Astronom

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Qsicon Under Construction.png Sälle Artikel oder Abschnitt brucht e Yberarbeitig un sott dorum durgluegt werre. Des cha de sprochliche Stil, s Format vum Artikel, oder de Inhalt beträffe. Nächers isch in dr Regel uf dr Diskussionssite agee. Hilf bitte mit, die kritisierte Passasche z'verbessere un nimm druffabe die Markierig use.

An Aschtronom isch en Mensch, wo Aschtronomii oda a vawandte Disziplin (Physik, Mathematik, Geodäsii, Aeronautik, ...) schtudiert hot und se wissaschaftlich mit Schterna und Planeta beschäftigt.

Gschichte vo da Aschtronomii[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Aschtronomi hot's scho im alta Babylon gea, wo d Prieschta scho gnau da Nachthimml beobachtet und Entwicklunga ufzoachnet hond. Neaba da Babylonia hond o d Ägypta und d Maya ihran Schwerpunkt uf d Himmelsbeobachtung und Aschtrologii glegt. Denn isch aba imma meh d wissaschaftlich gnaue Beobachtung mit religiösa Intapretationa (Göttasaga, wo Helda als Schternbild vaewigt wora sind) gmischt wora. Ersch 1750 isch a Trennung zwüschat Aschtronomii und Aschtrologii igführt wora.

Uufgaba vo nam Aschtronoma[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Im Untaschiid zu da meischta Wissaschaftla isch s Forschungsobjekt vo nam Aschtronom ziimli wiit furt. Er muss se also für siine Erkenntnisse uf gnaue Beobachtung und d Qualität so siina Inschtrumente valoo.

Aschtronoma beschäftigen se mit nam wiita Feald vo Uufgaba:

  • wissaschaftliche Forschung in Aschtrophysik, Aschtrometrii, Kosmologii; Theorii vo Raumfahrt und Planetasysteme
  • Untarrichta uf na Universität oda Hochschual
  • Entwickla vo Inschturmenta oda Computaprogramme
  • Leitung und Vawaltung vo Inschtitutiona wia da ESA oda NASA oda größara Projekte vo eaba deana Inschtitutiona.


Berühmte Aschtronoma[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Aschtronom Sin Biitrag
Hipparchus und Claudius Ptolemaeus Hond d Positiona vo mea wia 1.000 hella Schtern beschtimmt.
Aristarchus Hot als erschta gsait, dass d Sunna im Zentrum vom Universum schtoht (Heliozentrisches Weltbild)
Nasir al-Din al-Tusi Hot d ebene und d sphärische Trigonometrie begründet und in sinem Obsavatorium Tafla gmacht mit da Bahna vo da Planeta. Sis Planetasystem hot als s fortschrittlichschte zu sina Zit golta.
Nikolaus Kopernikus Isch da erscht moderne Vatreata vom heliozentrischa Weltbild gsi.
Tycho Brahe Hot vaschiidene wichtige aschtronomische Inschtrumente entwicklt und hot als erschta widaholbare Vamessunga vom Himml gmacht. Sine Vamessung vom Mars-Orbit hot d Aschtronomii körig witabrocht.
Johannes Kepler Hot die Gesetze vo da Bewegung vo da Planeta entdeckt, wo noch eam Keplersche Gesetze hoassen und s Kepler-Fernrohr erfunda. Isch Assischtent vom Tycho Brahe gsi.
Galileo Galilei Hot als erschta da Himmel mit nam Teleskop beobachtet. D Inquisition hot eam per Edikt für siine Entdeckunga zum Hausarrescht vaurteilt. Erscht de Papscht Johannes Paul II hot des Edikt 359 Johr schpöta wida ufghebt.
Isaac Newton Hot 1687 dia Newtonschen Gesetze, die drei Grundgesetze vo de Bewegung, in da Philosophiae Naturalis Principia Mathematica ussabrocht, wo die mechanische Physik revolutioniert hond und die Keplerschen Gesetze vo da Planetabewegung erklära hon künna.
Subrahmanyan Chandrasekhar hot an da interna Mechanisma vo Schterna gforscht und als erschta d Grenzmasse vo nam Wiißa Zwerg, Chandrasekhar-Grenze, usgreachnet.
Henrietta Swan Leavitt hot cepheid-variable Schtern in da Magellanischa Wolke katalogisiert und 1912 s Vahältnis zwüschat Leuchtkraft und Perodizität in Cepheiden entdeckt – was d Basis für d Arata vo Hertzsprung und Hubble gsi isch.
Ejnar Hertzsprung hot a Modell ufgeschtellt, mit deam Entfernunga zwüschat vaschiedena Cepheiden usgreachnet wera künnen. Damit hot ma, wo Cepheide in andara Galaxia (Andromeda Galaxii zum Biischpiil) entdeckt wora sin, d Entfernung zu deana Galaxia usreachna künna.
Edwin Hubble Hot d Uusdehnung vom Universum entdeckt (Hubbelsches Gesetz).