Bundesverfassung der Schweizerischen Eidgenossenschaft

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
D Schwiizer Bundesverfassig: Dr Umschlag vo dr amtlige Usgob
Die ersti Siite vo dr Bundesverfassig

D Bundesverfassig vo dr Schwiizerischen Eidgenosseschaft vom 18. April 1999 (abkürzt BV, SR 101) isch d Verfassig vo dr Schwiizerischen Eidgenosseschaft. Si goht zrugg uf die ersti Bundesverfassig vom 12. Septämber 1848, wo d Schwiiz drmit vom Staatebund zum Bundesstaat geint worden isch. Die gältendi Verfassig isch am 18. April 1999 erloo worde und am 1. Januar 2000 in Chraft drätte.

D Stellig in dr Rächtshierarchii[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Bundesverfassig stoht uf dr oberste Stuefe vom schwiizerische Rächtssystem. Ihr si alli Gsetz, Verordnige und Erläss vom Bund, vo de Kantön und vo de Gmeinde undergordnet und dörfe dr Bundesverfassig dorum nit widerspräche.

D Bundesverfassig vo dr Schwiiz het im Vergliich mit andere Verfassige en Eigeheit: Si gseht kei Verfassigsgrichtsbarkeit für Bundesgsetz vor, d. h. Gsetz, wo vo dr Bundesversammlig erloo worde si, müesse vom Bundesgricht oder andere Gricht au wenn si verfassigswidrig si, aagwändet wärde. Die spezielli Reglig isch Usdruck für die sterkeri Gwichdig vom Demokratiiprinzip gegenüber em Rächtsstaatsprinzip. Es söll nit möglig si, ass Gsetz, wo vo dr Volksverdrättig erloo worde si – und allefalls im ene Referendum vom Stimmvolk agnoo worde si – vom ene Gricht usser Chraft gsetzt wärde.

Gliiderig und Inhalt[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Verfassig wird mit dr Präambel iigleitet, wo mit em Gottesbezug «Im Namen Gottes des Allmächtigen!» aafoot. Dr eigentlig Verfassigstext isch in sächs Ditel gliideret:

Ditel 1[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Ditel 1 enthaltet allgemeini Bestimmige, wie öbbe zum Staatszwäck (Art. 2), zur Stellig vo de Kantön (Art. 3), zu de Landessprooche (Art. 4) und zu de Grundsetz vom rächtsstaatlige Handle (Art. 5).

Ditel 2[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Ditel 2 umschriibt d Grundrächt (Art. 7–36), d Bürgerrächt (Art. 37–40) und d Sozialziil (Art. 41).

Ditel 3[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Ditel 3 nennt sich «Bund, Kantone und Gemeinden» und reglet in de Art. 43–135 d Kompetänzufdeilig zwüsche de drei staatlige Gliiderigsebene. Dodrin isch bsundrigs die umfassendi Liste vo de Zueständigkeite vom Bund (Art. 54–125) vo Bedütig: Jede Erlass vom Bund muess sich uf e sonigi Norm stütze. Wenn kei expliziti Bundeskompetänz in eme bestimmte Gebiet existiert, so si d Kantön drfür zueständig und dr Bund isch nid befuegt, in däm Gebiet gsetzgäberisch dätig z wärde (lueg Föderalismus in dr Schwiiz, Subsidiarität). D Kompetänze vom Bund si im Lauf vo dr Zit die ganz Zit erwiiteret worde und au hüte wird die Liste relativ hüfig abgänderet – siig s dur en Aastoss vo de Bundesbehörde mittels em obligatorische Referändum oder dur Volksinitiative.

Ditel 4[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dr vierte Ditel isch mit «Volk und Stände» überschriibe und reglet in de Ardikel 136–142 die bolitische Rächt vom Volk und vo de Kantön, bsundrigs die diräktdemokratische Volksrächt (Initiative und Referendum).

Ditel 5[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Ditel 5 isch de Bundesbehörde gwidmet und umrisst d Organisation und d Kompetänze vo dr Bundesversammlig (Legislative, Art. 143–173), vom Bundesroot und vo dr Bundesverwaltig (Exekutive, Art. 174–187) und vom Bundesgricht und de andere richterlige Behörde (Judikative, Art. 188–191 und Art. 191a–c).

Ditel 6[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Dr sächst und letzti Ditel het as Inhalt d Revisionsmögligkeite vo dr Verfassig (Art. 192–195) und d Übergangsbestimmige (Art. 196 und 197).

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Erinnerigsblatt an s Inchraftdräte vo dr erste Bundesverfassig am 12. Septämber 1848
Flugblatt vo de Gegner vo dr Dotalrevision vo 1874

D Grundlag für die hütigi Bundesverfassig isch d Verfassig vom 12. Septämber 1848, wo d Schwiiz us eme Staatebund zum Bundesstaat gmacht het. Die isch stark vo dr Verfassig vo de Vereinigte Staate und vom Gedankeguet vo dr Französische Revolution beiiflusst worde. D Verfassig het vorgseh, ass d Kantön eigeständig (souverän) si, sowit si d Bundesverfassig nid explizit iischränkt.[1] Vor dr Iifüehrig vo dr Verfassig vo 1848 het s e churzi, chriegerischi Usenandersetzig gee (Sonderbundschrieg) zwüsche de liberale und de konsrvative Kantön, wo mit dr vollständige Niiderlage vo de Konservative gändet het. Ohni dä Siig vo de liberale Chreft wer d Iifüehrig von ere bundesstaatlige, liberale Verfassig ummöglig gsi.

D Verfassig vo 1848 isch 1866 deilwiis revidiert worde: D Jude hai d Gliichstellig übercho; hingege het s s Volk abglehnt, de Niiderglassene (au wenn si die schwiizerischi Nationalität gha hai) s kantonale und kommunale Wahl- und Stimmrächt z gee. Die ersti Dotalrevision vo dr Verfassig isch 1874 in Chraft drätte. Si het dr Usbau vo de Bundeskompetänze und vo de Volksrächt vorgseh. Mit dere Dotalrevision isch au s Gsetzesreferendum uf eidgenössischer Ebeni iigfüehrt worde.[1] Sit 1891 git s in dr Verfassung s Initiativrächt uf Deilrevision vo dr Bundesverfassig. Noch däm chann e Bruchdeil vo de Stimmberächtigte (zur Zit 100'000) dr Erlass, d Änderig oder Ufhebig vo einzelne Bestimmige vo dr Bundesverfassig vorschloo und es muess zun ere Abstimmig vom Volk und Ständ (Kantön) drüber choo. Deilrevisione vo dr Verfassig si also jederzit möglig.

Die letzti Dotalrevision vo dr Schwiizer Verfassig datiert us em Johr 1999. Es het sich um e Nochfüehrig ghandlet, und in deren ihrem Rahmen isch nid gschriibnigs Verfassigsrächt, wo im Rahme vo dr höchstrichterlige Rächtsprächig dur s Bundesgricht entstanden isch, kodifiziert worde isch und Bestimmige, wo nit uf d Verfassigsebeni ghöre wie z. B. s Absinthverbot «abegstueft» worde si. D Bundesverfassig isch in de 1990er Johr überarbeitet und vom Volk und de Ständ am 18. April 1999 mit 59,2 Prozänt respektiv 12 2/2 vo 20 6/2 Standesstimme guetgheisse worde. Si het d Bundesverfassig vom 29. Mai 1874 (alti Bundesverfassig, churz aBV) ersetzt und het u. a. nüün verschiideni Grundrächt erfasst, wo bis denn nume in Entscheid vom Bundesgricht und in Rechtskommentar festghalte gsi si. Si isch am 1. Januar 2000 in Chraft drätte.[1]

Fuessnote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. 1,0 1,1 1,2 Kurzinformation über die Bundesverfassung auf der Seite der Bundesversammlung, Abschnitt Geschichte.