Stimmhafter uvularer Frikativ
Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
(Witergleitet vun IPA ʁ)
| Stimmhafter uvularer Frikativ | ||
|---|---|---|
| IPA-Nummere | 143 | |
| IPA-Zeiche | ʁ | |
| IPA-Bildli |  |
|
| Teuthonista | ||
| X-SAMPA | R | |
| Kirshenbaum | g" | |
 Hörbiispiil?/i |
||
De stimmhaft uvular Frikativ isch en Konsonant vo dr menschliche Sprooch. Im Alemannische un andre europäische Sprooche isch es ei Variante vum Zäpfli-r. S Zeiche defür im Internationale Phonetische Alphabet isch ʁ. Im Alemannische wird de Luut vilmool als Approximant statt als Frikativ ussgsproche. Im IPA gits für de uvulare Approximant zwar kei eignes Zeiche, wenn e Unterscheidig wichtig isch, wird de Approximant aber mit ʁ̞ transkribiert.
In mangi Transkriptione vum Alemannische wird des Zeiche usserdäm für de uvulare Lenis-Frikativ bruucht [1].
Artikulation [ändere]
- Es isch en Frikativ; es wird e Engi im Mund bildet, wo de Luftstrom duredruggt wird.
- De Artikulationsort isch uvular; de hinteri Zungerugge bildet mit em Gaumezäpfli e Engi. Wenn de Luut als Approximant ussgsproche wird, no nööcheret sich de Zungerugge em Gaumezäplfi numme aa, bildet aber kei Engi.
- D Phonation isch stimmhaft; d Stimmbänder vibriere bi dr Artikulation.
- Es isch en Oraler Konsonant; d Luft entwycht durch de Mund.
Verbreitig [ändere]
| Sprooch | Wort | IPA | Bedütig | Bemerkig | |
|---|---|---|---|---|---|
| Alemannisch | rot | [ʁot] | in denne Dialäkt wo e Zäpfli-r hen; in freier Variation mit [ʀ] un [r]. Isch vilmool au e Uvularer Approximant [2]. | ||
| Französisch | rue | [ʁy] | 'Strooss' | wird r-grasseyant gnännt. In freier Variation mit [ʀ] un em Zungespite-r [r]. | |
| Dütsch[3] | Rübe | [ˈʁyːbə] | 'Riebli' | In freier Variation mit [ʀ] un em Zungespite-r [r]. | |
| Änglisch | traditioneller Dialäkt vo Northumbria[4] | right | [ʁit] | 'richtig' | als Northumbrian burr bekannt. |
| Adygeisch | гъызын | [ʁəzən] | 'hüüle' | ||
| Aleutisch | Atka Dialäkt | chamĝul | [tʃɑmʁul] | 'wasche' | |
| Armenisch | քաղաքավար | [kʰaʁakʰaˈvaɹ] | 'höflich' | ||
| Awarisch | тIагъур | [tʼaˈʁur] | 'Chäppli' | ||
| Chilcotin | [ʁəlkɪʃ] | 'er läuft' | |||
| Niiderländisch | südlichi Dialäkt | rond | [ʁɔnt] | 'rund' | |
| Hebräisch | ירוק | [jaˈʁok] | 'grüen' | cha au [ʀ] sy. | |
| Inuktitut | öschtlichi Dialäkt | marruuk | [mɑʁʁuuk] | 'zwei' | |
| Kabardinisch | гъэ | [ʁɑ] | 'lasse' | ||
| Kabylisch | bbeγ | [bːəʁ] | 'tauche' | ||
| Kasachisch | саған | [sɑˈʁɑn] | 'du (sing. Dativ)' | ||
| Kirgisisch | жамгыр | [dʒɑmˈʁɯr] | 'Räge' | ||
| Lakota | aǧúyapi | [aʁʊjapɪ] | 'Brot' | ||
| Limburgisch | Maastrich Dialäkt | roond | [ʁoːnt] | 'rund' | |
| Norwegisch | weschtlichi Dialäkt | rar | [ʁɑːʁ] | 'seltsam' | |
| Portugiesisch | europäisch[5] | carro | [ˈkaʁu] | 'Auto' | |
| Jakutisch | тоҕус | [toʁus] | 'nüün' | ||
| Tatarisch | kyrillisch: яңгыр, latiinisch: yañğır | [jɒŋˈʁɯr] | 'Räge' | ||
| Tsesisch | агъи | [ˈʔaʁi] | 'Vogel' | ||
| Ubychisch | [ʁa] | 'syns/ihrs/sym' | |||
| Usbekisch | kyrillisch: ёмғир, latiinisch: yomg´ir | [jɒmˈʁɨr] | 'Räge' | ||
| Jiddisch | רעגן | [ˈʁɛɡŋ] | 'Räge' | ||
| Zhuang | roek | [ʁɔ̌k] | 'sechs' | ||
Fuessnote [ändere]
- ↑ Fleischer, Jürg un Schmid, Stephan. (2006). Illustrations of the IPA: Zurich German. Journal of the International Phonetic Association, 36/2
- ↑ Fleischer, Jürg un Schmid, Stephan. (2006). Illustrations of the IPA: Zurich German. Journal of the International Phonetic Association, 36/2
- ↑ Hall, Tracy Alan (1993), "The phonology of German /ʀ/", Phonology 10 (1): 83–105
- ↑ Trudgill, Peter. 1990. The Dialects of England. Basil Blackwell: Cambridge, Massachusetts.
- ↑ Cruz-Ferreira (1995:92)
| Konsonante | Lueg au: IPA, Vokale | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Bi de Spalte wo grau sin, goot mer devo uss, dass si nit artikuliert werde chönne; wysi Spalte hen kei offiziels IPA-Zeiche un/oder sin uss keinere Sprooch bekannt. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
