewa vu 1793 bis 1814.

Vu 1871, unterm Ditscha Kaiserriich, hàt Saint-Louis großa Entwìcklunga kennt; a Ìnduschtriella Entwìcklung, mìt Stoff-, Zigàra-, Chemischa- un verschìedena Fàwrìka; un aui a tecknischa modernisiarung vu dr Stàdt, mìt dr Ìnschtàllation vum Gàs, vu dr Elektri, vum Telegàf un Telefon, vu Wàsserleitunga. Ìn dara Zit ìsch a Tràmway z Saint-Louis erschuna.

Ànna 1953 ìsch d Gemeinda Burgfalda àn Saint-Louis derzüe kumma un ànna 1958 ìsch d Ortschàft Nèiwag (uf Hochditsch: Neuweg, uf Frànzeesch : La Chaussée) vu Blotza uf Saint-Louis kumma.

Bevelkerungsentwicklung[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Jihr 1962 1968 1975 1982 1990 1999 2007
Iiwohner 9122 12378 14845 18007 19547 19973 19995

Wìrtschàft un Kultur[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Fernet-Brance Museum
Saint-Louis ìm Großrüüm vu Bàsel

Àm 25. Oktower 1840 ìsch d Zug-Linia zwìscha Saint-Louis un Milhüsa igwèiht worra. Ànna 1844 ìsch d Linia bis uf Bàsel erwittert worra.

Ànna 1945 ìsch dr Ditsch-Frànzeesch Forschung-Ìnschtitut vu Saint-Louis (ISL) grìnda worra. Do schàffa ungfahr 400 Persona, ìn dr Sìcherheits- un Verteidigungsforschung.

Àm 17. Juni 1970 ìsch dr Flughàfa vu Bàsel-Milhüsa-Friiburg igwèiht worra ; ar lìegt uffem Boda vu dr Stàdt Saint-Louis.

Àm 22. Juli 2000 hàt d Sprirtuosa-Fàwrìk Fernet-Branca gschlossa. Ìn sim ehmàliga Gebäi ìsch jetzt zitterm 15. Juni 2004 a Kunschtmuseum, dr "Espace d’Art Contemporain Fernet Branca" (uf Frànzeesch).

Saint-Louis lìegt direkt àn dr schwitzer Granza, so ìsch's pràktisch a Vorort vu Bàsel. Vìel Iwohner vu Saint-Louis gehn ìn dr Großrüüm vu Bàsel ge schàffa, zum Beispiel ìn da Chemie-Firma. Dr elsassischer Dialekt vu Saint-Louis gliicht vìel àm Bàselditscha, dàs hìlft aui ìn da Granzìwerganger.

Dialekt[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dr elsassisch Dialekt vun Saint-Louis ghert zem Hochàlemànnisch.

Beriahmta Saint-Louier[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Charles Gérardin (1843 z Saint-Louis – 1921 z Pàris), Mìtglìed vum Rot vu dr Pàriser Kommün (1871).
  • Dr Profasser Jacques Marie Cyprien Victor Coste (1807 z Castries - 1873 z Résenlieu), frànzeescher Nàturàlischt, Grìnder vu dr "Petite Camargue Alsacienne" (Kleina Elsassischa Camargue), a Nàturschutzgebìet nohch vum Rhii.
  • Samir Baala (*1975), frànzeescher Àthlete vum Running Club Saint-Louis. Ar ìsch dr älterer Brüeder vum Mehdi Baala.

Externa Links[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Allmänd (Commons): Saint-Louis (Haut-Rhin) – Sammlig vo witere Multimediadateie