Giornico

Giornico
Basisdate
Staat:	Schwiiz
Kanton:	Tessin (TI)
Bezirk:	Leventina
Kreis:	Giornico
BFS-Nr.:	5073
Poschtleitzahl:	6745
Koordinate:	709819 / 13973546.399998.86666391Koordinate: 46° 24′ 0″ N, 8° 52′ 0″ O; CH1903: 709819 / 139735
Höchi:	391 m ü. M.
Flächi:	19.5 km²
Iiwohner:	851 (31. Dezämber 2011)
	Giornico
Karte

Giornico (lombardisch Sgiurnì, dytsch veraltet Irnis) isch e Gmai im Kanton Tessin in dr Schwyz. Si ghert zum Chrais (circolo) Giornico im Bezirk Leventina.

Geografi [ändere]

Giornico lyt in dr Dalsohle vu dr Leventina uf boode Syte vum Tessin. Zwische dr Dorfdail lyt im Fluss e bewohnti Insle. Zue dr Gmai ghert au no dr Wyler Altirolo im Nordweschte. Nochbergmaine sin Bodio, Faido, Frasco, Personico un Sobrio.

Gschicht [ändere]

Giornico isch zum erschte Mol gnännt wore anne 935-940 as de Iudicibus Giornicensis, 1202 Iornico, ca. 1210-58 Zurnigo.

Am 28. Dezämber 1478 isch s in dr Gegnig zue dr Schlacht bi Giornico (ital. Battaglia dei Sassi Grossi) chuu zwische dr Aidgnosse un em Herzogtum Mailand.

Verwaltig [ändere]

Dr Burgermaischter (Sindaco) vu Giornico isch dr Romano Rossi.

Bevelkerigsentwicklig [ändere]

Johr	1850	1860	1870	1880	1888	1900	1910	1920
Yywohner	707	693	650	2147	577	768	832	882
Johr	1930	1941	1950	1960	1970	1980	1990	2000
Yywohner	784	696	820	1063	1389	1305	1048	885

Dialekt [ändere]

Dr lombardisch Dialäkt vu Giornico ghert zum Ticinese.

Kultur un Böuwärch [ändere]

Chilche S. Nicolao (böue im 2. Johrzehnt vum 12. Jh., urspringli Dail vun eme Benediktinerchloschter, wu im 15. Jh. ufgee woren isch)
Bfarrchilche S. Michele (zum erschte Mol gnännt anne 1210, Chor 1644, Schiff 1787, Glockedurm 1861)
Chilche S. Pellegrino (1345 gweit, im 16. Jh. erwyteret, mit Wandmolereie us dr Spotrenaissance vu 1589 vum Giovanni Battista Tarilli un em Domenico Caresana)
Chilche S. Maria del Castello (11. Jh., erwyteret im 12., 13. un 14. Jh.)
Casa Stanga, e alt Wirtshuus us em 16. Jh., syt 1972 Sitz vum Museo di Leventina
Torre di Atto, sechsgschossige Wohndurm us em 14. Jh.
La Congiunta, e modärn Museum, wu em Bildhauer Hans Josephsohn gwidmet isch (böue 1989 bis 1992)
Dänkmol fir d Schlacht bi Giornico