Lihir-Inseln

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Lihir-Insle
Satellitebild vu dr Lihir-Insle
Satellitebild vu dr Lihir-Insle
Gwässer Pazifik
Archipel Bismarck-Archipel
Geographischi Lag 3° 0′ S, 152° 38′ O-3152.63333333333Koordinate: 3° 0′ S, 152° 38′ O
Lihir-Insle (Papua-Neuguinea)
Lihir-Insle
Zahl vo de Insle 5
Hauptinsle Niolam
Gsamtflechi dep1
Iiwohner 17.300 (2005)

D Lihir-Insle sin e Inselgruppe vu fimf Vulkaninseln, nerdli vu Neiirland im Bismarck-Archipel im Weschtpazifik. Bolitisch ghere si zue dr Provinz New Ireland z Papua-Neiginea. Fir d Insle git s au d Nämme Lir, Gardenijs, Gerrit Denys, Gerrit de Nijs, Garde Neys, Gerard de Nys, Isle du Bouchage oder Day.

Geografi[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Lihir-Insle sin Dail vu dr Tabar-Lihir-Tanga-Feni-Inselchette. Niolam (oder Aniolam) isch di grescht Insle vu dr Lihir-Insle. Si wird zmaischt Lihir gnännt. Näbeinsle vu Niolam/Lihir sin Mali (au San Antonio), Mahur (au San Francisco), Masahet (au Massait oder Sankt-Joseph-Insle) un Sanambiet.

Uf Niolam git s ais vu dr greschte Goldvorchuu vu dr Wält, wu geologisch dr porphyre Lagerstätte vu Bougainville un Ambitle (Feni-Insle) ähnlig isch. D Goldmine weird vu dr auschtralische Newcrest Mining Limited bedribe.

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dr erscht Europäer, wu zue dr Lihir-Insle chuu isch, isch dr niderländisch Seefahrer Abel Tasman im April 1643 gsii. Vu 1885 bis 1899 het d Inselgruppe zum sognännte „Dytsche Schutzbiet“ un vu 1899 bis 1914 zue dr Koloni Dytsch-Neiginea, Verwaltigsbezirk Neumecklenburg-Süd ghert. Anne 1914 sin d Insle vu auschtralische Druppe eroberet un noch em Erschte Wältchrieg as Mandat vum Velkerbund vu Auschtralie verwaltet wore. Syt 1975 sin si Dail vum unabhängige Staat Papua-Neiginea.

Bevelkerig[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Uf dr fimf Insle hän im Oktober 2005 rund 17.300 Mänsche gläbt, dervu 13.600 Lihirianer un rund 3.700 Yywanderer us andere Dail vu Papua-Neiginea.

D Yywohner vu dr Lihir-Insle schwätze Lihir, e auschtronesischi Sproch, wu fimf Numeri het: Singular, Dual, Trial, Paukal un Plural.

Sproche um Neiirland

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]