Illkirch-Grafenstaden

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech


Frankrich
Wappe vun dr Region
Ìllkìrich-Gràffestàde
Illkirch-Graffenstaden
Wappe Kart
Wappe vo Illkirch-Graffenstaden
Illkirch-Graffenstaden
Lag vo Illkirch-Graffenstaden in Frankrich
Dialekt: Alemannisch
Hauptvariante Elsassisch
Regionalvariante Unterelsassisch
Basisdate
Stààt Frànkrich
Region Elsàss
Département Unterelsàss
Arrondissement Stroßburi-Lànd
Kanton Kànton Ìllkìrich-Gràffestàde
Kommünàlverbànd Communauté Urbaine de Strasbourg
Geographischi Lag: 48° 31′ 32″ N 07° 42′ 55″ O
Heh 140 m
(139 m–146 m)
Inwohner 26.467 (1. Jänner 2011) [1]
Flech 22,21 km²
Boschtleitzàhl 67400
INSEE-Code 67218
Internetuftritt:
Maire (Bürgemeischter):
lfd. Amtszitt
Jacques Bigot
2014-2020
St Symphorien Kìrch vu Íllkírich-Gràffestàde
Dialäkt: Elsassisch

Ìllkìrich-Gràffestàde ìsch a Stàdt ìm Elsàss. 's ìsch d sechstgreeschta Stàdt vum Elsàss un d viartgreeschta Stàdt vum Unterelsàss.

Uf Frànzeesch ìsch si Nàma Illkirch-Graffenstaden, uf Hochditsch ìsch's Illkirch-Grafenstaden (numma mìt eim " f ").

Vor 1790 sìn Ìllkìrich un Gràffestàde zwei verschìedena Därfer gsìì. Üs ekonomischa Grìnda han sa sìch zammagmàcht.

Geogràphie[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Tràm Plàkàt

Ìllkìrich-Gràffestàde lìegt ìm Süda vu Stroßburri, àm Oschta entlàng vu dr Ìll. As gheert ìn dr "Communauté Urbaine de Strasbourg".

Dr Kànàl zwìscha Rhii un Rhône làuift vu Norda bis Süda durch d Stàdt.

D Linia A un E vum stroßburger Tràm verbìnda Ìllkìrich-Gràffestàde mìt Stroßburri.

Gschìcht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Kàpitulàtionsurkunde vu Ìllkìrich, Teil 1
Kàpitulàtionsurkunde vu Ìllkìrich, Teil 2

Dia Ortschàft ìsch grìndet worra wahren dr frànkischa Perioda, ma weiß nìt gnàui wenn.

Ìllkìrich hàt durch d Johra scho mehrera àndra Nama ghàà : Ellofanum (720), Illechilechen (826), Illenkirche (845), Illekiriche (920), Illachirecha (1163), Illenkirchen (1172) un jetzt Íllkírich. Dr Nàma kummt vun'ra ehmàliga Kìrch bàuia àn dr Ìll. Friahier sìn in'ma Teil vu dr Stàdt Wìnzer gsìì ; as gìt hìtta noch a "Rue des Vignes" (Wìnzertstroß).

S Dorf Gràfestàda ìsch s erschta Mol erwähnt worra ànna 1284 : "Gravestaden vor dem Hatte".[1].

Ànna 1273 ìsch Rudolf vu Hàbsburg Keenig vu da Romaner worra. Do hàt er drìngend militära Hìlf brüücht vu sina Àlliarta, gegem Keenig Ottokar II vu Beehma, wo'na nìt àls Kaiser hàt wälla erkenna. Fer sa vu dara Hìlf belohna, hàt'r ànna 1284 mehrera Stroßburger Ritter gmàcht. Dr Bernhard vu Müllenheim hàt dr Fort vu Gràfestàda bikumma un àui s Racht fer ìn da Reisenda Stiira verlànga.

Ma erfàhrt vu Ìllkìrich durch d "Kàpitulàtionsurkunda vu Ìllkìrich". Ànna 1681 hàt dr Hàns Georg vu Zedlitz, wo àn dara Zit Stettmeischter vu Stroßburg gsìì ìsch, vu'ma Ìwerfàll vu da Frànzoosa Àngscht ghàà. Ar hàt prowiart, Hìlf z bikumma vu Soldàta vu Stroßburri, wo salamols a frèia kaiserliga Stàdt gsìì ìsch. Àwer 's ìsch ìhm nìt ghulfa worra, un dr Hàns Georg vu Zedlitz hàt kàpituliart, denn ar hàt nìt wälla greeßera Schàda z verursàcha. Àm 30. Septamber 1681 hàt'r dr Kàpitulàtionsurkunda vu Ìllkìrich unterschrìewa.

Gràffestàde ìsch a Dorf nawa Ìllkìrich gsìì. Zwischa 1790 et 1794 sìn dia zwei Gmeinda zamma gànga. Dàdo weiß ma fàscht nìmm wo d Granza zwìscha d beida ehmàliga Därfer gsìì ìsch.

Wìrtschàft[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Vu 1872 bis 1918 ìsch d EMBG (Elsässische Maschinenbau-Gesellschaft Grafenstaden)[2] a ditscha Unternama vu dr Schwarìnduschtrie gsìì. 's ìsch kumma vu dr Vereinigung vu da "Elsässische Maschinenbaugesellschaft Andreas Köchlin & Cie." z Milhüsa un vu da "Maschinenwerkstätte Rollé & Schwillgué" z Stroßburri-Grafestàda.

Nohnem Erschta Waltkriag ìsch d SACM (Société Alsacienne de Constructions Mécaniques) s greeschta Unternama gsìì vu Ìllkìrich-Gràffestàde. Sa hàt Motor un Zug-Lokomitiv hargstellt.

Dernoh, ìn dr zweita Hälfta vum XX. Johrhundert, hàt d Schwarìnduschtrie àbgnumma. Àm Plàtz hàt sìch Tertiärsektor gewìdmet. Dàdo gìt's z Ìllkìrich-Gràffestàde a beriahmter Technopole, mìt Schüela, un Firma speziàliziart ìn Biotechnologie oder Ìnformatik zum Beispiel.

Sahnswìrdigkeita[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  • Dr Kriagerdankmol vu da Ìllkìricher wo àm Kriag gfàlla sìn, uffem Plàtz vum Général de Gaulle.
  • Dr Uhrich Fort gìt's zitter d Besetzung vu 1871-1918 (àlso vu dr Ditsch-Frànzeescha Kriag vu 1870 bis àm And vum Erschta Waltkriag.
  • Bunker un àndra wehrbàuiwerka, àm Kànàl Rhône-Rhii entlàng, gìt's zitter d ditscha Besetzung vu 1940-1944 (Zweita Waltkriag).
  • Ìm Baggersee kàt ma bàda. 's ìsch a ehmàliga Kìesgrüewa, wo jetzt flott ànlàgert worra ìsch àls Bàdort.
  • D Illiade ìsch a kultureller Zentrum z Ìllkìrich, wo ma Theàterstìcker, Konzarta, Konferanz, Üstellunga... kàt ge lüega. Dr Nàma Illiade ìsch a Wortspìel mìt "Ill" (dr Fluß, uf frànzeesch üsgsprocha) un "Iliade" (vum Homère).

Bevelkerungsentwicklung[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Johr 1962 1968 1975 1982 1990 1999 2006
Inwohner 9.607 11.648 16.330 19.857 22.307 23.814 26.368

Dialekt[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dr elsassisch Dialekt vu Ìllkìrich-Gràffestàde ghert zem Owerrhinàlemànnisch.

Beriahmta Ìllkìricher[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Wìssaschàftler un Ìnduschtrieller
  • Jean-Baptiste Schwilgué, Grìnder vu dr Fàwrìk vu Gràfestàda
  • Frédéric Rollé, Grìnder vu dr Fàwrìk vu Gràfestàda
Politiker
  • François Joseph de Klinglin, Keenigsverleiher
Sportler
  • Gérard Grave, ìnternàtionàler Hàndbàller
  • Mehdi Baala, olympischer Àthlete
  • Martin Djetou , ehmàliger frànzeescher ìnternàtionàler Füeßbàller (*15. Dezamber 1974 z Abidjan)


Referanz[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. (fr) www.mairie-illkirch-graffenstaden.fr - Histoire
  2. Elsässische Maschinenbau-Gesellschaft Grafenstaden uf dr ditscha Wikipedia

Externa Links[ändere | Quälltäxt bearbeite]