Louisiade-Archipel

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Louisiade-Archipel
Satellitebild vum Louisiade-Archipel
Satellitebild vum Louisiade-Archipel
Gwässer Pazifik
Geographischi Lag 11° 0′ S, 153° 0′ O-11153Koordinaten: 11° 0′ S, 153° 0′ O
Louisiade-Archipel (Papua-Neuguinea)
Louisiade-Archipel
Zahl vo de Insle 90
Hauptinsle Misima
Gsamtflechi 1.600 km²
Iiwohner 17.000
Charte vum Louisiade-Archipel
Charte vum Louisiade-Archipel

Dr Louisiade-Archipel (Tok Pisin Luisiad Ailan) isch e Inselgruppe im Sidoschte vu Neiginea z Melanesie. Bolitisch ghert si zue dr Provinz Milne Bay z Papua-Neiginea. Si umfasst ca. 90 Insle un het e Gsamtflechi vu 1.600 km². Dr Hauptort isch Bwagaoia uf dr Insle Misima.

Geografi[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dr Archipel lyt an dr Gränz zwische Korallemeer un Salomonesee. Di greschte Insle si Vanatinai (au Tagula oder Sudest) mit ere Flechi vu 867 km², Rossel (au Yela) mit 260 km², Misima mit 260 km², Sideia mit 107 km², Basilaki mit 100 km² un Panaete (au Deboyne) mit 30 km².

Zum Lousiade-Archipel ghere die Insle un Inselgruppe:

  • Basilaki
  • Bonvouloir-Insle, z. B. East, Hastings, Strathord
  • Bramble Haven (Duperré-Insle), z. B. Awanagamwana, Duperre-Insle, Panapwa, Punawan, Siva
  • Calvados-Insle, z. B. Bagaman, Hemenahei, Kuwanak, Motorina, Panatinane, Panawina
  • Conflict-Insle, z. B. Auriora, Ginouri, Irai, Moniara, Panarakum, Panasesa, Panibari, Tubiniguam, Tupit
  • Deboyne-Insle, z. B. Panaeati, Panapompom, Brooker, Ware
  • Duchateau-Insle: Kukuluba, Pana Bobai Ana, Pana Rura Wara
  • Dumoulin-Insle, z. B. Ana Karu Karua, Baiiri
  • Engineer-Insle, z. B. Hummock Island Kwaraiwa, Naluwaluwali, Tubetube
  • Hardman-Insle
  • Jomard-Insle: Pana Rai Rai, Pana Waipona
  • Laseinie-Insle, z. B. Kagawan-Inselgruppe, Koyagaugau (Dawson)
  • Misima
  • Renard-Insle, z. B. Bagaium, Baiwa, Epoko, Kimuta, Niva Beno, Oreia, Pana Wadai, Pana Roran, Topuna
  • Rossel (Yela)
  • Sideia
  • Vanatinai (au Tagula oder Sudest)

Geologi[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Insle hän zum Dail e vulkanische, zum Dail e koralline Ursprung. Uf dr Insle Misima git s Goldvorchuu.

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Di erschte Europäer, wu d Insle vum Louisiade-Archipel entdeckt hän, sin dr Louis Vaez de Torres anne 1606 (Basilaki, Sudest), dr Louis Antoine de Bougainville anne 1768 (Rossel) un dr Joseph Bruny d’Entrecasteaux anne 1793 (Deboyne-Insle, Misima) gsii.

Bevelkerig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Uf dr Inselgruppe läbe rund 17.000 Mänsche. D Sproche, wu uf dr Insle vum Lousiade-Archipel gschwätzt wäre, sin in dr Hauptsach auschtronesischi Sproche, wu zue dr Gruppe „Papuan Tip“ ghere, wie z. B. Bwanabwana, Misima-Panaieti, Nimoa, Saliba, Sudest oder Tawala. Uf dr Rossel-Insle wird d Papua-Sproch Yele gschwätzt, wu zue dr Sprochfamilie „Yele-West New Britain“ (no andre Klassifikatione in dr Yele-Salomon-New Britain-Gruppe zue dr Oschtpapua-Sproche) ghert.

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]