Land Brandenburg

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Land Brandeburg
Kraj Bramborska
#Wappen und Flagge
Karte Berlin Bremen Bremen Hamburg Niedersachsen Bayern Saarland Schleswig-Holstein Schleswig-Holstein Land Brandenburg Sachsen Thüringen Sachsen-Anhalt Mecklenburg-Vorpommern Baden-Württemberg Hessen Nordrhein-Westfalen Rheinland-Pfalz
Iber des Bild

Märkischer Adler

Schbrooch Dytsch, Nydersorbisch, Niiderdütsch[1]
Landeshauptstadt Potsdam
Flechi 29.478,61 km²
Iiwohnerzahl 2.536.500 (30. November 2007)
Bevölkerigsdichti 86 Iiwohner pro km²
Arbetslosequote 13,2 % (Mai 2008)
Schulde 19,0 Mrd. €
ISO 3166-2 DE-BR
Kontakt:
Offizielli Websiite: www.brandenburg.de
Politik:
Ministerpräsident: Matthias Platzeck (SPD)
(sit 27. Juni 2002)
Regierendi Parteie: Koalition uss SPD und CDU
Sitzverteilig im Landtag: SPD 33
Die Linki 29
CDU 20
DVU 6
Letsti Wahl: 19. September 2004
Neggsti Wahl: Herbst 2009
Parlamentarischi Vertretig:
Stimme im Bundesroot: 4

S Land Brandeburg (nydersorbisch Kraj Bramborska, Plattdütsch Bramborg/Brannenborg) isch eins vo de 16 dütsche Bundesländer. Hauptstadt isch Potsdam.

Geografy[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Brandeburg ligt im Nordoste vo Dytschland rund ums Bundesland Berlin umme. S Land grenzt im Süde an Sachse, im Norde an Meckleburg-Vorpommre, im Weste an Sachse-Ahalt und im Oste an Pole. Usserdem git s e kurzes Stück Gränze zu Nydersachse. Bin re maximale Nord-Süd-Úßdèenig vo 291 und re maximale Ost-West-Usdehnig vo 244 hät s Land e Gsamtflächi vo 29.476 km². E churzes Stück vo Brandeburg ligt an de Elbe.

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Noch em misslungene Versüech vom Karl em Große hät de Heinrich I. 928 bis 929 d Brennaburg erobert. Die erschti urkundligi Erwähnig vo Brandeburg chunnt uss em Johr 937. Gege Änd vom 10. Johrhundert hän s d Slawe zruckerobert, s isch aber under em Albrecht em Bär widder züe Dütschland cho. Er hät sich spöter au als Markgraf vo Brandeburg bezeichnet.
In de Mark Brandeburg sin ball Städt (z.B. Berlin 1237) gründet worre. Ball isch es s gröschte Fürschtetum vo Dütschland gsi.

Brandeburg hät im Drißigjöhrige Krieg schwere Schade gnoh. Under em Friedrich Wilhelm isch Brandeburg vo Sydler uss ganz Europa besydelt worre. Si hän bim Uffbau und de Entwicklig ghulfe und vyli Rächt kriegt.

Wyl de Friedrich III. (spöter I.) Preuße gründet hät, isch Brandeburg under preußischi Herrschaft cho. Under em Nochfolger vom Friedrich I. isch Preuße züe-n-re bedütende politische Macht worre. Brandeburg und Berlin sin politischi Zentre gsi.

Noch Zerstörige im Zweite Wältchrieg hät Brandeburg e Fümftel vo sinem Territorium an Pole abträtte mieße. S isch sällemols under sowietischer Bsetzig gsi. In de DDR isch es in drei Bezirch ydeilt worre.

Noch de dütsche Widdervereinigung vo 1990 isch Brandeburg züe me Land mit Potsdam als Hauptstadt worre. D Verfassig hät mer 1992 ygfiehrt.[2]

Wirtschaft[ändere | Quälltäxt bearbeite]

S Zentrum vo de Brandeburger Industry isch an de A10 rund um Berlin und an gsicherte industriälle Chern. Z Ysehüttestadt an de Oder, z Hennigsdorf und z Brandeburg an de Havel hät s Stahlwerch. Südlig vo Berlin befinde sich vyli Logistikfirme und e Mercedes-Benz-Autowerk, e VW-Ersatzdeilwerk und d Firma MTU Aero Engines.

Im Nordoste vo Brandeburg isch d Erdölindustry e wichtigi Branche. Frankfurt an de Oder will sich als Solarstadt profiliere. Im Süde vom Land hät s mehreri Brunkohlegrüebe.

Witer vo Berlin eweg überwyge d Ernährigsindustry und d Landwirtschaft. Wyl in de letschte Johr meh Touriste uff Brandeburg cho sin, wird au sälli Branche besser gnutzt.

In de Region Potsdam hät s wäge de vyle Forschigsindustry e Schwerpunkt für d Forschig. Potsdam isch eine vo de wichtigste Biotechnologystandort vo Europa. 50,2 Prozänt vom Gen-Mais wird z Brandeburg abaut.

Lut re Studie hät Brandeburg folgendi Stärke:

  • gringi Hebesätz vo de Gwerbestür
  • e hoche Adeil an Undernehmigsgründige
  • e hochi Investitionsquote vo de Hushalt
  • gringere Züewachs an Schulde
  • d Usgabe für Wüsseschaft sin erhöht worde

Zu de schwäche zällt Folgendes:

  • gringeri Arbetsproduktivität
  • hochi Arbetlosigkeit[3]
  • wenig Usbildigsplätz
  • Rolle vo de Bürokraty[4]

Kultur[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Wyl Brandeburg lang de historisch Kern vo Preuße gsi isch, isch es hütt e Aziehigspunkt für Züewanderer. Wäge de Toleranzpolitik isch au de kulturell Yfluss vo de Ywanderer (z.B. Hugenotte) z seh. S sin uss verschydene Zite Schlösser, Burge und Chirche erhalte blybe wie z.B:

  • s Schloss Sanssouci
  • s Schloss Boitzeburg
  • s Schloss Neuhardenberg
  • s Schloss Rheinsberg
  • s Schloss Meseberg

Züe de Arbetsgmeinschaft "Städte mit historischen Stadtkernen", wo historischi Bauwerk erhalte wän, ghöre zur Zit 31 Städt. Ältsti Städt sin wohl Brandeburg an de Havel, Potsdam, Beelitz/Belzig und Jüterbog (alli zwüsche 948 und 1007 zum erschte Mol erwähnt).[5]

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Quelle/Füeßnote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. noch de Europäische Charta vo de Regional- oder Minderheitensproche
  2. www.brandenburg.de
  3. De Adeil vo de Arbetslose variiert innerhalb vom Land stark.
  4. de/Brandeburg#Wirtschaft (Quelle vom ganze Abschnitt "Wirtschaft")
  5. de/Brandeburg#Kulturgschicht