Lüttich

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech

Vorlage:Infobox Ort/Wartung/ISO

Lüttich
Lüttich (Belgien)
Lüttich
Lüttich
Symbol
Wappe
Wappe
Flagge
Flagge
Basisdate
Staat Belgien
Region Wallonie
Provinz Lüttich
Flechi 6.939 km²
ISO 3166-2 BE-WLG
Politik
Bürgermeister Willy Demeyer (PS)
Bild

50.64255.57Koordinaten: 50° 39′ N, 5° 34′ O Lüttich (franzesisch Liège, bis 1949 Liége, wallonisch Lîdje, niderländisch Luik) isch s kulturäll Zäntrum vu dr Wallonische Region z Belgie, Hauptstadt vu dr glychnamige Brovinz un vum Bischtum Lüttich. Die Stadt mit 194.054 Yywohner (2009) lyt am Zämmefluss vu Ourthe un Maas in dr Nechi vu dr Stedt Maastricht in dr Niderlande un Aachen z Dytschland. S Lütticher Becki zellt mitsamt Vorstedt rund 600.000 Yywohner. S Bevelkerigswachstum vu dr Stadt entspricht mit 0,5 % pro Johr uugfehr em belgische Durschnitt (0,6 %).

Z Lüttich git s näb ere Universitet (Université de Liège) verschideni anderi Hochschuele, ne katholische Bischofssitz, e Theater, e Oper (Opéra royal de Wallonie) un andri kulturälli Yyrichtige.

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dr Name in dr Zyt vu dr Remer isch „Leodicum“ bzw. „Vicus Leodicus“ gsii. Anne 717 isch d Stadt Bischofssitz wore un isch derno im Mittelalter e wichtig bolitisch un kulturäll Zäntrum gsii. Am Änd vum Mittelalter het s zum Territorium vum Firschtbischtum Lüttich ghert.

Di regierede Firschtbischef vu Lüttich sin zmaischt us em Adel vum Hailige Remische Rych chuu. Machtzäntrum vum Firschtbischtum isch s Domkapitel gsii, ais vu dr greschte z Mitteleuropa, wu au vu Adlige vum Rach beherrscht woren isch. Dr Albrecht II. vu Cuyk het dr Burger vu dr Stadt anne 1196/1198 erschti Privilegie gwehrt. E stedtischi Autonomi het wie in andre gaischtlige Territorie nume wenig chenne entstoh.

Anne 1789 isch s, zum Dail in Verbindig mit dr Franzesische Revolution, zue dr sognännte Lütticher Revolution chuu. Si het sich gege dr absolutistisch Firschtbischof Konstantin-Franz vu Hoensbroeck grichtet un isch aafangs 1791 vu Druppe im Ufdrag vum Hailgei remische Rych nidergschlaa wore. In dr Franzesische Revolution isch d Kathedrale, wu em Hailige Lambertus, em erschte Bischof vu Lüttich, gweiht isch, blinderet un niderbrännt wore.

Vu 1888 bis 1892 isch Lüttich zuen ere Feschtig uusböue wore. Im Erschte Wältchrieg un au im Zweete Wältchrieg isch Lüttich zimli umkämpft gsii.

Wirtschaft[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Lüttich isch aini vu dr Wagle vu dr kontinäntaleuropäische Chohle- un Stahlinduschtri. Scho anne 1720 het di erscht Dampfmaschin uf em europäische Feschtland in ere Chohlemine bi Lüttich ihre Bedrib ufgnuu[1] Vu do uus het sich d Induschtrialisierig iber dr gsamte Kontinänt uusbraitet. D Folg sin starki Immigrationsstrem us Flandern, Italie un Nordafrika gsii, was sich bis hite in dr Bevelkerigsstruktur vu dr Stadt zaigt. In dr Nechi vu Lüttich het zem Byschpel s Stahlunternämme Cockerill-Sambre syy Stammsitz ghaa.

Mit em Zämmebruch vum Chohlebärgböu im Lütticher Becki un Stahlkrise dernoo isch d Region in großi finanziälli Schwirigkaite grote, d Abetslosigkait isch stark aagstiige. D Blän zum Böu vun ere U-Bahn in dr 1970er Johr hän wäge däm mieße ufgee wäre.

Syt em 16. Johrhundert wäre z Lüttich Waffen produziert, bis zum hitige Dag im Unternämme Fabrique Nationale d'Armes de Guerre. Zu dr zahlryche wytere Induschtribedrib z Lüttich ghert au d Großbröuerei Piedboeuf, wu Dail vu dr Bröuerei-Gruppe InBev isch un wu unter andrem s Bier mit em Markename Jupiler bröue wird.

Sport[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Lüttich isch bekannt fir s Aidagesradränne Lüttich–Bastogne–Lüttich. S isch s eltscht unter dr Klassiker vum Radpsort un zelllt zu dr Fimf Monumänt.

Zum Aaluege[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Bahnhof Lüttich-Guillemins
  • Chilche Saint-Barthélemy: romanisch
  • Chilche Saint-Denis: romanisch
  • Kathedrale Saint-Paul: gotisch, mit eme aagliderete Museum vum Chilcheschatz
  • Chilche Saint-Martin: gotisch
  • S firschtbischeflig Palais: hite Provinzialpalascht un Gricht
  • Rothuus: 1714–1718 im Stil vum Barock
  • Rothausblatz
  • Place Saint-Lambert
  • Museumskomplex Grand Curtius (17. Jh.)
  • Universitet
  • S Aquarium
  • Verchehrsmuseum
  • Marché de la Batte

Literatur[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • „Belgien“, Verlag Karl Baedeker Ostfildern, 3. Auflage 1998, ISBN 3-87504-417-7, S. 285-297

Fueßnote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Europäische Route der Industriekultur: Industriegeschichte Belgiens

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Allmänd (Commons): Lüttich – Sammlig vo witere Multimediadateie

Wikisource Lüttich im dütschsprochige Wikisource