Chantische Sprache
Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
| Chantisch (ханты ясаӈ, chanty jasaŋ) |
||
|---|---|---|
| Gschwätzt z: | ||
| Sprecher: | 13'568[1] | |
| Linguistischi Klassifikation: |
||
| Unterteilige: |
3 Hauptdialäkt |
|
| Sprochchürzel | ||
| ISO 639-2 |
fiu |
|
| ISO 639-3 |
kca |
|
Chantisch (Russische Name: Ostjakisch; chantisch: ханты ясаӈ, chanty jasaŋ) ghört zu de uralische Sproche und dört zum ugrische Zwyg vo de finno-ugrische Sproche. Bim ugrische Zwyg ghört d Sproch zum Obugrische. Am nöchste verwandt isch s Chantisch mit de ungarische und de mansische Sproch; di letschti isch näbem Chantisch di einzigi obugrischi Sproch.
Do sich s chantisch Volk uff e relativ großes Gebiet verdeilt, isch's verständlig, dass sich d Dialäkt stark underscheide: 'S git drei Hauptdialäkt, wo so underschydlig ßin, dass mer kei eiheitligi Schriftsproch hät schaffe chönne. Lehrbiecher verwände sällewäg verschydeni Literatursproche.
D Sprächer läbe z Westsibirie am Ob und sine Näbeflüss, d Mehrheit vo-n-ne in de Umgebig vo Tjumen. Si mische sich mit de Russe und andere Völcher (Wogule, Tatare, Syrjäne und anderi).
Noch re Statistik vo 1989 zällt s chantisch Volk ca. 22'500 Persone, aber numme 14'000 devo schwätze Chantisch als Müetersproch (61 Brozänt). 52,8 Brozänt vo de Chante chönne Russisch.[2]
De nöchst Verwandt isch Mansisch; e entfärnteri Verwandtschaft git's zu Ungarisch.
D Eigebezeichnige (kăntə̂γ, kantəγ im Weste und χăntə, χăntĭ im Norde[3]) heiße im Chantische "Mänsch", chunnt aber wohrschints vom ungarische "had" (Heer, Chrieg, Strit). De Name "Ostjakisch", wo ursprünglig no meh sibirischi Völcher bezeichnet hät, chunnt uss em Turko-Tatarische.
Inhaltsverzeichnis |
[ändere] Ussproch [4]
|
- Amerkige
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 noch de Büechstabe <л, ӆ, н, с, т>
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 numme noch de Büechstabe <е, и, ь, ю, я>
- ↑ 3,0 3,1 im Alut und noch em Zeiche <ъ>.
[ändere] Grammatik
Di nördlige Dialäkt känne numme drei Fäll (Nominativ, Lokativ, Translativ), in kompläxere Sätz git's au no de Ablativ und de Akkusativ. Im Oste vom Sprochgebiet git's degege 11 Fäll. De Tremjugan-Dialäkt kännt sälli Fäll:[5]
| Fall | Bedütig | Ändige |
|---|---|---|
| Nominativ | Subjekt | — |
| Lativ | Bewegig an e bstimmte Ort | a / ä |
| Lokativ | Ortsagab | nə̂ / nə |
| Ablativ | vo ... eweg | i̬ / i |
| Approximativ | zu ... anegoh | nam / näm |
| Instrumental | mit ... | at / ät |
| Komitativ | begleitet vo ... | nat / nät |
| Translativ | Verwandlig oder Veränderig | ɣə̂ / ɣə |
| Explesiv | vgl. Expletivum | pti̬ / pti |
| Abessiv | ohni ... | ʌə̂ɣ / ʌəɣ |
[ändere] Extärni Site
[ändere] Quälle/Füeßnote
- ↑ Quälle: www.suri.ee. Stand: 2002
- ↑ The Uralic languages description, history and foreign influences, S. 173; Stand vo de Zahl: 1979
- ↑ The Uralic languages description, history and foreign influences, S. 173
- ↑ www.omniglot.com
- ↑ [1]
| Finno-ugrischi Sproche | |||
| Ugrisch | Ungarisch | Chantisch (Ostjakisch) | Mansisch (Wogulisch) | ||
| Finnopermisch | Permisch | Komi | Komi-Permjakisch | Udmurtisch | |
| Wolgafinnisch | Mari | Mordwinisch | ||
| Samisch | Inarisamisch | Kildinsamisch | Lulesamisch | Ostsamisch | Pitesamisch | Skoltsamisch | Südsamisch | Tersamisch | Umesamisch | ||
| Ostseefinnisch | Estnisch | Finnisch | Meänkieli | Ischorisch | Karelisch | Livisch | Wepsisch | Wotisch | Võro | ||
|
E Liste vo de Autore findsch dört. |