Merenschwand

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Merischwand
Wappe vo Merischwand
Basisdate
Staat: Schwiiz
Kanton: Aargau (AG)
Bezirk: Muriw
BFS-Nr.: 4234i1f3f4
Poschtleitzahl: 5634
UN/LOCODE: CH MSD
Koordinate: 671077 / 23504647.2624928.377774390Koordinaten: 47° 15′ 45″ N, 8° 22′ 40″ O; CH1903: 671077 / 235046
Höchi: 390 m ü. M.
Flächi: 13.5 km²
Iiwohner: 3384 (31. Dezämber 2013)[1]
Website: www.merenschwand.ch
Merenschwand

Merenschwand

Charte
Charte vo Merischwand
w

Merischwand (usgschproche: ˈmeː.rɪ.ʃvɑnd[2]; offiziell: Merenschwand) ) isch en Iiwohnergmeind im Bezirk Muri im Schwiizer Kanton Aargau. D Gmeind ligt an de Rüüs an de Gränz zu de Kantön Zug und Züri.

Geographii[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Gmeind Merischwand bschtoht us merere Ortsteil. Näbem Dorf sälber sind des Rickebach, Unterrüti und Hagnau. De Gmeindsbann het e Flächi vo 1351 Hektare, dodervo sind 194 Hektare Wald und 152 Hektare sind überbaut. De höchschti Punkt vo de Gmeind isch uf 550mMeter ü. M., de tüüfschti uf 383 Meter. D Nochbargmeinde sind di Aargauer Gmeinde Arischtau, Mülau, Boiel und Muri, Gältel di Zürcher Gmeinde Ottebach und Obfälde und di Zuger Gmeind Hünebärg.

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Z Merischwand

Merischwand isch zum erschte Mol in ere Urkund us em Johr 1189 in de Form Meriswanden erwähnt worde. Zerscht sind d Grafe vo Homberg d Bsitzer vo Merischwand gsi, si hei im Johr 1293 de Ort aber an d Herre vo Hünebärg verchauft. D Bewohner vom Dorf, wi au d Nachbare vo Bänzischwil und Mülau, hei sich 1394 vo de Hünebärger loskauft und hei sich friiwillig de Schtadt Lozärn unterschtellt, wo si zwar nöd di gliiche Rächt hei gha, wi d Schtadtbürger, aber gliichwohl me wi d Untertane vo Lozärn. Ihri Untervögt und Richter hei si sälber dürfe wääle. Au nach de Eroberig vo de Freie Ämter durch d Eidgenosse reschpektiv vom Amt Meiebärg durch d Lozärner im 1415, het an de Situation nüd gändret. Schpöteschtens ab em 1426 isch s Gebiet vo Mülau, Bänzischwil und Merischwand zum Amt Merischwand zämegfasst gsi. Bsunders di hüfige Überschwemmige, wägem Hochwasser vo de Rüüs, hei Merischwand z schaffe gmacht. D Bewohner vom Amt Merischwand hei d Verpflichtig gha, d Schutzdämm in Ordning z bhalte. Mit de Ziiz hets au Probläm mit Lozärn gäh, will d Schtadt immer weniger s Gfühl het gha, sich an di alte Verträg müesse z halte. Im 1765i het sogar e Revolte gäh, wo aber schnell isch nidergschlage worde. Im März 1798 sind d Franzose in d Schwiiz iimarschiirt und hei di Helvetisch Republik usgruefe. Di drü Dörfer vom Amt Merischwand hei in dere Ziit zum Dischtirkt Hochdorf ghört. Im Oktober 1802 het sich s Amt Merischwand eigemächtig em Kanton Zug aagschlosse und im Februar 1803 het de Napoleon beschtimmt, dass s Amt em Kanton Aargau aagschlosse wird. S Amt het zerscht en eigeni Gmeind bildet, wo abwr nöd lang Bschtand gha het. Im 1810i isch Mülau selbschtändig worde, im 1813i Bänzischwil. Merischwand isch ei Gmeind blibe, het aber drü Ortsbürgerschafte gha: Merischwand, Unterrüti mit Hagnau und Rickebach und Schore-Keschtebärg. Im neue Kanton en Platz z finde isch für d Freiämtler nöd eifach gsi, bsunders au, wil si stark im Katholizismus verankeret si gsi, aber di Reformiirte us em ehemolige Bärner Aargau de noii Kanton dominiirt hei. Mit mehrer Petitione hei si e nidrigeri Stüürbelaschtig gforderet, wofür aber de grossi Rot keis Ghör het gha. De Johann Heinrich Fischer, Grossrot und Wirt vom Gaschthof Schwaane z Merischwand, het doderwäge im 1830i zum Freiämterschturm ufgruefe, wo im Dezember 1830 zum Schturz vo de Regiirig z Aarau gführt het. Gliichwol isch di noii Verfassig, wo usgschaffet worde-n-isch nöd so usecho, wi d Freiämtler sich des erhofft hei gha. Merischwand isch sogar, nach de Verabschiidig vo de Badner Artikel im 1835i, vom Kanton militärisch bsetzt worde. Innerhalb vo de Gmeind Merischwand het s Besträbe vo de Wiler Schore und Keschtebärg, vo Merischwand zu de Gmeind Mülau z wächsle, Lämpe gäh. Gliichwool isch Schore-Keschtebärg, nach eme Schtriit vo me wi 10 Johr, im 1879 zu de Gmeind Mülau gwächslet. Uf de 1. Jänner 2012 isch d Gmeind Bänzischwil uf Merischwand iigmeidet worde.

Persönlichkeite[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Literatur[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Dominik Sauerländer: Die Geschichte des Amtes Merenschwand. Wirtschafts- und Gesellschaftsgeschichte einer Luzerner Landvogtei von den Anfängen bis zum Jahre 1798. Baden-Verlag, Baden 1999, ISBN 978-3-85545-124-1.
  • Hugo Müller; Einwohner- und Ortsbürgergemeinde Merenschwand (Hrsg.): Geschichte der Gemeinde Merenschwand seit 1798. Merenschwand 1993.

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Allmänd (Commons): Merischwand – Sammlig vo witere Multimediadateie

Einzelnochwis[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Bevölkerungsbestand per Ende Dezember 2013, Statistisches Amt des Kantons Aargau
  2. Beat Zehnder: Die Gemeindenamen des Kantons Aargau. In: Historische Gesellschaft des Kantons Aargau (Hrsg.): Argovia. Band 100, Verlag Sauerländer, Aarau 1991, ISBN 3-7941-3122-3, S. 270–271.