Prättigau

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy

Ds Bärgtaal Prättigau, rätoromanisch Val Partens, lit im Kanton Graubünda.

Inhaltsverzeichnis 1 Geografii 2 Ortschafte 2.1 Gmeinde 3 Gsschicht 4 Dialäkt 5 Ekschterni Syte

[ändere] Geografii

S Daal isch öbbe vierzig Kilometer lang und wird vo dr Landquart durflosse, wo oberhalb vo Maiefäld in Rhii fliesst. D Iiwohner schwätze Dütsch und si zum ä groosse Deil reformiert. Si läbe vom Wintertourismus, vom Chlaigwärb und vom Puura. Berüamt isch s Daal im Summer zum wandera.

Nördlig vom Prättigau erhebt sich s Chalchmassiv vom Rätikon. D Salgina Tobel Brugg isch äs international anerchents architektonischs Wältmonument.

[ändere] Ortschafte

Di wichtigschta Ortschafta im Prättigau sind Chloschtersch und Schiarsch (ds ainzigä Schattadorf näbä Chüblisch).

[ändere] Gmeinde

Conters, Fanas, Fideris, Furna, Grüsch, Jenaz, Chlosters-Serneus, Chüblis, Luzein, Saas, Schiers, Seewis, St. Antönie, Valzeina

[ändere] Gsschicht

D Habsburger hai bis 1496 acht Gricht im Prättigau kauft gha und anderi Gebiet in Graubünde hai au ihne ghört. Wäge däm het sich dr Bischof vo Chur mit de Habsburger verstritte und us däm rächtlige Händel isch dr Schwobechrieg gwachse. Im Friide vo Basel si d Prättigauer Bsitz vo de Habsburger binene bliibe, hai aber wiiterhi zum Zähgrichtbund ghört und si mit dr Schwiizer Eidgenosseschaft verbündet bliibe.

Im Spotmittelalter si alemannischi Walser ins Prättigau iigwanderet und d Bevölkerig, wo früehner rätoromanisch gsi isch, isch bis zum 17. Johrhundert vo de Zuegreiste germanisiert worde.

[ändere] Dialäkt

Di richtigä Prättigauer hend ä Diakät wa mä fascht nid verschtäid, wenn mä schi nit dra gwöhnt isch. Ä paar Bischpiil:

Hotsch = Schwein,
Schnuz-Nedli/ Schnuder-Blachä = Nastuch,
Immihung = Bienenhonig,
värmuätli = wahrscheinlich,
Graag = Krähe,
Fugs = Anschnitt beim Brot,
säb = dieses, das,
fära = letstes Jahr,
hüür = dises Jahr,
äsiä = manchmal,
Britt = Brett,
rees = grob,
färggä = bringen,
Gitzi = Geisslein, Zicklein,
Goorps = Rülps,
hindrschi = rückwerts,
abaus = weg, fort

[ändere] Ekschterni Syte

• D Artikel Prättigau im Historische Lexikon vun de Schwyz

De Artikel Prättigau uss de Kategory Geografy isch leider no zimlig churz! Wenn dr meh züe dem Thema weisch, no schrib s dezüe und entfern nochher d Markierig {{Stumpen|1}}. Wenn de no nie e Stumpe erwitert häsch, no findsch do Hilf dezüe.

de:Prättigau

en:Prättigau nl:Prättigau sv:Prättigau