Elzach

Elze (Elzach)
Wappe	Karte
Dialekt: Alemannisch
Hauptvariante	Nideralemannisch
Regionalvariante	Oberrhialemannisch (Schwarzwald)
Lokalvariante:	Elztälerisch
Verbreitig:	?
Basisdate
Staat:	Ditschland
Bundesland:	Bade-Wirddeberg
Regierungsbezirk]:	Friburg
Greis:	Emmedinge
Geographischi Lag:	48° 10′ N, 8° 4′ O
Höchi:	361 m ü. NN
Flächi:	75,28 km²
Iwohner:	6.950 (31. Dezember 2010) [1]
Bevölkerungsdichti:	92 Iwohner je km²
Boschtleitzahl:	79215
Vorwahl:	07682
Nummereschild:	EM
Gmeischlüssel:	08316010
Adress vu dr Stadtverwaltig:	Hauptstraße 69 79215 Elzach
Internetuftritt:	www.elzach.de
Burgemeischter:	Holger Krezer
Lag vu dr Stadt im Landkreis Emmendinge

Elze - amtlich Elzach - isch e Kleistadt in Bade-Württeberg, öppe 26 Kilometer nordöschtlich vu Friburg im Brisgau.

Alemannisch

Dr ursprünglich örtlich alemannisch Dialekt ghört zum Oberrhialemannisch, wo zum Nideralemannische zellt. Gschwätzt wird debi d'Elzdal/Schwarzwald-Variante, wo sich vu dr Dialekt-Variante in dr Rhiebeni vor allem in dr Vokale underschidet (z.B.: stuh / lu / gu statt stoh / lo / go wie in dr Ebeni yblich)

Geographi

D'Stadt Elze lit im Elzdal, wo sich om öschtliche Rond vum Landkreis Emmedinge befindet, d'Flächi vun de Gmei grenzt on de Ortenaukreis un de Schwarzwald-Baar-Kreis o. Topographisch isch s'Gmeigebit durch sini Lag im Dal vun de Elz un vum Husberg Rohrhardsberg kennzeichnet. Elze ghert zum Brisgau un bildet de nördlich Abschluss vum Naturpark Südschwarzwald.

Stadt un Ortsdeiler

Elze b'stoht us de Kernstadt Elze, un de Ortsdeiler Prächt (dt. Prechtal), Oberprächt (dt. Oberprechtal), Eich (dt. Yach) un Katzemoos (dt. Katzenmoos). D'Ortsdeiler hän eigeni Ortsvorsteher un Ortsverwaltunge.

Gschichte

Elze isch urkundlich erschtmols am 5. August 1178 erwähnt worre. Es isch ab em 13. Johrhundert in dr Herre vu Schwarzeberg understande, wo ihm um 1290 d'Stadtrechte verlihe hän. Noochdem Elze lang zum Schwäbische Riichskreis (1512-1805) ghört het, isch es 1805 zum Grossherzogtum Bade kumme. Bis 1819 isch es Sitz vu eme badische Bezirksamt gsi.

Igmeindige / Ortsdeiler

• 1974: Katzemoos, Oberprächt, Prächt, Aych

Politik

Funktionsstuefe

D'Stadt Elze isch als Unterzentrum nochem Regionalschlisselvuzeichnis ohgä.

Gmeirot

Zämmesetzig vum Gmeinderot Partäi Wahle vu 2009 Wahle vu 2004 SPD 3 Sitz 3 Sitz CDU 7 Sitz 8 Sitz Wehlervereinigunge 8 Sitz 5 Sitz

Gsamt 18 Sitz 16 Sitz

Quälle: Statisdischs Landesamt vu Bade-Württebärg

Städtpartnerschafte

• Telfs, Östriich
• Canton de Villé, Elsass (Frankriich)
• Worthing, Grossbritannie
• Kale, Türkei

Wirtschaft un Infrastruktur

Au hüt sin Gwerbe un Handel bsunders läbhaft. Näbe dr Metzgereie, Bäckereie, Schrinereibetribe, Betribe vum Dienstleischtiggwerbe un dr vile Einzelhandelsgschäfte git's z'Elze noch Beruefszwige, wo anderschtwo so guet wie gar nimmi vorhan­de sin. So e Linnewäberei, e Drexlerei, wie au e Seilerei.

D' Stadt Elze isch mit 750 Hektar dr gröscht Waldbesitzer vu dr Gmei, wo naturgmäss d'Holzverarbeitig vu dr Sägewerke bis hi zue Holzschnitzer breit verträtte isch.

E Edelsteischlifferei, Schlachtbetribe un Textilgwerbe finde sich ebeso wie Glas- un Metallverarbeitig. Im Dienschtleischtigsberiich verdiene d'Klinikbetribe e bsunderi Erwähnig. Elze un dr Ortsdeil Oberprächt besitze s'Prädikat Luftkurort, was dr Gmei e rege Fremdeverchehr brocht het.

Historisch vu Bedütig isch z'Elze - wie im gsamte Elzdal - d'Textilindustri gsi. Inzwische isch säller Industrizwig aber vollständig ussem Elzdal verschwunde.

Verkehr

Z'Elze lit dr Schlussbahnhof vu dr Elzdalbahn (Denzlinge - Waldkilche - Elze). Uf dr Strecki verkehrt hüt d'Brisgau-S-Bahn.

Vum Elzener Bahnhof füehre no einigi Regionalbuslinie in d'Sitedäler sowie e Fernbuslinie uf Schramberg. Betriberi vum Busverkehr isch d'SüdbadeBus GmbH (SBG), e Dochter vu dr Dütsche Bahn.

Dur dr Ort füehrt d'Bundesstross 294 as überregionali Fernstross.

Kultur un Sähenswürdigkeite

Elzener Schuttig

Musee

In dr Alde Sparkasse befindet sich hüt s'Heimetmuseum.

Regelmässigi Verastaltige

Wie vilerorts isch au z'Elze e regs Vereisläbe z'beobachte. Bsunders hervorzhebe isch die witt überregional bekannt, traditionsriich Elzener Fasnet mit ihrer Hauptfigur, em Elzener Schuttig. Näbe dr Narrezümfte us Rottweil, Oberndorf un Yberlinge ghört d'Elzener Narrezumft zum sognennte Viererbund.

Persönlichkeite

Söhn un Döchter vu dr Stadt

• 1778, 18. Jänner, z'Prechtal, dr Ludwig Georg von Winter, † 27. März 1838 z'Karlsrueh, badischer Inneminister.
• 1879, 14. Dezember, z'Prechtal, dr Hermann Dietrich; † 6. März 1954 z'Stuegert, dütscher Politiker (DDP), MdR, MdL (Bade), Badischer Usseminister, Riichsfinanzminister.
• 1969, 16. September, dr Reiner Kirsten, dütscher Volksmüsiksänger.

Bauwerk

Vu dr Burg Hienersedel isch hite nit me erhalte.

Weblink

• offizieller Internetuftritt vu dr Gmei Elze

Des isch e Artikel oder e Absatz über e regionali Bsunderheit. Er dät no besser wirke, wänn er in dr Dialäktspiilart vu sälere Region gschriibe wär. Ich, dr erscht oder dr Hauptautor vu däm Artikel oder däm Absatz, dät mi freie, wänn eber esach in s lokal Alemannisch ibersetze dät. Schryb bitte i dr Zämmefassig dass du de Artikel i de lokale Dialäkt umänderesch. Lueg dezue au Froge un Antworte zum Dialäkt.

Dä Artikel basiert uff ere fräie Übbersetzig vum Artikel „Elzach“ vu de dütsche Wikipedia. E Liste vu de Autore un Versione isch do z finde.