Ühlingen-Birkendorf

Üehlige-Birkedorf isch am Südhang vom Schwarzwald uff 450 bis 950 Meter Höchi über de NN; es isch öbbe 15 Kilometer vo de Chreisstadt Waldshüet-Dienge eweg. S Gmeindegebiet deckt vier Däler vo de Schwarza ab, im Weste über d'Mettma und d'Schlücht bis zu de Steina im Oste; dodemit isch es e typischi Flächegmeind. D'Usdehnig isch 10 Kilometer in Nord-Süd-Richtig und 15 Kilometer in West-Ost-Richtig.

[ändere] Nochbergmeinde

D'Gmeind gränzt im Norde an Bonndorf im Schwarzwald, im Oste an d'Stadt Stüehlige und an Egginge, im Süde an Öschige und Waldshüet-Dienge und im Weste an Wyle, Höcheschwand und Grafehuse.

[ändere] Gmeindeglyderig

D'Gmeind setzt sich uss de acht Ortsdeil Berau, Birkedorf, Brände, Hürrlige, Obermettige, Riedere am Wald, Üehlige und Undermettige mit insgsamt 43 Dörfer, Wyler, Zinke, Höf und Hüser zämme.

D'Gränze vo de Ortsdeil stimme mit sälle vo de friehnere Gmeinde mit de glyche Näme übrei; si werre offiziäll mit Üehlige-Birkedorf, Ortsdeil ... benännt. D'Ortsdeil bilde glychzitig Wohnbezirk und Ortschafte noch de bade-württebergische Gmeindeordnig, des heißt si hän e eigene Ortschaftsroot und e Ortsvorsteher, wo Vorsitzende vo sällem Ortschaftsroot isch.

Im Ortsdeil Berau lyge d'Wiestige Bürgle und Heidedor. Z Birkedorf isch d'Ortschaft Vogelsang mit Vogelsang uffgange; usserdëm litt d'Wiestig Rombach z Birkedorf. Im Ortsdei Undermettige litt d'Wiestig Rudolfsbärg, wo zwar nit hät chönne lokalisiert werre, aber in sällem Ortsdeil vermüetet wird. Im glyche Ortsdeil litt d'Ortschaft Hofwys, wo villicht mit Endermettige idäntisch isch.

[ändere] Gschicht

D'Gmeind Üehlige-Birkedorf isch durch d'Verwaltigsreform vo Bade-Württeberg im Johr 1975 entstande, wo mer d'Gmeinde Üehlige, Birkedorf, Berau, Brände, Hürrlige, Obermettige, Riedere am Wald und Undermettige zämmegschlosse hät (sälli Gmeinde ßin devor selbständig gßi).

Z Üehlige-Birkedorf ßin Sydligsspure uss de Römerzit z finde; oberhalb vom Breitwysehof isch sälli Römersydlig, wo in derre Region am diefste in de Schwarzwald ydrunge isch. D'Gründig vo de Gmeind hät wohrschints in de Zit vo de alemannische Landnahm im 4. Johrhundert stattgfunde; dodruff wyst d'Ändig -inge hy. Mer findet z Mettige und z Birkedorf Gräber vo Alemanne.

E nänneswerti Besydlig hät's aber erscht im 10. Johrhundert gee, wo d'Chlöster baut worre ßin. Bsunders s Chloster z St. Bläsi hät d'Bsitzige in de Gmeind beyflusst. Um 948 isch Üehlige-Birkedorf zum erschte Mol erwähnt worre.^[1]