Laufen (Bezirk)

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Dialäkt: Baseldytsch
Bezirk Laufe

Dr Bezirk Laufe ("Laufetal") isch e Verwaltigseinheit im Kanton Basel-Landschaft (Baselbiet) mit em Hauptort Laufe. Dr Bezirk zellt 18'396 Yywooner (Ändi 2006).

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Vo de Raurachische Republik bis zum Wiener Kongräss[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Ursprünglig ischs Laufedaal wie au's Baselbieter Birseck und grossi Teil vom hüttige Kanton Jura Teil vom Fürstbistum Basel gsi. Wäred de Französische Revolution vom Jaar 1792 isch s Laufetal während 87 Dääg Teil vo de sogenannte Raurakische Republik gsii. Die isch aber vo 1793 bis 1813 ins französische Departement Mont-Terrible integriert worde. 1813 isch s Departement Mont-Terrible uufglöst wordä und zum gröschte Teil a d'Schwyz gfalle. Am Wiener Kongräss 1815 ischs ehemoolige Fürstbistum Basel uff d Ständ Basel (hütte Basel-Land) und Bärn uffdeilt worde. Dodrby het me d Gränze bi Aesch zoge und alles was weschtlig drvo gsi isch (u.a. s Laufetal) em Kanton Bärn zuegschlage. Me nimmt hütte a, dass s Laufetal irrtümlich zem Kanton Bärn cho isch. Es wird agnoo, dass me die dütschsprochige Gebiet hett welle Basel zueschloo und die französischsproochige zue Bärn. Möglicherwys het dr Unterhändler Baron d’Andlau us Arlise nid gwüsst, dass sini Untertane im Laufetal dütsch schwätze.

D Gryndig vom Kanton Jura[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Wo 1979 dr Kanton Jura entstande isch, isch dr Bezirk Laufe e Exklave vom Kanton Bärn worde. Im Vorfäld vo dr Schaffig vom Kanton Jura hette d Laufetaler zem Kanton Jura drzuegheere kenne, wenn sie hette welle. Do aber im Kanton Jura franzeesisch gschnuurt wird und im Laufetal dytsch, hett me sich scho 1975 für e - provisorische - Verbliib bim Kanton Bärn entschiide. Als Gränzgmeind zwüschen Bezirk Laufe und em Bezirk Dälsbrg het sich Roggeburg (Bezirk Dälsbrg) em Bezirk Laufe agschlosse (dr Nochbergmeind Ederswiler isch dr Übertritt nid erlaubt worde).

D Suech nochemene geignete Kanton[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Vo 1975 bis 1994 isch heftig drumm gstritte worde im Bezirk, ob me bi Bärn blibt oder Aschluss amene andere Kanton suecht. Ändi 70er Joor hett me gluegt, zu wellem Kanton me wott goo, falls me wäggsle wurd. Zur Debatte gstande sin hauptsächlig s Baselbiet und Soledurn, will me zue dene beide Kanteen e gmeinsami Gränze gha hett. Au prieft worde sin dr Kanton Basel-Stadt und dr Aargau. Die beide hän aber nur Ussesyyterschongse gha, will s Laufetal denn immer no e Exklave gsi wäri. Basel-Stadt hett aber zimlig Interässi gha, will si so eifach zu viel Land cho wäre, wo sii als Stadtkanton guet hette kennte bruuche. Das hän d Baselbieter aber gar nid luschtig gfunde. 1980 denn hän d Laufetaler noch meerere Volksabstimmige entschiide, ass si, falls sie wäggsle wurde, zem Baselbiet wäggsle wänn. Druffabe hett me mit em Baaselbiet verhandlet und - vorbehältlig de neetige Volksabstimmige im Laufetal, em Baselbiet und - will e Kantonswächsel alli Schwiizer agoot - au ir ganze Schwiiz - griens Licht vo de Baselbieter Regierig bikoo.

Dr Kampf Bärn gege Baselland[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Aber drno isch dr Kampf erscht so richtig losgange. Quer durchs Laufetal, durch die einzelne Deerfer, Ortsverein, Beheerde und Familie isch en tiefe Grabe gange vo de Pro-Bärner und de Pro-Baselbieter. Es hett vil beeses Bluet geh. Am 11.September 1983 hän sich d Laufetaler binere Stimmbeteiligung vo 93% mit 4675 Nei zue 3575 Jo gege en Aschluss ans Baselbiet entschiide. Do hett me gmeint, jetzt sigis ume. Aber drno hett me glii usegfunde, ass d Regierig vom Kanton Bärn haimlig em Abstimmigskomittee vo de Pro-Bärner e huffe Gäld zuegsteckt hett. Meereri Laufetaler hän druffabe bim Schwiizerische Bundesgricht, em heegschte Gricht vom Land, Stimmrächtsbeschwärde erhobe. S Bundesgricht hett denn entschiide, dass die finanziell Beyflussig vom Kanton Bärn unzuelässig gsi isch. Es hett aagordnet, dass me d Abstimmig widerhole miess.

Und so isch s gliiche Theater, dr gliich Kampf, vo vorne losgange. Am 12.November 1989 isch d Abstimmig wiiderholt worde. Do hän denn knapp d Pro-Baselbieter mit 4650 zue 4343 Stimme gunne. Druffabe hän d Pro-Bärner vorem Bundesgricht prozessiert, aber verlore. Noch enere ebefalls heiss diskutierte Abstimmig im Baselbiet 1991, ob me dr Bezirk Laufe yberhaupt wott - und d Baselbieter hän dytlig welle - und em dyttlige Joo vom ganze Schwiizervolk 1993 isch dr Bezirk Laufe am 1. Januar 1994 zum Baselbiet gwäggslet.

Die tiefe Gräbe in dr Bevölkerig (Pro-Bärn bzw. Pro-Baselbiet) sin nume langsam zuegwaggse. Ständigi Konsequänze het dr Kantonswächsel vom Laufetal für die dütschjurassischi Gmeind Ederswiler gha, är het ihri Chance uff e Wäggsel zrugg in e dütschsprochige Kanton uf e Minimum reduziert.

Politischi Gemeinde[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Raiefolg vo de Gmainde richtet sich noch dr hochdytsche Schryybwyys.

Wappe Name vor Gmeind Yywooner
(Dez. 2005)
Flechi
in km²
BFS-Nr
Blauen Blaue 680 7.13 2781
Brislach Brislech 1483 9.39 2782
Burg im Leimental Burg 248 2.83 2783
Dittingen Dittige 694 6.75 2784
Duggingen Duggige 1270 5.86 2785
Grellingen Grällige 1719 3.31 2786
Laufen Laufe 5224 11.37 2787
Liesberg Liäschbrg 1173 12.49 2788
Nenzlingen Änzlige 405 3.66 2789
Roggenburg Roggeburg 262 6.65 2790
Röschenz Röschenz 1731 10.07 2791
Wahlen Wahle 1323 5.42 2792
Zwingen Zwinge 2064 4.62 2793
Total (13) 18'276 89.55 1302

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Allmänd (Commons): Bezirk Laufe – Sammlig vo witere Multimediadateie