Französische Sprache

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy

Hops zue: Navigation, Suech
Französisch (Français)
Gsproche i: Frankreich, Kanada, Belgien, Schweiz und 50 wíterí Länder
Sprecher: 80 Millione (Muttersprochler) (Platz 11)
Linguistischi
Klassifikation:
Offizieller Status
Amtssproch i: Siehe: Amtssprache
Sprochchürzel
ISO 639-1: fr
ISO 639-2: fre fra
SIL: FRN

Französisch isch e Oïl-Schprôch un ghört zur Galloromanische Schprôchfamilie. 'S wird unter anderem in Frankrych, dr Schwytz, Belgie und Kanada gredet, aber au in grôsse Dail vo Afrika. Typischi Merggmool vom Französische sin dr Verluscht vo der fonologisch dischtinktive Betonig u ds komplexe Vokalsystem.

'S Französische wird im Alemannische o als Wälsch odr Wäutsch bezeichnet, so wie d Weschtschwyzer die Wälsche heisse.

Inhaltsverzeichnis

[ändere] Úßsproch und Orthografie

E Bsunderheit vo de französische Sproch isch, dass Konsonante und de Büchstabe "e" nit úßgsproche werde, wenn sie am Wortend stönn. So sait mer in "vert" (=grien) [vεʀ] statt [vεʀt]. S t wird nur gschrybe, wyl in de wybliche Form "verte" [vεʀt] gsait wird.

Im Französische gilt die folgendí Lút-Büchstabe-Züordníg:

a, à, â [a]
e [ə]
é [e:]
è [ε]
ê, ë [ε]
i, î, ï, y [i]
o, ô [ɔ]
u, û [y]

D Konsonante b, d, f, (k), l, m, n, p, r, s, t werde glych úßgsproche wie im Alemannische.

g wird vor e, i und y als stimmhaftes sch [ʒ] und vor a, o, u als [g] úßgspróche.

h wird nit betont

j isch immer [ʒ]

qu isch immer [k]

v isch [v] wie s Alemannische "w" und teilwís "v"

x isch entweder nit betont oder e stimmloses s [s]

z isch [z]

à, â, î, ô, û werde nur zur Unterscheidíg vo sunst formglyche Wörter unterschiede. ù wird nur im Wort (wo) verwendet. Dodémit ka mer s vo ou (oder) unterscheide.

S Trema wird gsetzt, wenn d Diphthonge und Vokal-Konsonante-Verbindíge nit beachtet werde solle, also "haïr" wáge [a'ir] statt [εr].

Zudem git s die folgende Vokal-Konsonant-Verbindíge für d Nasalvokalé:

an, en [ã]
in, un [ɛ̃]
on [õ]

Die Büchstabéverbindíge werde nur als nasalí Vokale úßgspróche, wenn ihne kei Vokal folgt. Anstatt an, en, in, on und un wird am Wortend am, em, im, om bzw. um gschrybe, wenn in de erwíterte Forme m statt n gsait wird.

Usserdem werde die folgende Diphthongé verwendet:

ai, ei [ɛ:]
ou [u:]
au [o:]

D Betoníg lígt im Französische immer uff de letschte Silbe. Akzente verändre dodéby nýt.

[ändere] Französische Wendungen, wo im dütscha o vawendet weren

Vor allem wiil französisch lang dia „Sprache der Diplomaten“ gsi isch, isch’s imma no chic, französische Usdrück, sog, Gallizismen im Alltag ilfliessa z’lo. An Hufa Gallizismen sind inszischen d’Basis für vaschiedene Fachsprocha wie in da Gaschtronomie oda im Ballett.

  • à - je, zu (je), für (je); vor Preisangaben von Waren.
  • à jour - "bis zu dem Tage", auf dem laufenden.
  • à la ... - nach Art von ...
  • à la carte - nach der (Speise-)Karte, nach Wahl
  • à la mode - nach der Mode, modisch
  • à propos - nebenher bemerkt
  • comme il faut - wie es sich gehört
  • déjà-vu - schon mal gesehen (bekannte Situation)
  • jour fixe
  • peu à peu - Stück für Stück
  • tête-à-tête - Rendezvous, Date, Stelldichein, Verabredung
  • vis-à-vis - gegenüber
Dunkelblau: Französisch isch Mueterspraach
Hellblau: Französisch isch Amtsspraach
Rot: Französisch isch Kulturspraach
Grüen: Französisch isch Minderheitespraach

[ändere] Sprachregulierung

Eppas was s’im dütscha ned wirklich git, isch im französischa gang und gäbe: Bemühunga zu Erhalt und Pflege vo da Schproch. So git‘s an offizielle Inschtitution - dia sog. Académie française, gegründet 1634 vo Kardinal Richelieu, - wo feschtlegt, wia dia Schproch vawendet wera muass, bzw. sie erfindet extra französische Wörta für neue Begriff. Manche wia Computer/ordinateur, Byte/octet, Software/logiciel werend o echt (ausschliesslich) vawendet, andere wia weekend/vacancelle hond sich ned durchgsetzt. Nebs da Académie française gits no dia Délégation générale à la langue française et aux langues de France, wo sich o in deam Gebiet schtark macht. Untam französischa Kulturminischta Jacques Toubon isch 1994 a Gsetz zum Schutz vo da französischa Schproch in Kraft träta, welles vo nam andra Gsetz usm Johr 2000 no vaschärft wora isch. Sit döt münd alle fransösischa Untahaltungsmusikprogramme mind. 40% französische Liada spiela (drum hond unta andra Robbie Williams und Placebo (Protège moi) scho französische Übasetzungs vo nam Hit in Frankreich ussabrocht), und in offiziella Angelegenheita dürfend gea koa Anglizisma vawendet wera; Englische Werbeschrpüch ohne französische Übasetzung sind strafbar.

Aba o in adra französisch sprochiga Lända git’s dänige Inschtitutiona: in Beligien hots le service de la langue française und in Québec s‘Office québécois de la langue française.

Anderscht àls `s Frànzeesch, wie én Frànkrich àlso gued g´schitzt un gepflegt wurd, were d´àndri Sproche uff´m Territorium vun d´Repüblik nit vum Staat g´ferdert, üss´r extrem ambivalent un hálbherzi ém Rohme vun de staatli Béldung (éducation nationale) - aww´r öi numme do, wo d´Regione diss aktiv unt´rstitze un v´rlange. Öi wenn d´ direkti Unt´rdrückung vun frieh´r nimm mejlich ésch, ésch de frànzeesch Sprochepolitik nooch internationàli Standards meh zuem Üsslesche vun de Sproche geeignet, àls zuem Schutz.

[ändere] Grammatik

[ändere] Gschlechter

Wie im Dytsche gits im Französische für Nome, Gschlechter. Me unterscheidet zwüschet männliche Nome (le frère) und wiibliche Nome (la mére). Es neutrals Gschlecht gits ned. D'mehrzahl Nome hend z'Pluralgschlecht und überchömmet les als Artikel (les hommes).

[ändere] Nome

D Nome werde in de Fäll (Akkusativ, Dativ) nit verändert. Nur de Plural bringt (in de Orthografie, nit aber in de Phonetík) e Veränderíg. S wird immer e s aghängt.

[ändere] Adjektivé

In de wybliche Form vom Adjektiv wird de Suffix -e aghängt.

Im Plural wird de Suffix -s aghängt. Bí wybliche Adjektivé kunnt er noch e.

[ändere] Personalpronome

D Personalpronome werde an de Fall apasst:

Alemannisch Französisch N Akkusativ Dativ
ich je me me
du tu te te
er/sie il/elle le/la lui
myr nous nous nous
ihr/Sie vous vous vous
sie ils/elles les leur

[ändere] Zítforme vo de Verbe

  • Présent: für Aktíone in de Gegewart; z.B. je vais, tu vas
  • Imparfait: für Vergangénes ohní klarí zítlichi Genze; z.B. j'allais, tu allais
  • Passé composé: für vergangéní Aktíone; z.B. je suis allé(e), tu es allé(e)
  • Passé simple: wird in Gschichte anstell vom Passé composé ygsetzt; z.B. j'allai, tu allas
  • Subjonctif: isch d Parallele zum Konjunktiv, z.B. que j'aille, que tu ailles
  • Futur composé: für zükünftíges; z.B. je vais aller, tu vas aller
  • Futur simple: isch e ghobénerí Form vom Futur composé; z.B. j'irai, tu iras
Wikipedia
I dere Spraach gits e eigeti Wikipedia. Die cha me da aaluege und au Biiträäg schriibe: Wikipedia uf Französische Sprache


Persönlichi Wärkzüg
Anderi Sprooche