Aarburg

Us der alemannische Wikipedia, der freie Dialäkt-Enzyklopedy
Hops zue: Navigation, Suech
Aarbig
Wappe vo Aarbig
Basisdate
Staat: Schwiiz
Kanton: Aargau (AG)
Bezirk: Zofigew
BFS-Nr.: 4271i1f3f4
Poschtleitzahl: 4663
UN/LOCODE: CH AAB
Koordinate: 634987 / 24121047.3208317.901402412Koordinate: 47° 19′ 15″ N, 7° 54′ 5″ O; CH1903: 634987 / 241210
Höchi: 412 m ü. M.
Flächi: 4.41 km²
Iiwohner: 7213 (31. Dezämber 2012)[1]
Website: www.aarburg.ch
Di Feschtig vo Aarbig

Di Feschtig vo Aarbig

Karte
Karte von Aarbig
w

Arbig (offiziell: Aarburg, französisch: Aarbourg) isch e chlini Schtadt und e Gmeind im Bezirk Zofige vom Schwiizer Kanton Aargau. D Schtadt ligt im Südweschte vom Aargau an de Gränz zum Kanton Soledurn.

Geographii[ändere | Quälltäxt bearbeite]

D Gmeinde ligt uf de rächte Flusssite vo de Aare am nördliche Rand vom Wiggertal. An erem Fälsschporn, wo s Aaretal sehr schmal isch, isch des chlini Schtädtli an ere schtrategisch günschtige Schtell entschtande. D Wigger, wo do in d Aare mündet, isch di südlichi Gränze vom Gmeindsbann. De Gmeindsbann umfasst e Flächi vo 441 Hektare, dodervo sind 145 Hektare Wald und 174 Hektare überbaut. De höchschti Punkt isch uf 620 Meter ü. M. uf em Säli, de tüfschti an de Aare mit 393 Meter.

Nachbargmeinde sind Olte und Starrkirch-Wil im Kanton Solothurn und Oftrige und Rotrischt im Kanton Aargau.

Gschicht[ändere | Quälltäxt bearbeite]

In de römische Ziit hets e Schtroos vo Arbig in d Innerschwiiz gäh. D Aawäseheit vo de Römer zeigt sich au an erem Münzschatz, wo me am Aafang vom 20. Johrhundert z Arbig gmacht het. Bim Bau von ere Fabrik het me Münze us de Ziit vom Kaiser Tetricus I. gfunde. Im Mittelalter isch erscht di charakteristischi Feschtig Arbig entschtande. Wann genau weiss me nöd, aber im 1123i wird d Feschtig s erschti Mol in ere Urkund erwähnt, wo si als Bsitz vo de Grafe vo Frohburg gnennt wird. Vo de Burg us isch s Amt Arbig verwaltet worde, zu dem de weschtlichi Teil vom hütige Bezirk Zofige ghört het, ohni dass s Schtadt Zofige dezu ghört heti. Im 1299i hei d Frohburger d Burg und s Amt Arbig an d Habsburger. Am Fuess vo de Feschtig isch e Siidlig entschtande, wo im Johr 1330 s erschti Mol Schtadt gnennt wird. Wäge archäologisch Fund vermuetet me hüt, dass d Schtadt öppe um 1312 entschtande-n-isch. Wirtschaftlich het sich Arbig ni chönne richtig entwickle, scho will Zofige und Olte, beidi jewils numme 4 Kilometer entfernt, sich zu Zentre entwicklet hei. Am 20. April 1415 hei d Bärner nach ere kurze Belagerig d Schtadt eroberet. Im 1416 het de Landvogt vom Bärner Amt Arbig d Burg zu sinere Residenz gmacht. Am 10. März 1798 hei d Franzose, wo in d Schwiiz iimaschiirt sind, d Schtadt und d Burg kampflos iignoh und hei di Helvetisch Republik usgruefe. S Amt Arbig isch ufglöst worde und di regionali Verwaltig isch uf Zofige cho. Sit sinere Gründig im 1803i ghört Arbig zum Kanton Aargau.

Galerii[ändere | Quälltäxt bearbeite]

Fuessnote[ändere | Quälltäxt bearbeite]

  1. Bevölkerungsbestand per Ende Dezember 2012, Statistisches Amt des Kantons Aargau

Weblink[ändere | Quälltäxt bearbeite]

 Allmänd (Commons): Arbig – Sammlig vo witere Multimediadateie

Wikisource S dütschsprochig Wikisource hät Originaltegscht zum Thema „Arbig – Artikel vu de 4. Uflaag
vum Meyers Konversations-Lexikon“.