Joachim von Watt

Vadian

Kupferstich mit em Vadian druff

De Joachim Vadian oder Vadianus, hüt bekannt als Vadian isch eigentlich als Joachim von Watt uf d Wält cho: (* 29. November 1484 z Sangalle; † 6. April 1551 z Sangalle) isch en Schwizer Humanist, Mediziner, Glehrte, Bürgermeister und Reformator i de Stadt Sangalle gsi.

Biografii

De Vadian isch als Sohn vom Kaufma und Rotsherr von Watt i de damalige Rychsstadt Sangalle ufgwachse. Er hät d Latinschuel bsuecht und isch 1502 uf Wien a d Universität go Literatur, Geografii, Naturwüsseschafte und alti Sproche studiere. Scho als Student hät mene als Vadianus kännt. 1517 hät er e Medizinstudium als Dokder abgschlosse. Er hät sälber Vorläsige geh und isch zwei Johr Rektor vo de Universität z Wien gsi.

1518 hät er Wien wider verloh und isch zrugg uf Sangalle, woner 1521 Mitglied vom chline Rot worde isch. Er isch ab 1526 bis zu sim Tod im Drüjohresrütmus Bürgermeister vo de Gallusstadt gsi. E paar mol hät er au als Gsandte a de Tagsatzig teilgno.

Vadian-Dänkmol, gschaffe 1904 vom Bildhauer Richard Kissling

Als Humanist hät er natürli Kontakt gha mit em Zürcher Reformator Huldrych Zwingli. De Vadian hät da Gedankeguet i sis Schaffe z Sangalle iiprocht und isch bald uf Chriegsfuess mit em Chloster Sangalle gstande. Es isch em Vadian zwor glunge, s Chloster ufzlöse, aber nu för a paar Johr. D Stadt hät de neu (reformiert) Globe dor de Vadian aagnoh, d Gebiet wo zum Chloster ghört händ sind katholisch blibe oder händ vom neue Abt d Freiheit öbercho, zum wähle, bi welem Globe si wend mitmache.

Werk

De Vadian hät vil Büecher gschribe, e paar sind veröffentlicht worde, anderi sind als Manuskript erhalte blibe. Sini Privatbibliothek vo 450 Bänd isch 1551 gemäss sim Testamänt a d Stadt Sangalle öberi gange. Hüt werd si zämme mit em schriftliche Nochlass vom Vadian i de Kantonsbibliothek ufbewahrt.

Lueg au

 Allmänd (Commons): Joachim von Watt – Sammlig vo witere Multimediadateie

• Artikel Vadian, Joachim im Historische Lexikon vo dr Schwiiz
• Armin Kohnle: Vadian, Joachim. In: Theologische Realenzyklopädie (TRE). Band 34, de Gruyter, Berlin/New York 2002, ISBN 3-11-017388-3, S. 489–492.